Oet ’t ol loug. Nou ik mit mien braif begun, mout ik wel even dinken aan ons leste vergaodern van Kerkvoogden en Notaobeln. Dou zaoken behandeld wazzen, bleven wie nog ’n zetje zitten. Ons presidentkerkvoogd gaf ’n roadsel op. Hai zee, haalf op zien Hollands, haalf op zien Duuts: „Eenaardappel, een milicien en een paling, Wie reimt sich das zusammen?” ’t Antwoord was: Een aardappel moet je schillen, een milicien moet je drillen en een paling moet je villen.” Wie keken hom verblijd aan. ’t Is toch zo’n kuken! Hai redde zuch der mooi oet, aal was ’t gedicht ook nait zo hail mooi, ’k Zei ’t ook pebaiern. En joe eerst schrieven, dat G. Dallinga-Hamster in Woldendörp lOOjaor worren is. Is veur heur jaoren nog ’n kras old mins, ’k Wol de olderdom veurgaon laoten. Dat heurt ja zo. Daorom mout ik ook even vertellen, dat ze in Auwert bie dei opgraoverij ’t graf vonnen
himmen van Emanuel de Suscalo, vrouger bisschop van Cremona. Op zien olie dag wuir hai monnik in Auwert. De overbliefsels zeilen naor Diepenveen brocht worren. Aanders zei van ’t geen der opgraoven wordt, wel ’t ain en aander in ’t Muzeum van Oldheden kommen. Dat is de leste tied nog al goud bedocht. Is o.a. ’n portret in kommen van Barthold Entens. In Stad is hail wat gebeurd, mooi en minder mooi. Dat Sociëteit van Handwerkslieden ter tou daon het, dee mie wel even zeer. Wat het dei verainen ’n bult mooie aovends geven. Th. Lautenbach het jaoren veurzitter west. Keerl kon zo mooi veurdraogen. Din is ter ook nog braand west in Harmonie. Op tied blust. Haarn der lest nog ’n hardriederij op rolscheuvels. En 'n zetje laoter himmen kinder van ’t platteland der nog eten. Dei hebben ’n dag of wat naor Stad west. Veural de studenten himmen zuch biester
weerd. Dat liekt mie ’n best ding tou. Mien ol tante was ’n vrundelk mins. Dou dei veur eerste keer in Stad kwam, knikte zai tegen iederain. Zai wos nait, dat dat nait huv in stad. Op Randelweer haarn ze heur leerd, dat je tegen iederain aandinlek wezen mouten. Bie ons op Siepelweer himmen ze ’n knieneclub opricht, ’k Heur op verschaiden plaotsen. Ja, in Winschoot wordt alderdeegs ’n knienemarkt hollen. Knienen worren der verkocht veur f 20 per stuk. Mitkruudhoorns in Loppersom gait ’t nait zo wild. Zai praoten van 14, 12 en 8 ct per kg. Wordt ’n bult zörg aan besteed. Dat wordt ter ook aan ’tmelken tegenswoordeg. Daorhimmen verschaaiden
weer eksaomen in daon. Der wazzen der bie, dei ’t „cum lande” deden, zo aans mien oldoomke, dei domie was, wel zeggen zol. En ’n hail enkelde kreeg „cum laude mit ’n staart”. Ik bin bie de geleerdhaid aanland en mout joe even schrieven, dat Prof. Dr. Tine Tammes 70 jaor worren is. Veur dei vrouw himmen wie almaol n bult respekt. Daor kin Stad mit veur ’n dag kommen ’t Is aaltied plezaiereg mooie dingen te schrieven. Daorom vertel k ook graog, dat t Stedelk Muzeum in Amsterdam 2 etsen kocht het van Riekele Prins in Beem. Ook schrief ik geern, dat A. Hartman in Kolham 25 jaor veldwachter west het. Op de dag van ’t jubileum was hai vot. Maor ze zollen hom wel! Dou hai weer kwam, himmen Kolhamsters zain laoten, dat ze mit heur veldwachter meer aans tevree binnen. Tevree kinnen ze in stad ook wezen mit de Vaierdaogse. Opa Wind van Paais, dei al 80 jaor is, dee veragtjond ook nog mit!
Siepelweer, Hooimaond.
/ƒ NASK" ALLE VERZEKERINGEN DIRECTEUR: JACs. POST Jr. GR. MARKT 19 WESTPLEIN 2 TELEFOON 2288 T E L E F O O N 3 8940 GRONINGEN ROTTERDAM
Doode vensters. Deur ’n touvaal bin ik in Stad, ’n Vrund het mie in zien auto d’r mit hen nomen. Ik heb overaai rondloopen, ales weer ais bekeken; t gaait mie goud noa ’t zin. Ik vuil mie d’r net weer as vrouger. Moar op ais — was ’t op Grood-maarkt of op Vischmaarkt? — krieg ik ’n verlaangst „noar huus tou”. Ik mout noar mien olie Knoal! En ’t is net of ik gain stad meer zai, of mien gedachten d’r al vot binnen. Ik zei noar mien olie dörp, noar mien aigen menschen tou. In stad binnen ook ja niks as vrömden, net as 't aleer joaren al west het. D’r is op ainmoal ’n jank in mie, ’n jank noar huus tou. En ’t gaait op ’n run op ’t station of, noar de Knoalster traain. Ik stap d r in en t duurt mie veul te laank, veurdat e votgaait. Lokometief zet aan en ’t traaintje begunt, steuterig en zachies. Moar al gauw zet e d r wat meer voart achter. Tot Zuudbrouk tou heb ik gezelschop aan n Duutsche vrauw. ’t Gesprek bottert nait best; ’t olske kent gain Grönnens. As ik in t Duutsch
begun, gaait het beter; zai stamt van ’t Raainland. Moar ik bin d’r mit mien gedachten nait bie en ik bin bliede, as ik in Zuudbrouk uutstappen mout. Doar staait ’t Noordoostertje al veur mie kloar. Hai komt stoer aan de loop. Moar nou e ainmoal op glee is, gaait het er toch oareg nuver over. Wie komen bie Maiden—Muntendam langes, bie Veendam, bie de Wildervank. ’t Wordt mie aal bekender tou. Ik loer de Stationsweg van Wildervank of en ken hoast nait zitten blieven. Ik zuik noar bekenden. Moar t bin aal vrömden; in de traain ook. Ik kroep moar weer in mien houkie en roak zoo'n beetje aan de zoeze. s Morgens was k ook ja al vroug opstoan, om Stad te bekieken, stroat-in, stroat-uut haar ’k loopen. Ieder keer bonkt de traain over n lasch hen en ’t is mie net, of ’t ding begunt te zingen, ’n Aintonig laid: Noar huus tou, noar huus tou. Doar stoan wie stil bie Boareveld. Weer gain bekenden op ’t perron. Toch even veur ’t roam stoan blieven. Kiek, doar is ’t standbeeld veur
meester de Vrieze; nou goan wie hoog over ’t Knoal hen. ’t Ligt d’r nog net zoo: de lange loan, het scheepjoagerspad en ’t daip. Ik zit weer in mien houkie en de traain begunt verneis te zingen: Noar huus tou — noar huus tou. Ik heur ’t nou dudelk. ’t Gaait mie aanders lang nait haard genog. Endelk bin wie bie Pekelderweg. Doar stap ik d’r uut. Van hiervandoan wil ik loopen, aal d’ olie dingen weer zain en mit mien aigen menschen proaten. Bie ’t station is niks te beleven, ’t Sintelweggie is hoast nog net as vrouger. Hier heb ik in tweidonkern wel ais mit Saartje loopen. Even zai ’k heur krollen en heur vrundelk gezicht. . . . Nou goa ’k het stoomtrambattentje over en den stoa ’k op mien olie Knoal. Zunne schient en gut aal zien waarmte d’r over uut. Kerel, wat is t’r mooi en wat bin ik bliede! Ik loop op ’t tegelstroatje. Wel woonde hier vrouger ook nog moar weer? Ik wait het nait meer. Doarnoast woonde Pentum. Heden, zien noam staait ja nog op ’t venster boven de winkeldeurs! Ik wil d’r hoast wel in en loer deur ’t winkelroam hen. D’r is gainaine te zain. Ik stevel wieder. Doar het Polland woond: de gemainteveldwachter mit zien groode, zwaarde hond, ’t „Hokkie” staait d’r nog, moar ’t zugt d’r nait zoo gevoarelk uut as vrouger. Polland woont d’r nait meer en Biel nait en Bakker nait. Ik loop wieder. Da’s stelmoaker Pranger zien huus. D’r woont nog ’n Pranger en aan landszied staait datzulfde fabriekje nog van Koster. Toch nog wel n beetje aigen, maar naarms zai ik 'n enkel mensch, dei mie bekend veurkomt. ’k Wol hoast wel ’n proatje maken bie Pranger, moar ’k duur nait aal te best. De lu kennen mie toch nait meer. Nee, ik goa wieder. Dommeed bie ’t vloat, den wordt d’t beter. Bie 't vloat, bie de school, op ’t aigen stee. Doar is de Unikenstroat al en doar is nog datzulfde olie winkeltje. Zunder dat ’k d’r hoast bie stilstoa wat of ik dou, stap ik noar binnen. De winkelbelle gaait en van achtern komt aine aansloffen, ’n Olie juffer zegt mie en ik zeg heur goidag. Ik vroag noar ansichtkoarten. Dei hebben ze nait: ,Moi-je bie ’t vloat wezen”. Ol-juffer kent mie nait en ik ken heur nait. Komt mie ’n Maaier tegen, op fletse. Ik zeg
hom goidag: „Maaier!” Kerel zegt niks, moar tikt mit de vinger aan zien pedde Ik sjok wieder; vouten doun mie zeer. Dat komt, omdat ’k mien neie schounen aantrokken heb. Doarom schait ik van ’t stroatje of op ’t zaandpadje, dat is zachter aan de vouten. Moar veul helpen dut het nait. Doar is dezulfde slachterswinkel ja nog ? Deure staait open, ’t hekkie mit de schelle d’raan is dichte. Veur ’t roam hangen leverworsten en metworsten. Moar d’r is weer gain staarveling in de winkel. Koch woont d’r ook nait meer en op ’t vloatshuus wonen ook vrümden Pieter is aan ’t omschutten. De zulfde olie Pieter nog. Ik steek de haand op: „Moij’n Pieter”. Dei kikt mie wel aan, moar gaait stil deur mit zien waark. In Kruut’s huus woont ook ’n aander. Gedienen binnen potdichte. Nou kiek ik verder alle huzen in. Hier heb ik ja overaal speuld vrouger. Doar is de school al. Ik goa ’t schoolplaain over en den de gange in. Woar vrouger onze viefde school (klas) was, binnen ze aan ’t zingen. Ik kiek noar binnen: vrömde meester en vrömde kinder. En ook de donkere gange is mie niks aigen meer tou. ’n Vrömde in ’t aigen huus. Kerkhof veurbie; de slooden binnen ducht mie smaler worren. Nou de kerke, den ’t doomneeshuus, aal dichter bie ’t aigen stee. Moar naarms ’n bekende, naarms ’n vrundelk gezicht, naarms aine dei op mie wacht. En zoo gaait ’t moar deur. Ik loop wieder, ’n beetje bedruifd. Moar nog hoop ik dat ’t dommeed beter wordt. Ik kom bie ’t olie huus, ’t staait d’r nog net zoo. Veur dat roam zat Moeke aaltied te naaien en naor ons uut te kieken. Ik sloep d’r veurzichtig noar tou. Gedienen binnen 'n beetje op zied schoven, moar d’r is gainaine in de koamer. Ik kiek noar binnen. Koamer is net zoo bleven, maor ’t zugt d’r toch hail aandersJuut: vrömd.
Veurkoamer aan dokterszied net zoo: wel de zulfde koamer, maor mit aander huusgroad. Ik gao vedder, dokters huus veurbie, Kupers joane in. Nou ken ’k van achtern in ons toene kieken. Ook dezulfde toene, moar proemeboom is vot, kestaanje is vot. Allain dei jonge pereboom staait d’r nog. Joa, alderdeegs dei mooie denneboom is vot, dei Pa nog as klaain lootje uut d' Emmerdennen in ’n leeg lucifersdeussie mitnomen haar. Neie dokter staait ducht mie in koamer. Ik ken hom nait en hai ken mie nait. Ik kiek bertoal noar binnen, ’t Zugt d’r doar ook hail aanders uut as vrouger. Ook doar is ’t mie niks aigen meer tou. De bakkerswinkel, ’n endje wiederop, is opknapt. Ik kiek d’r in of ik de jonge bakker ook zai. Moar ’t is d’r net as overaai: uutsturm. Bie de baaide boerderijen is ook al gain leven te bespeuren; naarms aine veur ’t venster. ’t Olie boukwinkeltje schait ik binnen om ansichten te koopen. ’n Aander man, ’n Hollander alderdeegs, achter teunbaanke. Ik ken hom nait en koop allain moar ’n poar ansichtkoarten. En den goa ’k weer wieder, mit de moud in de schounen. Doar is ook dezulfde winkel nog en doar het vrouger Doornbosch woond. Moar veur ’t roam zit ’n vrömde. Ik kiek even in de schoumoakerswinkel. Ook al gain levend mensch te zain. Hier in dit kantoortje heb ik ’t schoaken leerd. De gedienen binnen nou stief dicht. Achter t huus ston dei boom mit dei lekkere zoere appels, ’k Wol wel geern ais kieken of dei d r nog staait. Moar ik schoam mie. Ik ken toch moar zoo nait bie vrömde menschen achter ’t huus loopen. Ik sjok moar wieder, de vouten begunnen mie aal zeerder te doun. Ik bin baange, dat ze deurloopen binnen. De zunne dei schient nog. moar nait meer op ’n mooi, op mien aigen Knoal. . . . En toch heb ik de hoop nog nait haildal verloren. Doar woont dei fietsemoaker ja nog. Ik
zai d’r wel niks, moar ’t is dezulfde noam bleven. Hier wonen weer aandern as vrouger. Moar doar woont deizulfde kunstmishandloar nog. Moar naarms wat veur de roamen. Zoo nou en den gaait mie ais aine veurbie en twei keer wait ik wel of ’t is. Ik zeg heur mit noam en tounoam goidag en as ze wozzen hou geern of ik dat wol, den haren ze misschain wel ’n proatje moakt. Nou goan ze mie mit ’n onverschillig „goidag” veurbie. De Neiveenster mond ligt al weer achter mie, de lappieswinkel, de olie borg, d’ holloziemoaker, de vaarfwinkel. Naarms n bekende. Moar doar in dat huus zei toch dei olie juffer nog wel wonen, dei joe aaltied zoo vrundelk touknikte. Ik kiek stief noar de vensters. Moar d’r is ook hier weer niks te zain. Nou zakt mien hoop vot. Ik goa de bakkerswinkel van Hommes in d’r woont al laank ’n aander. Achter teunbaanke ’n vrömde juffer. Ik moak ’n proatje. Joa, mien oliën haar ze goud kend, moar mien Grönnens wordt in zoo mooi meugelk Nederlandsch beantwoord. Ook hier al weer gain aigens. Doar is de Baptistenkerke en doar ’t tweide doktershuus. Moar naarms zit aine veur ’t roam of staait d’r aine veur ’t huus, dei mie kent. Ik begun zoo verdraiterg te worren, ik wil nait meer kieken, ’t Knoal is nait meer van mie. Zoo haard as mien zeere vouten ’t lieden kennen, goa ik op ’t hoofdstoation of, vot van huus. Vot .... om d’r nooit weer te komen. D’r zit gain licht meer in aal dei doode vensters.
Ds. Nicolaus Westendorp: Eerste Leerrede in de nieuwe kerk te Sebaldeburen — 1809; benevens een oudheidkundige verhandeling: opnieuw uitgegeven door Prof. N. J. A. F. Boerma en K. ter Laan. Dit eigenaardige en merkwaardige boek verscheen in een keurige vorm bij Van Gorcum & Comp. N.V. te Assen, Het werk is zonder verandering opnieuw uitgegeven. Door de tegenwoordige bewerkers werd een zeer lezenswaardige inleiding geschreven, terwijl achter in het boek enige bladzijden met verklarende aantekeningen zijn opgenomen. Ds. Westendorp heeft destijds als archaeoloog naam gemaakt en de lezer van dit werkje zal dan ook ervaren, dat het de schrijver voornamelijk
te doen is geweest om de oudheidkundige opmerkingen, om de zeden en gebruiken van de Groningers, om hun geschiedenis en hun taal. Het geheel is een getrouw beeld van het leven in Groningerland ten tijde van koning Lodewijk Napoleon. Dit is niet een dor en droog 'studieboek, maar een werkje, dat door zeer velen gaarne gelezen zal worden. Deze uitgave is een hulde aan Ds. Westendorp, de voortrekker op het moeilijke terrein van de oudheidkunde en de geschiedenis. Uitgeefster en bewerkers zij een ruim debiet toegewenst!
’n Grunneger Vers.
In t jaar 1524 was ter es weer grode rebulie in Stad. De olie vernoame geslachten wörren oet de Road zet; Huunge, Jaarges, Sikkinge, Koater, Clant, Coenders en aal dij grode heren wörren der oetknikkerd. En wél kwammen der in ? Ie kinnen 't lezen in de Kroniek van Sicke Benninge; de nije heren wazzen n slachter, n snieder, n schoumoaker, n vaarver, n koeper en aal zok vólk. Hou dat de grode heren stak, en hou ze deelkeken op dij ambachtslu, dat kin je ook lezen: aal mit nkander hebben ze nög gain tien of twinteg gulden in de wereld, zo staait ter. Mor nóg veul dudelker sprekt de hoat oet ’n verske, dat ter gelokkeg van overbleven is; ’t is nait bekind wel ’t dicht het, mor dat dut ter ook nait zo veul tou; ’t is ’n paskwil van de groten in Stad tegen ’t minder vólk. Hier is ’t: Och Groningen, Groningen, eerlijke stadt, Woe biste mijt sulken eselen besat. Men doe an enen esel eens lewen huet, He reret doch als en esel doet; Wat van gueder aert wort opgevoet, Dat blijvet barmhartich ende guet, Want van gueder komst ende geslecht En seet niet geerne dan dat recht. Soe wijst dat weder, dat niet so suur En is als van aert een ghebuer, Wanneer he opstijgende is; He is ghijrich ende valsch, sijt gewijs. Och Groningen, blijvestu den lueden bevaelen, |
Du salste noch mannigen last halen; Wowal dat niet is an dat been, De hont wijl dat doch holden alleen. In ’t nij-Grunnegers overzet, regel veur regel: Och Grunnen, Grunnen, heerleke stad. Wat binnen t tóch ezels, dij nou regaaiern ! Al bedek ie ook ’n ezel mit ’t vel van ’n laiw, Hai schraift tóch nóg aaltied as ’n ezel. Wat van hoge öfkomst is, Dij blieven aaltied baarmhaarteg, dij binnen goud; Wat oet ’n goud geslacht is, Dij willen niks laiver as ieder recht doun. Zo bliekt nou weer, dat niks zo zoer Van oard is as n minderman Dij noa boven komt. Hai is giereg en vaals, doar kinje op reken, Och Grunnen! blifstoe aan dij kerels overleverd, Din zelt ter tóch last genog van ondervinden. Aalhouwel der niks meer aan de bonk zit. n Hond wil hom tóch nóg allain hólden.
’n Kinderspultje. Doukje leggen Bie deie nait, Naimand zeggen, Bie deie nait, Kiek veur joe, Wel ommedraait Kiek achter joe, Wel stille staait! Kiek an joen baide zieden (Hier laot ’k ’t glieden .,.) Ik laot mien doukje glieden. . . De kinderen stonden in kringvorm opgesteld, met het gezicht in den cirkel. Hij of zij die het doekje achter zich vond, moest zoo vlug mogelijk den leider, die bij zijn zang doorliep, trachten te bereiken, voord at hij eenmaal den kring was rondgegaan. Gelukte dit, dan werd deze actieve winner voor de volgende ronde als leider aangewezen en nam de voorganger de verlaten
plaats in.