ZONNELIED OF: HOE MEN GEEN FILM MOET MAKEN
Den naam van het jubellied, waarmede de gestigmatiseerde Sint Franciscus den Schepper van „broeder Zon” eerde, heeft men de nieuwe film van het Wit-Gele Kruis als titel meegegeven. Al heeft ze niet de verdienste der oorspronkelijkheid, als benaming eener film voor een vereeniging, welke de waarde van het zonnelicht inde gezondheidszorg stelt tegenover de verbroeide, muffe kamersfeer van de volksche verplegingspraktijken, is ze niet slecht bedacht. Het was zelfs niet onmogelijk geweest een inniger verband te leggen tusschen die film en Sint Franciscus’ lofzang op de goede Godsgave van de zon, dan enkel dooreen gelijkheid van naam. Het was zeer goed mogelijk geweest in zuiver filmische taal te zeggen hoe, evenals de ziel openbloeit in het „geweldig zonnelicht” van God’s genade, het lichaam kracht en heeling, gezondheid en schoonheid ontleent aan het zonnelicht. En in zooveel andere motieven had men het licht kunnen voorstellen als de waardige begeleidster van den mensch, die immers de drager is van het licht der rede, gids, óók op het gebied der gezondheidszorg. De heer drs. Willem Vorscher is bij
het maken van zijn film andere wegen gegaan, hetgeen zijn goed recht is. Ineen dezen zomer belegde persconferentie werd medegedeeld, dat een speelfilm grooter aantrekkelijkheid voor het groote publiek zou hebben dan een z.g. documentaire, maar de noodzakelijkheid om in deze propagandafilm iets te laten zien van het veelzijdige werk der vereeniging deed zoeken naar een oplossing inde richting eener speelfilm, welke gelegenheid zou geven voor documentaire uitweidingen. In zijn algemeenheid was de geopperde stelling zeker onjuist. Op het oogenblik is men op tournée met de propaganda-film van den Ned. R.K. Bond voor Groote Gezinnen, een zuiver documentair filmwerk van W. Cox Jr. en deze film blijkt inde practijk wel zoo algemeen bevattelijk en boeiend te zijn, dat ze een volledig succes is voor den bond. We kennen heel wat speelfilms, welke over de slaperige hoofden vaneen gemelijk publiek voortsukkelen naar een roemloos einde en zelfs is het denkbaar dat een film met speel- en documentaire elementen samenkoekt tot een onverteerbare brij, waaruit men met moeite den draad van het verhaal tusschen de documentaire brokken terugvindt. Het gaat er ten slotte maar om een duidelijke, klare, liefst voorname, liefst geestige filmtaal te spreken: daarmede is ook op de eerste plaats de doelmatigheid eener propagandafilm gediend. Ook een zeer eenvoudig publiek, dat aan de film als expressiemiddel niet gewend is, blijkt ontvankelijk voor een film, welke van verhaaldraden gespeend is; ze begrijpt ze en laat er zich door ontroeren. De heer Vorscher behoefde dus slechts duidelijk te zijn om de allervoornaamste voorwaarde te vervullen. We zouden onmiddellijk kunnen overgaan tot een bespreking van de film, wanneer slechts de verhouding bestond van den heer Vorscher tot zijn filmproduct en zijn opdrachtgever. Zóó eenvoudig was het hier niet en het is om meer dan een reden van belang uiteen te zetten op welke ongewone wijze de film „Zonnelied” is tot stand gekomen om dan tegelij-
kertijd met een beoordeeling van de film te kunnen waarnemen of deze afwijkende gedragslijn boven andere de voorkeur verdient. Volgens den geijkten gang van zaken stelt een opdrachtgever zich in verbinding met een cineast, wiens vroeger werk voldoenden waarborg geeft, dat hem de opdracht veilig is toevertrouwd. Men komt tot een bepaalde overeenkomst en kan op grond daarvan den cineast aansprakelijk stellen, wanneer hij zijn taak niet naar behooren vervult. Als particulier heeft men natuurlijk de vrijheid zijn geld te besteden zooals men wil en kan men de camera desnoods aan een mandril ter bediening geven. Wanneer men anderman’s geld, bijv. vereenigingsgeld te besteden heeft is men evenwel terdege verplicht alle zekerheid te nemen, dat de volle baat ervoor terugkomt.
Het Wit-Gele Kruis heeft de film „Zonnelied” in „eigen beheer” gemaakt. Ze stelde den heer Vorscher, die het scenario en draaiboek had geschreven, als regisseur aan, schiep een productieleider en zette een paar vaklui aan de camera. Ze nam dus zelf het artistieke en financieele risico en had slechts zekerheid van welslagen inde keuze van haar medewerkers. De heer Vorscher maakte indertijd een padvindersfilm, waarmede hij bewees in onverzoenlijke vijandschap te leven met de cameratechniek; voorts was er een amateurproductieleider, een omvangrijke staf van goedwillende, toegewijde, tot alles bereid zijnde amateurs en twee heusche cameramenschen. De omstandigheden waren dus zorgwekkend, maar niet zoodanig, dat op voorhand aan succes behoefde te worden gewanhoopt. Met zeer veel geduld, met opoffering van zeer veel tijd en sterk rekening houdende met de uit de omstandigheden voortvloeiende beperkingen zou een bekwaam filmer een dragelijk resultaat hebben bereikt. Men besloot eerst tot een regelrecht échec toen men, omdat de heer Vorscher niet langer vacantie had —, zich in het doldriftige avontuur stak deze film, met een projectie-