De Zuid-Hollandsche Bierbrouwerij (bij verkorting Z.H.B. genaamd) werd opgericht in het jaar 1881. Aanvankelijk op bescheiden schaal aangevangen, heeft de Z. H. B. zich alras uitgebreid zoodat zij thans gerekend kan worden tot één der belangrijkste brouwerijbedrijven in Nederland. Hoewel de verkoop van het Z. H. B.-bier aanvankelijk beperkt was tot Den Haag en omstreken, breidde de verkoop zich, dank zij de goede kwaliteit van dit bier, al spoedig uit niet alleen in Nederland zelf, doch ook in het buitenland, zoodat thans de Z. H. B.bieren over de geheele wereld bekend zijn. Behalve vele onderscheidingen welke de brouwerij in den loop der jaren met hare producten heeft verworven, kan hier nog worden aangestipt dat zij Hofleverancier is van H. M. de Koningin der Nederlanden. Een kort overzicht van de fabricage vermelde allereerst dat de grondstoffen, benoodigd voor de bierfabricatie, worden aangevoerd in motorbooten, welke door de brouwerij zelf worden geëxploiteerd. De gerst, één der grondstoffen waaruit het bier vervaardigd zal worden, wordt pneumatisch uit de booten gezogen en door middel van buisleidingen naar de betreffende afdeelingen vervoerd. Bij de bereiding van bier wordt gebruik gemaakt van mout, water, hop en gist. Het mout nu, is gerst die tot ontkiemen is gebracht en in een bepaald kiemstadium gedroogd en geroost wordt op de eesten. Het verwerken van gerst tot mout geschiedt in de mouterij. Is het mout gereed dan wordt dit, eveneens weder op pneumatische wijze, naar de bergruimten vervoerd. Deze zijn bij de Z. H. B. van respectabelen omvang en kunnen meer dan een millioen kilo’s mout bevatten. Het mout bevat zetmeel en diastase. De laatste stof verandert bij bepaalde temperaturen het zetmeel in suiker. Dit proces geschiedt in het brouwhuis, in de roer- of beslagkuip en den beslagketel, volgens het z.g. dreimaische-procédé. Na dit procédé gaat de Maische in de klaringskuip om gefiltreerd te worden. De heldere gefiltreerde vloeistof loopt in den bierketel, waar de hop wordt toegevoegd. De toevoeging van de hop heeft een drieledig doel. Het geeft het aroma aan het
bier, werkt desinfecteerend en slaat schadelijke eiwitten uit het mout in de vloeistof neer. De beslagketel en de bierketel kunnen met stoom verhit worden en hiermede wordt de Maische en de wort (vloeistof die uit de klaringskuip komt) verhit en eventueel ingedampt. Elk brouwsel is ongeveer 300 H.L. groot en de Z. H.B. kan vele van deze brouwsels per dag maken. In de klaringsketel blijven na filtreering de vaste bestanddeelen achter, die nog een waardevol veevoeder vertegenwoordigen, de z.g. bostel, die óf direct nat geleverd wordt, óf in gedroogden toestand. Wij geven hieronder een afbeelding van een gedeelte van het brouwhuis met eenige beslag- en bierketels.
Wanneer het brouwsel in de bierketel zoover is ingedampt dat het goede zwaarte heeft, wordt het naar het bierschip gepompt.
Een gedeelte van het brouwhuis der Z. H. B.
De bedoeling van het bierschip en de koelapparaten is in de eerste plaats om snel de wort af te koelen en in de tweede plaats haar met zooveel mogelijk lucht in aanraking te laten komen. Hetgeen daardoor bereikt wordt, is zuurstofopname, die o.a. noodig is voor de goede ontwikkeling van de gist. Het bierschip in de Z. H. B. bestaat uit twee platte reservoirs of groote schotels. Elk dezer schotels kan ongeveer 15000 Liter wort bevatten. De koeling van het bierschip geschiedt met gesteriliseerde lucht. De wort wordt op het bierschip van 100° C. tot 30 a 40 C. afgekoeld. Dan gaat de wort naar de koelapparaten. Hier wordt de temperatuur teruggebracht tot 4 a 5° C. Over de koelapparaten stroomt de wort als een dunne film aan de buitenzijden der koelleidingen, opdat ook weer veel zuurstof opgenomen kan worden. Van de koelapparaten stroomt zij dadelijk naar den gistkelder. Ook hier is als in de geheele brouwerij het principe gehuldigd het product zich zooveel mogelijk tengevolge van de zwaartekracht te doen bewegen. Met het oog daarop is het koelschip zeer hoog gelegen. De wort loopt dan zonder verdere hulp over de koelapparaten door de gistkelders, lagerkelders en ten slotte tot de afvulinrichtingen. In de gistkelders ondergaat de afgekoelde wort nu het volgende bewerkingsstadium. De verkregen suiker wordt met gist veranderd in alcohol en koolzuur. Dit procédé geschiedt hoofdzakelijk aldus: In groote uit ijzer bestaande en geëmailleerde kuipen wordt de wort gebracht en vermengd met gist. Eenigen tijd, nadat de vermenging van de wort en de gist heeft plaats gevonden, vormen zich gasbelletjes in de vloeistof, die spoedig een dek van schuim op de wort vormen. Bij de gisting vermeerdert zich de gist. Het levensproces gaat gepaard met verandering van de suiker in alcohol en koolzuur. Ook ontstaat warmte die men met behulp van koelleidingen in de vloeistof kan afvoeren en regelen. Daarmede regelt men ook het gistingsproces. De temperatuur in den gistkelder bedraagt pl.m. 6° C. Na pl.m. 4 — 5 dagen is het hoogtestadium van het leven van de gist bereikt en daarna begint dit te verflauwen. Wanneer de wort pl.m. 9 dagen in de gistkuipen geweest is, is het veranderd in jongbier. Dit jongbier ondergaat een rijpingsproces in de lagerkelders.
In de lagerkelders rijpt het jongbier uit de gistkelders. Dit narijpingsproces duurt drie maanden of langer Dientengevolge moet de lagerruimte groot zijn. De lager-
ruimte waarover de Z. H. B. beschikt bedraagt meer dan 10 millioen Liter. Het grootste gedeelte bestaat uit groote ijzeren tanks, welke inwendig geëmailleerd zijn. De temperatuur in de kelders is het geheele jaar door van 2 — 4° C. Zoodra het bier voldoende nagerijpt is, wordt het afgetapt en gevuld op fusten en flesschen. De fusten moeten voor het vullen aan een voorbehandeling onderworpen worden. Ze worden geheel gewasschen d.w.z. ze worden op de vatenmachine uitwendig geborsteld en inwendig met een sterke straal heet water eenige malen uitgespoten en vervolgens nogeens met koud water. Na het wasschen geschiedt het pekken der vaten. Deze worden op de pekmachine allereerst ontpekt door middel van heete lucht en vervolgens gepekt. Na het pekken worden de vaten een paar minuten in draaiende beweging gehouden, hetgeen ook door de machines geschiedt. Na deze behandeling worden de banden aangedrukt door middel van de bandenpersmachine. Het vat is nu gereed en wordt alleen nog beproefd op zijn dichtheid en uitgespoten met water. Het vullen geschiedt automatisch in de vatenvulmachines. Het vullen der flesschen geschiedt in de bottelarij. De benoodigde flesschen worden in de waschmachines intensief van binnen en buiten gereinigd. Het vullen geschiedt door vulmachines die ieder een capaciteit hebben van 6000 flesschen per uur. Na het vullen worden de flesschen automatisch afgesloten door kroonkurkmachines. Het etiketteeren geschiedt eveneens machinaal met daarvoor speciaal ingerichte machines. Het vervoer der flesschen door de bottelarij geschiedt geheel automatisch langs transportbanden. Bier, dat lang houdbaar moet zijn moet een speciale werking ondergaan. Zooals in den aanvang vermeld vormt de exportafdeeling een zeer belangrijk onderdeel van het bedrijf der Z. H. B. De bieren welke de ZuidHollandsche Bierbrouwerij exporteert (van het Pilseneren Münchener-type) worden speciaal gebrouwen voor de tropen. De speciale bereiding welke de bieren der Z. H. B. ondergaan, maakt het mogelijk dat deze bieren in de tropen een zeer lange houdbaarheidsduur hebben, terwijl toch de smaak practisch niet verschilt van die van het bier, dat men hier te lande drinkt. Voor het vervoer van het bier ter plaatse beschikt de brouwerij over een stal met veertig Ardenner paarden alsmede over een groot aantal vrachtauto’s. Het vervoer door Nederland en omliggende landen geschiedt door
Eén der gistkelders van de Z. H. B.
Het laden der exportkisten van de Z. H. B.
middel van eigen spoorwagons, bestaande uit een trein van dertig wagens, alsmede door motorbooten. De brouwerij is uitgerust met de meest moderne machines; vier groote ketels leveren de benoodigde stoom- en drijfkracht, terwijl de stoommachines en electrische motoren van de meest moderne types zijn en een capaciteit hebben van over 1000 P.K. Aan de brouwerij is eveneens een Ijsfabriek verbonden welke een capaciteit heeft van 100 Ton per dag.
Dat Nederland de voornaamste leverancier is van Zweden voor de producten: spirituslakken en gekookte siccatief? Dat de Nederlandsche bloembollenexport in 1935 naar vrijwel alle landen is toegenomen?
Wagens met paarden.
Luxe tinwaren zijn nog steeds zeer gewilde artikelen. In elk huisgezin treft men ze aan, althans luxe tinwaren, welke een plaatsje krijgen in de salons of in de huiskamers, wel een bewijs, dat tinwaren als kunstvoorwerpen worden beschouwd. In den laatsten tijd zijn verschillende modellen op de markt gekomen, waarvoor zeer veel belangstelling bestaat, zoodat de vraag groot mag heeten.
Dit werd zeer in de hand gewerkt dor het feit, dat zich enkele industriëelen in Nederland specialiseerden op dit gebied en tinnen voorwerpen aan de markt brachten, welke in ieder opzicht de benaming „kunstvoorwerp" verdienden, en dan ook door het groote publiek met graagte werden gekocht. Niettegenstaande het grootwinkelbedrijf in Holland in den eersten tijd zeer gereserveerd stond tegenover deze pogingen van de nationale nijverheid om het buitenlandsche product (Deensch en Zweedsch tin) te evenaren, zoo niet voorbij te streven,
— moest deze houding al spoedig gewijzigd worden doordat het publiek bij aankoop naar de tinproducten der inheemsche nijverheid vroeg en erop stond Nederlandsch fabrikaat te krijgen. In 1931 vestigde de firma Depoorter een Tinwaren Industrie te Rotterdam, alsmede filialen te Parijs, Brussel, Antwerpen en Bern. De heer Depoorter wist erin te slagen, te Rotterdam een goed geoutilleerde fabriek, voor het vervaardigen van luxe tinwaren, in den ruimsten zin des woords tot stand te brengen.
Het is uitsluitend BANKA-tin, dat hier verwerkt wordt. Een ongelooflijk groote collectie modellen, in eiken vorm, vindt men in de toonkamers dezer firma geëxposeerd, en als men in de gelegenheid is geweest deze voorwerpen in oogenschouw te nemen, dan komt men in verrukking, dat deze keurige artikelen in een Nederlandsche fabriek, uitgerust met de modernste machines, vervaardigd worden door een personeel van ruim 50 man.
Om maar iets te noemen uit deze rijke keuze van voorwerpen, den bezoekers getoond: prachtige vazen en kannen, fruitcoupes, drijfschalen, bonbonnières, theeserviezen, candelabers, bekers, rookstellen, enz. enz. Naast de zeer uitgebreide collectie luxe tinwaren wordt door deze firma in den laatsten tijd ook een zeer geslaagde collectie in zwaarverchroomde kapstokken, rooktafels, candelabers, rookstellen, parapluiestandaards, serveerboy’s enz. uitgebracht, eveneens met groot succes, doordat deze chroomartikelen, naast de moderne vormen waarin deze worden uitgebracht, gepaard met solide en betrouwbare uitvoering, een sieraad zijn voor elk goed ingericht huis, en dan ook gaarne worden aangeschaft. Een groot voordeel dezer chroomartikelen is tevens het feit, dat deze geen onderhoud behoeven, doch te allen tijde, ook in het gebruik, onberispelijk blijven.
Wij willen hieraan nog toevoegen, dat, door een speciaal procédé hetwelk de fa. Depoorter toepast, ook de door haar uitgebrachte luxe tinwaren geen enkel onderhoud behoeven. Het is een verheugend feit, te kunnen constateeren, dat deze artikelen, welke voorheen voor het grootste deel uit het buitenland werden betrokken, thans in eigen land met succes worden vervaardigd. Het kan niet op onzen weg liggen een uitvoerig relaas te geven van alles, wat in deze echt-Nederlandsche
fabriek geproduceerd wordt. D e p o o r t e r's Tinwaren Industrie, Gouvernestraat 13 — 17, te Rotterdam, levert deze sierlijke artikelen tegen scherpconcurreerende prijzen. Ongetwijfeld zullen deze producten, hetzij als ornament, hetzij als artistiek gebruiksvoorwerp ook aan Nederlanders in Azië en Amerika welkom zijn.