en zwijnen van Bellingwolde, Wijmeer en Boen gezellig doereen. Elk der dorpen had daar een hooge bult, heem of warf gemaakt, waarop het vee bij hooge vloeden zich kon redden. Het waren groote vluchtheuvels , die door onderlinge samenwerking in stand werden gehouden. Bellingwolder- en Hamsterwarf lag tusschen de Nieuwe- en de Boneschans en werd bij het leggen van den dijk in 1605 vergraven; hetzelfde viel te beurt aan de Bonderwarf eenige minuten oostelijk van Nieuwe Schans gelegen. Een andere, de Mennobult, veroorzaakte eenig geschil bij het aanleggen der fortificatiën van deze Schans in 1628, dewijl de eigenaar vergoeding vroeg wegens het aantasten van zijn eigendom. Het gehucht De Bult tegenover Ulsda, herinnert nog aan die oude hoogten.

Houwingeham was geheel vergaan. Een verhevenheid inde zee alleen wees de plaats aan van het vroegere St. Jacobskerkhof. Dit kerkhof werd ook genoemd Houwingehamsterhof of Houwingehof. Ledebur heeft op zijn lijst der verdronken plaatsen, op elkaar volgend, Howengahoff en Howengehom afzonderlijk aangegeven; ’t zijn vrij zeker twee namen voor dezelfde plaats. Nu en dan werd er nog lood of hout aangetroffen van de kerk, die er eenmaal stond. Visschers plaatsten er hunne botrepen om toe en stieten op schedels en menschenbeenderen. *)

Ulsda had er ook niet bij gewonnen ; telkens werd er meer van het grondgebied weggeslagen ; de hooge ligging van den bodem, bestaande uit zand vermengd met grint en vlinten en stevige potklei was zijn be-

x) Oudarchief. Reg. Geschr. Verw. 163a No. 66