Dr. D. F. Scheurleer, Voorz. C. N. Cazaux van Staphorst, Secretaris-Penningmeester.
J. J. de Bruijne, A. Hoogenraad, F. J. H. Evers, Jhr. W. Six, H. van der Slooten, (Dagelijksch Bestuur.) J. van Scheers, W. D. H. Baron van Asbeck, G. Dirkzwager Mz. , J. van der Elst, P. van Huizen, Alex Smits, G. A. C. van der Boom.
Beschermheer: Z. K. H. Prins Hendrik der Nederlanden, Hertog van Mecklenburg.
Het Tijdschrift van de Vereeniging „Het Nederlandsche Zeewezen” VERSCHIJNT 2 MAAL PER MAAND en wordt franco toegezonden AAN BEGUNSTIGERS, GEWONE EN BUITENGEWONE LEDEN der Vereeniging. Het Bureau IS GEVESTIGD TE ’s-Gr AVENH AGE AAN HET ADRES VAN DEN SECRETARIS.
Abonnementsprijs voor niet-leden der Vereeniging, franco per post voor Nederland ƒ7.—, voor het Buitenland en de Koloniën ƒ8.— per jaar. Abonnements- en Advertentie-opgaven te zenden aan de Uitgevers Mouton & Co. TE ’s-GrAVENHAGE, HeRDERSTR A AT 5 Telephoonnummer 821.
Onderzeevaart in den tegenwoordigen tijd, VI, door J. L. Chaillet. — Koopvaardijvaart, CXLII. De
tegenwoordige Nederlandsche scheepvaart, door P. van Huizen. — De oorlog ter zee, LVI, door G. van Heteren.— Om een smakelijk vischje, door G. Wijgmans. — De Engelsche marine, door H. Herman. - Feuilleton. Een man zonder vaderland, I, door H. Ch. G. J. van der Mandere. — Op het wandeldek. — Handels- en scheepvaartberichten. — Allerlei
door
VI.
Het spannen van netten om onderzeebooten te vangen heeft men op nauwe passages dikwijls toegepast. Echter moeten deze netten liggen op het terrein dat voortdurend bewaakt kan worden, anders zoude de tegenpartij die netten fluks opruimen, zoodra de gele-
o genheid daartoe bestond. De onderzeebooten hebben zich het eerst aangepast om veilig door mijnenvelden heen te varen in onderwatertoestand, daarna kwam pas de vervulling van den eisch, dat ze zich ook door sterke staaldraadnetten dikwijls met veel
succes konden heenwerken en weer vrij kwamen. Om veilig door een mijnenveld heen te varen in onderwatertoestand is noodig, dat de boot ten minste 15 meter water ter plaatse aantreft, ten einde onder het niveau der mijn-bollen te varen, en als het ware alleen langs de van het mijn-anker naar den bol-
Moderne Duitsche onderzeeboot van klein type. Antimijnen- en nettentuig, tevens net voor Dr. Tel. Vaste geschutopstelling vóór den toren.
gaanden staalkabel te schuren. Met hoe minder vaart zulks geschiedt, des te minder kans op het tot ontploffing brengen van een mijn. Doch tevens heeft de scheepsbouwer voor de onderzeebooten zorg gedragen, dat zich nergens aan den omtrek van her
bpotslichaam uitstekende deelen bevinden of scherpe kanten, waarachter een mijnenkabel zou kunnen blijven haken. Om dit „ vrijloopen’' vóór het bovendek met den toren, periscopen, masten, stutten, bolders, hekwerk en geschutopstelling mogelijk te maken, worden
sterke staalkabels langscheeps van boeg tot achtersteven naar den toren oploopend en met voldoende spreiding gespannen, zooals op de foto van de „U 35” duidelijk is te zien, en voorzoover het toren-détail betreft, op de foto der Duitsche onderzeeboot alwaar Prins Heinrich van Pruisen op de
Brug staat. Men ziet, (zie bl. 150) alle uitstekende deelen worden gedekt door de anti-mijnenkabels, waarbij de periscopen in ingetrokken toestand er zelfs ver beneden kunnen vallen. Wij zijn hierbij tevens genaderd tot een eisch, welke onder allerlei vormen is terug te brengen,
namelijk de inschuifbaarheid van de periscopen over een zoo groot mogelijke slaglengte. W e hebben gezien dat voor het veilig onderwater passeeren van een mijnenveld de periscoop niet mag uitsteken boven de gespannen anti-mijnenkabels. Bij het verward raken van den boeg der boot in een net zal ook wel een der eerste dingen zijn, die men doet, ri.1. alle periscopen (1, 2 of 3 stuks) snel in te trekken tot ze zoo mogelijk geheel in den bovenbouw verdwiinen. Doch deze
slaglengte stelt, in uitgevoerden toestand van den periscoop, de boot in staat om dieper onder de oppervlakte te varen, en toch nog uitzicht te hebben, dan het geval zou zijn, indien de periscoop slechts geringe slaglengte bezat. Men heeft de moderne periscopen dus zeer lang gemaakt, en over zoo groot mogelijken afstand in- en uitvoerbaar. Zulks komt voor groote booten belangrijk ten goede aan de goede bestuurbaarheid onder water bij eenigszins ruw weer, daar de golfwerking op de eigenlijke boot geringer is op grootere diepte. Hoe dieper de boot zelve dus kan varen, terwijl alsnog de top met het objectief van den periscoop boven water blijft, des te gunstiger. Het ligt wel voor de hand dat men
de moderne periscopen vervaardigt met een zoo dun mogelijken top, om de te veroorzaken schuimstreep en zichtbaarheid zoo klein mogelijk te maken. Behalve dat zij voorzien zijn van fraaie vergrootingsinrichtingen, horizonbeelden van 360°, practische hijsch- en vier-inrichtingen, vinden we één der periscopen gewoonlijk ingericht voor het afzoeken van den hemel, teneinde ook op vliegeraanvallen voorbereid te zijn. Ook bij het doorboren van de mazen van een net, waarin de boot is terecht gekomen (dit hoort men wel aan het schuren der staaldraadtouwen langs de bootsluid, en bovendien merkt de man aan het horizontale roer dadelijk dat er iets aan de hand
Het door een torpedoschot tot zinken brengen van het Engelsche bewapende stoomschip „Maplewood”.
Hr. Ms. onderzeemijnenlegger „M 1”.
is, waardoor het evenwicht wordt verstoord) doe het anti-mijnentuig dienst om te voorkomen dat de boot nergens achter haakt, en tevens werkt hiertoe de bootsvorm met scherpen boeg mede. Wat men op het gebied van netten-snijders en zagen heeft toe; gepast valt niet nader aan te duiden, doch die middelen bestaan en voldoen
goed. Een voorname zaak is, dat de boot met uiterst vermogen probeert zich door de mazen heen te werken. In dit verband zij gewezen op de belemmering, die uitstekende horizontale vóórroeren opleveren, doch ook hiervoor is een goede bescherming bedacht. Onderwijl heeft een tegenstander niet stilgezeten, want men heeft een geheel waarschuwingssysteem in het leven geroepen, om bij de zoogenaamde bewaakte net-
versperringen onmiddellijk te weten waar een onderzeeboot in het net verward zit. Dan probeert de zich boven-water bevindende vijand door bommen de onderzeeboot te treffen, dan wel door zoogenaamde sleeptorpedo’s een einde aan haar bestaan te maken. In sommige gevallen heeft men groote drijvers op bepaalde afstanden op het boven-lijk van het net bevestigd. Ziet een onderzeeboot dan soms nog kans zich door een net heen te wringen, dan sleept ze dikwijls nog een stuk van een manilla-kabel of een lichtgevende drijver achter zich aan, waardoor de vijand het spoor van de boot steeds kan volgen. In den regel is dan vroeg of laat het laatste uur der boot geslagen. Ziet de boot echter kans op een veilig
moment boven water te komen en zich van den, ook voor de schroeven, gevaarlijken nasleep te ontdoen, dan is ze gered. Dikwijls geeft het de boot niets, al tracht ze door zigzagkoersen of op groote diepte varen den vervolgenden vijand op een dwaalspoor te brengen. De capaciteit der accumulatoren-batterij stelt
hier een doodelijke grensstreep voor een boot onder die omstandigheden. Tracht een vijandelijk schip een rammanoeuvre uit te voeren, dan is het zaak tijdig een veilige diepte op te zoeken (periscopen intrekken). Lukt dit volkomen wegduiken niet tijdig, dan bestaat er groote kans, dat de hooger gelegen toren wordt lek gestooten. Ook dan nog behoeft er geen nood te zijn,
want een onder-torendeksel zorgt voor de waterdichte afsluiting van de bootsruimte onder den toren gelegen. Toch kan dit nog falen, zooals o. a. bij den ondergang van de Fransche onderzeeboot „Monge” het geval was, toen een granaattreffer het sluitmechanisme ontzet had. Geschutvuur is alleen veilig te ontwijken door onderduiken, hetgeen gepaard gaat met vaartvermindering, daar alsdan de electromotor voor voortbeweging moet worden gebruikt. We lezen echter in de dagbladen en elders dikwijls, dat een onderzeeboot een geschutstrijd aanvaardt. Dit kan als oorzaak hebben, dat het kaliber van den tegenstander als „niet gevaarlijk” wordt beschouwd, dan wel dat de onderzeebootcommandant rekent op een weinig .... 1--1
geluk voor zijn bekwamere schutters, ligging ten opzichte van de loopende zee, zonlicht, enz., allerhande bijkomstige factoren, waardoor de onderzee boot in het voordeel zou kunnen zijn. Heeft de boot echter met meerdere tegenstanders te maken, vooral met snelvarende torpedojagers en groote oorlogsschepen, dan is het haar meer
waard om haar veilige onderwatervaart niet in de waagschaal té stellen, en zal ze na onderduiken trachten zich door een torpedo-schot te ontdoen van een of meer van de vijanden. Luchtaanvallen op onderzeebooten hoort men verschillend beoordeelen. Nu eens hoort men, dat het altijd zaak is het vliegtuig te verjagen met geschut- of mitrailleur-vuur (dus boven water komend), dan weer dat bij voldoende water men beter doet de veilige diepte op te zoeken, en den vlieger het spoor bijster te doen geraken. In het algemeen geldt dus voor de directe antiduikbootmaatregelen, dat de boot moet zorgen, dat hare aanwezigheid door niets wordt verraden, en zij tijdig tracht zich ongezien te maken. De maatregelen voor den scheepsbouwer om de boot bestand te doen zijn tegen de indirecte bedreigingen, zijn reeds beschreven bij de gevolgen der directe waarnemingen. Slechts zij hier nog aan toegevoegd, dat talrijke uitvinders gemeend hebben door middel van geweldige electro-magneten onderzeebooten te kunnen opsporen; voor zoover mij bekend is, hebben deze „monster-magnëten” in de praktijk nog nimmer hunne bruik¬
baarheid bewezen over groote afstanden, zoodat althans van opsporen en aantrekken geen sprake is. Wat de derde categorie der anti-middelen aangaat, de zoogenaamde „tijdelijk defensieve middelen”, ook op dat terrein zijn de uitvinders onvermoeid. Men leest over „rookbussen”, „olie-velden” x), „mist-verwekkers”, enz., doch deze middelen zijn tijdelijk, en ook dan nog niet afdoende om een onderzeeboot te beletten haar aanval door te zetten. In het begin van den oorlog beschreven de voor onderzeebooten bevreesde schepen „zig-zag-koersen.” Tegenwoordig hoort men daarover weinigmeer. Slechts één middel is in talrijke gevallen afdoende gebleken om, althans in vele gevallen, te ontkomen aan het gevaar van een torpedo of geschutvuur
Staaldraadnet ter afweer van onderzeebooten. Het net is onder zwaar belast, boven aan drijvende voorwerpen bevestigd om het loodrecht in het water te doen staan. Somtijds zijn deze netten kilometers lang, en worden er kleine contactmijnen in de mazen opgehangen.
van een onderzeeboot, en dat is „eigen snelheid”. Hoe meer vaart een schip loopt, dat een onderzeeboot zich ten doel stelt om aan te vallen, des te geringer is de kans, dat het getroffen wordt. Veilig is men nooit tegen een torpedo-schot, ook niet met de meest volmaakte torpedo-netten, wantdaar trekken de moderne „netten¬
snijders” vóór op den torpedo zich ook al weinig van aan, nog afgezien van het feit, dat een schip, dat torpedo-netten doelmatig uitgevoerd heeft, zijn vaart moet verminderen tot maximum 6 a 8 mijl. Dit laatste komt aan de onderzeeboot weer ruimschoots • ten goede, om met meer trefkans haren torpedo af te vuren. Er bestaat geen geheim in de toepassing van de middelen der moderne oorlogvoering, of niet lang na de eerste toepassing heeft de tegenstander en buitenstaander er de lucht van gekregen. Uitvindersvaardigheid is geen monopolie van één bepaald volk, en oorlogsmaterialen kunnen niet vervolmaakt en lang gebruikt worden door slechts één natie! De wetenschap dier uitvindingen, of ze geheim zijn of niet, wordt spoedig gemeenschappelijk eigendom. Al die materieele toepassingen liggen binnen het bereik van alle naties, doch de voornaamste factor blijft het personeel, dat dé ziel moet zijn van alles door vaardigheid, discipline en hoogstaand moreel.
1) Om het buitenglas van den periscoop onbruikbaar te maken, indien er een dunne laag olie (welke op het water drijft,) op konit.