BOEKBESPREKING
KUNST
<JesclÜ€de*sis van de Vlaamsche Kunst, onder leiding van Prof. Dr. Ir. Stan LEURS. Afleveringen 18, 19, 20. De Sikkel, Antwerpen, Fr. 16 per aflevering. Eindelijk dan is dit werk volledig. Meermalen reeds hadden wijde gelegenheid de degelijkheid van de verschillende bijdragen aan te toonen. Elke studie van de drie laatste afleveringen afzonderlijk bespreken, is hier niet mogelijk; wij willen slechts vluchtig de bijdragen aanstippen, een enkele maal nochtans een paar bemerkingen naar voren brengen. Na het artikel van Dr. Muls over Rubens’ tijdgenooten en leerlingen, behandelt Prof. Leurs, met de nauwkeurigheid die hem eigen is, de Barok-architectuur. Deze bijdrage is de laatste van het tweede deel der Geschiedenis. De eerste studie van het derde deel (De Deemstering) is van de hand van Mevr. Gabriels : De Beeldhouwkunst. Spijtig dat hier de literatuuropgave niet vollediger is: slechts zes verwijzingen. Waarom toch worden hier de werken o.m. van C. Poupeye over T. Verhaegen en N. Vander Veken niet aangegeven? om niet te spreken van de werken over L. Delvaux en vaneen aantal tijdschriftartikelen, die belangstellende lezers nuttig kunnen zijn voor verdere studie?
Verder worden nog behandeld : De Schilderkunst van de XVIII» eeuw, door Prof. Dr. Paul De Keyser ; de Vlaamsche Graveerkunst tijdens de XVIIe en XVIII» eeuw, door Dr. L. Lebeer; de Sierkunsten gedurende hetzelfde tijdperk, door Dr. Marthe Crick-Kuntziger. Na een zeer lezenswaardige uiteenzetting over de tapijtweverij, wordt ook met enkele woorden de geschiedenis van het kunsthandwerk geschetst. Maar krijgt Antwerpen hier de plaats die het toekomt? Weinig is er tot heden toe bekend over de Antwerpsche kantnijverheid, en dat weinige wordt dan nog al te dikwijls verwaarloosd. Zoo lezen wij in deze bijdrage ; « Het beroemde gehistorieerde voetdoek, geheel uit kloskant vervaardigd, aan de Aartshertogen Albrecht en Isabella aangeboden ter gelegenheid van hun onlangs gesloten huwelijk en van hunne inhuldiging te Brussel als Hertogen van Brabant, toont ons welk hoogtepunt reeds vanaf het einde der XVIe eeuw het talent der Brusselsche kantwerksters had bereikt. In dit prachtstuk... » Het werd inderdaad als Brusselsch werk opgeëischt door wijlen conservator Van Overloop. Doch in 1937 besprak de heer Truyens-Bredael, textielkundige en expert in kant, dit «spellewerk» ineen voordracht gehouden voor Antwerpen’s Oudheidkundigen Kring en toonde aan dat dit «prachtwerk» de Aartshertogen werd aangeboden niet te Brussel maarte Antwerpen; dat de Ommegang die er op afgebeeld staat, geenszins betrekking heeft op ommegangen in Vlaanderen en Brabant, maar dat hier een bepaalde ommegang is voorgesteld, n.l. die van Antwerpen; eindelijk, dat het kantwerk geen Brusselsch, maar wel degelijk Antwerpsch werk is. In het geschiedkundig tijdschrift Historia (1938, bl. 98) onder den titel ; « Een kantwerk van historische beteekenis» onderteekend ; G. T. Van Ysselstein, wordt deze stelling als «overtuigend» aangegeven. Daarenboven ontdekte de heer Truyens-Bredael in het Plantijn-archief, een rekeningboekje, waarin de vrouw van Christophe Plantijn, de uitgaven opteekende van de jaren 1556 tot 1558. Hierdoor nu zou bewezen worden dat Plantijn ook kantwerk liet vervaardigen en verkocht. Het zou tevens het oudste archiefstuk zijn betreffende Antwerpsch kantwerk. Dit alles toont aan dat Antwerpen hier een meer eervolle plaats diende in te nemen. Mevr. Griek behandelt vervolgens nog Het Metaal, de Glasramen en Aardwerk. Nog een bijdrage van Prof. Leurs, de laatste van zijn hand : De Bouwkunst inde XVIII• eeuw. Ineen twaalftal bladzijden krijgen wij dan een al te beknopt overzicht van de Kunst der XIX* eeuw. «De nog beschikbare ruimte, verklaart de schrijver, E.. H. Dr. A. Stubbe, volstaat nauwelijks om de snel opeenvolgende kunststijlen, door het aanduiden van hun karakteristieke eigenaardigheden, voldoende van elkaar te onderscheiden. De lezer moet vrede nemen met een grove schets. » Hoe bondig en beknopt deze bijdrage ook weze, toch is ze het lezen overwaard. Hier dienen wij nog aan te stippen dat, ten einde de opzoekingen te vergemakkelijken, een register van Namen en een van Gebouwen opgesteld werd door den heer E. Van Hemel. Als besluit : De uitgevers hebben hun belofte volbracht. Zij hebben de opstellen toevertrouwd aan bekende, hoogstaande specialisten, zoodat wij hier een degelijk, betrouwbaar boek inde eigen taal hebben, voor al wie een duidelijke uiteenzetting wenscht over de Geschiedenis van de Vlaamsche Kunst. Vergeten wij De Sikkel niet, die de uitgave keurig verzorgde, zooals wij dat trouwens mochten verwachten van deze uitgeverij. Ad. Jansen