Op 9 Juli 1877 werd de Nederlandsche Stoomsleepdienst v/h van P. Smit Junior, onder de naam Slikkerveerse Sleepdienst, gevestigd aan de Boompjes 119 te Rotterdam. De vloot bestond toen uit vijf sleepboten. Door het verbeteren van de vaarweg naar zee, waardoor grotere zeeschepen onze haven konden bereiken en tengevolge waarvan het verkeer in de Rotterdamse haven over de gehele lijn sterk toenam, werd het noodzakelijk deze sleepdienst aan te passen aan de vraag naar meer en krachtiger sleepkracht. Als de situatie rond 1877 met de toestand van het ogenblik wordt vergeleken, dan is wel duidelijk, dat vooral op het gebied van de service in de tussenliggende jaren reeds zeer ingrijpende verbeteringen hebben plaatsgevonden. Was het aanvankelijk zo, dat indien men in de loop van de nacht een sleepboot nodig had, men deze zelf moest gaan zoeken langs de kadekant, lettend op een rode lantaarn in de mast of aan de vlaggestok, waarna de matroos, die aan boord sliep, gewekt moest worden, teneinde de kapitein en de machinist van
huis te gaan halen, thans is het kantoor dag en nacht, dus ook Zondags doorlopend geopend. Door de uitbreiding van de sleepboot assistenties aan zeeschepen werden agenten in alle belangrijke buitenlandse havens aaangesteld voor het sluiten van
contracten met de aldaar gevestigde rederijen, waardoor de schepen van deze rederijen bij het binnenkomen of verlaten van het Rotterdams havengebied op de service van deze sleepdienst kunnen rekenen. Zoals reeds gezegd, beschikte men bij
Foto Centraal Fotopersbureau E. H. Hof - Rotterdam EEN VAN DE OUDSTE STOOMSLEEPBOTEN VAN P. SMIT JR
de oprichting over vijf sleepboten, ieder van 100 pk. Thans bestaat de vloot uit: 46 stoomsleepboten in totaal met 8800 pk 16 motorsleepboten in totaal met 3400 pk 26 van deze boten werden speciaal als ijsbreker ingericht. In aanbouw zijn momenteel nog twee motorsleepboten, bij het ontwerpen waarvan men vooral in het oog heeft gehouden de speciale eisen, welke in verband met de assistentie van de zéér grote zeeschepen aan een sleepboot moeten worden gesteld. Daar het sleepwerk zéér verschillend kan zijn is er bij de uitbreiding van de vloot rekening gehouden met de werkzaamheden, welke door de sleepboten eventueel moeten kunnen worden uitgevoerd, zodat practisch alle boten, door de rederij zelf, voor een bepaald doel werden gebouwd. Op deze wijze is men in staat te allen tijde aan de vraag naar speciale boten te voldoen. Hierbij denken wij aan het ijsbreken voor de Rijkswaterstaat op de grote rivieren gedurende de wintermaanden, wanneer men door het voortdurend breken van het ijs niet alleen het vaarwater ijsvrij houdt, maar ook beschadiging van dijken en bruggen etc. voorkomt. Ook aan de drooglegging van de Zuiderzee heeft een groot aantal der boten actief deelgenomen, evenals aan de drooglegging van Walcheren na de laatste oorlog. Bij andere grote baggerwerken werden eveneens sleepdiensten door de boten verricht. In de loop der jaren werd o.m. gevaren van Rotterdam naar Amsterdam.
Van Rotterdam over Dordrecht naar België. Naar Duitsland en Luik. Naar Delfzijl en Den Haag en naar Maastricht. Ofschoon het voornaamste operatieterrein momenteel het Rotterdams havengebied is, wordt daarnaast een belangrijke vaste dienst, nl. die op Zeeland en België, welke met 20 van de modernste sleepboten wordt geëxploiteerd, onderhouden. Gedurende de eerste oorlogsdagen werd het kantoorpand aan de Boompjes verwoest, terwijl in de jaren 1940-1945 practisch alle boten aan de sleepdienst werden onttrokken, terwijl de grotere zelfs naar het buitenland werden gevoerd. Direct na de bevrijding werd echter aan de opbouw van de vloot begonnen, terwijl juist in de laatste jaren aan de modernisering hiervan de volle aandacht werd geschonken. Door de grootte van zijn vloot is de Nederlandsche Stoomsleepdienst thans de grootste nationale sleepdienst. Momenteel zijn ook de plannen verwezenlijkt voor de bouw van het nieuwe kantoorpand, waarvan deze maand de eerste paal geslagen zal worden. Dit nieuwe gebouw, dat geheel volgens de modern-efficiënte begrippen aan de Willemskade zal worden opgetrokken, zal door zijn indeling en inrichting geheel zijn aangepast aan de eisen, die voor een goed functionnerend bedrijf gesteld moeten worden. Het nieuwe kantoorpand zal een frontbreedte van 30 meter en een diepte van 23 meter verkrijgen. Het zal behalve de gelijkvloerse verdieping nog 4 verdiepingen tellen. Parterre-, le- en
2e-verdieping zijn bestemd voor kantoorruimte voor de N.V. Ned. Stoomsleepdienst v/h van P. Smit Junior, terwijl de 3e verdieping huisvesting zal verlenen aan de N.V. Maatschappij Vrachtvaart. De 4e en bovenste verdieping zal gedeeltelijk als woonhuis dienen en gedeeltelijk als cantine worden gebruikt. De architect is Ir. v. d. Steur. Over een goed jaar hoopt men het nieuwe gebouw in gebruik te kunnen nemen. De Nederlandsche Stoomsleepdienst v/h van P. Smit Junior heeft als afdeling de Havendienst „Spido”. Dit nevenbedrijf is ontstaan uit de Roeiersvereniging „De Eendracht”, waarvan het motorbootbedrijf in 1918 werd overgenomen. Oorspronkelijk hield men zich alleen bezig met het varen van zeelieden van en naar de schepen en met het verrichten van vaardiensten in verband met de zeeschepen in het algemeen, waaronder het bezorgen en halen van post naar en van boord krachtens een overeenkomst met de P.T.T. Later ging men tevens over tot het organiseren van rondvaarten door de Rotterdamse havens, tochtjes naar het vliegveld Waalhaven, enz. Een vinding van de „Spido” in deze tijd was: „Rotterdam in een bonboekje”, waarbij men tegen betaling van ƒ3,25 met de „Spido” kon rondvaren, het vliegveld Waalhaven bezoeken, reductie genoot op het vliegen, kon trammen, een bioscoop en musea bezoeken, lunchen of dineren etc. In 1923 verliet men het kantoor naast het Victoriahotel, waarin men tot dusver was ondergebracht en vestigde zich blijvend op een eigen ponton aan het Willemsplein, waar ook thans nog het kantoor van de „Spido” haar plaats heeft. Op ' Juni 193 5 werd de veerdienst Vlaardingen-Vondelingenplaat geopend, welke door de boten van de „Spido” werd onderhouden en eerst in 1950, toen de gemeente Vlaardingen in samenwerking met de gemeente Rotterdam over materiaal kon beschikken, is deze dienst door deze gemeenten in eigen handen genomen. Ook de „Spido” heeft onder de druk van de oorlog geleden, doch zij heeft de gevolgen hiervan reeds weer lang achter zich. Vooral de laatste jaren heeft zij zich belangrijk ontwikkeld en zich volkomen aangepast aan de grote vraag naar moderne passagiersschepen, welke vraag naast een steeds stijgende belangstelling in het binnenland, een gevolg is van het voortdurend toenemend bezoek van vreemdelingen aan de stad Rotterdam en in het bijzonder aan de Rotterdamse haven. De „Spido is het enige passagiersbedrijf in ons land, dat de laatste 5 jaar
EEN VAN DE NIEUWSTE MOTORSLE^OTEN^NR17?r H°f ' Rotter^m
grote nieuwe schepen heeft laten bouwen en daarnaast haar andere vaartuigen heeft laten moderniseren, waardoor zij haar motorpassagiersvloot sterk heeft uitgebreid en geperfectionneerd en tengevolge waarvan zij zich op haar terrein tot het modernste en best-geoutilleerde bedrijf in ons land heeft ontwikkeld. Momenteel bestaat haar vloot uit 2 5 vaartuigen met accommodaties variërend van 10-1000 personen per boot. Alle boten zijn voorzien van motoren, waarvan de capaciteiten oplopen van 40-300
pk. Via geluidsinstallaties wordt gedurende hef varen explicatie gegeven, terwijl de buffetten aan boord zorgen voor een koele of warme dronk gedurende de tocht en bovendien, zo men dit wenst, een diner of koude maaltijd op aangename wijze genuttigd kan worden. Met dit alles heeft de „Spido” zich volkomen aangepast aan de eisen, welke in verband met de grote toename van het toeristisch verkeer in de Rotterdamse haven en omgeving aan de accommodatie en inrichting van een modern pas¬
sagiers-vaarbedrijf moeten worden gesteld. Het bedrijf is in de 75 jaren van haar bestaan van een kleine onderneming tot een bedrijf van betekenis uitgegroeid. Men kan zich de haven van Rotterdam niet meer denken zonder de moderne vloot van sleepboten en passagiersvaartuigen die deze maatschappij thans bezit en die een eigen karakter verlenen aan de mooie haven van Rotterdam. Moge ook in de toekomst de reputatie onverminderd behouden blijven.
DOOR
Op 21 Juli 11. waren wij getuige van een demonstratie met een scheepslaadher met electro-hydraulische aandrij ving, die ge houden werd aan boord van de Coaster Botersand, welk schip nu reeds ruim een jaar met deze lieren heeft gewerkt. Men is aan boord over de gemakkelijke bediening uitermate tevreden en de onderhoudskosten zijn vrijwel nihil. Het geheel is zeer compact en neemt aan boord weinig ruimte
in, terwijl het gewicht ook aanmerkelijk geringer is dan dat van normale lieren van dezelfde capaciteit. Met slechts één handel of handwiel kunnen alle manipulaties verrassend snel en volkomen veilig worden uitgevoerd, waarbij de volle last direct van hijsen op strijken en omgekeerd, zonder enig gevaar kan worden omgeschakeld. Bij stoppen wordt automatisch en feilloos afgeremd.
De bevestiging op het dek vindt plaats op een viertal voeten door middel van 4 bouten, zodat eventueel optredende dekspanningen de goede werking van de lier niet kunnen beïnvloeden. Het grote voordeel is, dat de electromotor constant met het-
zelfde aantal toeren blijft lopen, zodat een eenvoudige aanloopschakelaar voldoende is en de bij andere lieren noodzakelijke controllers worden vermeden. Bij toepassing van draaistroom aan boord van schepen kunnen deze dus zonder bezwaar worden gebruikt. .De voordelen van deze laadlieren zijn: traploze regeling van de snelheid, vergroting van het regelbereik, opvoering van de laadsnelheid, eenvoudige bediening, vermindering van het eigengewicht der lieren en een geringere plaatsruimte. Wij hebben kunnen constateren, dat iedere leek direct en zonder gevaar met deze lier kan werken, waarbij de gemakkelijke manoeuvreerbaarheid en de snelheid daarvan bijzonder opvielen. wz-ir De lieren, welke vervaardigd worden door de Firma Willi Baensch, Machinefabriek Hamburg-Altona I, kunnen in 16 verschillende grootten worden geleverd, waarvan de trekkracht varieert van 1 tot 8 ton, met gewichten van resp. 1050 tot In fig. 2 is de inrichting dezer lier afgebeeld. Het gehele bewegingsmechanisme bevindt zich afgesloten in het inwendige van de lier. Een cylindrisch, geheel gelast, huis a bevat van binnen de hydraulische aandrijving b. Dit is een Boehrmger-S/wrra-Olie-aandrijfinrichting, waaraan links de electromotor 'C middels een flens is verbonden. Het drijfwerkgedeelte d is rechts tegen het huis a bevestigd en draaibaar op dit gedeelte d de kabeltrommel ƒ. Door de grote cylindrische doorsnede van het drijfwerkhuis d, verschaft dit de trommel en de
as een brede en zekere lagering. Binnen het drijfwerkhuis d bevindt zich een meertrappige vertragingsinrichting, die door middel van de koppeling h van de hydraulische aandrijf wordt gedreven en waarvan het drijfrondsel i in de binnentandkrans
van de trommel grijpt. Opgemerkt wordt, dat de afzonderlijke aandrijfgroepen, nl. de electromotor c, de olie-aandrijf b en het drijfwerkhuis d, centrisch met het huis a zijn verbonden, waardoor de vérgaande onafhankelijkheid van de doorbuigingen van het schip en de fundatie, alsook een gemakkelijk monteren of demonteren is gewaarborgd. Alle bewegende delen worden automatisch gesmeerd en zijn volkomen tegen invloeden van zeewater en beschadiging van buitenaf beschut. In fig. 3 is het verschil in regelbereik tussen een gewone electrische en de electro-hydraulische lier afgebeeld, waarbij een en ander duidelijk naar voren springt. De bediening is uiterst eenvoudig, daar de hoekuitslag van het schakelhandel vrijwel in verhouding tot de snelheid staat. Bij het terugbrengen van het bediemngshandel in de nulstand wordt de last automatisch afgeremd. Overbelasting van de lier is slechts tot een voorafbepaalde grootte mogelijk. Gaat men daarboven uit, dan treedt het overdrukventiel van de olie-aandrijfinrichting in werking, die dan als slipkoppeling werkt. Bij uitvallen van de spanning wordt de strijksnelheid eveneens geregeld en kan de last rustig worden gevierd. De bedieningsman bemerkt eerst dan de stroomuitval, wanneer hij de last opnieuw zou willen hijsen. Treedt stroomuitval op gedurende het hijsen, dan wordt de last automatisch gestopt, om het even in welke stand zich de bedieningshandel bevindt. De gewichtsbesparing bij de toepassing van deze lieren bedraagt ca. 40 a 45 % ten opzichte van de gebruikelijke lieren. De N.V. Handelscompagnie te Rotterdam treedt als vertegenwoordiger op.