BLOESEMVAL ’N VERTELLING DOOR K. LOUWERS
Anneke, haar dochter, vindt haar, als ze uit de hof komt. Ze schrikt eerst en weet niet wat te beginnen. Dan is ze naar de buren gelopen. Samen met een andere vrouw heeft ze Moeder naar binnen gedragen en op bed gelegd. Nee, dood is Moeder nog niet. Een van de jongens zal rap naar de pastoor en de dokter lopen. In de avond is Marieke weer bij kennis gekomen. De dokter geeft niet veel hoop. „Versleten werk”, zegt hij en het hopeloze gebaar van z'n handen is duidelijk zonder nadere uitleg. De pastoor heeft Marieke bediend. Ze vindt dat goed. Het is misschien niet nodig. Het is een braaf mens en die haar hard en arm leven gekend heeft, weet dat het niet nodig is. De getrouwde kinderen die her en der verspreid wonen in de omliggende dorpen, zijn gewaarschuwd. Nog voor het donker zijn allen gekomen, met vragende angstige blik in hun ogen. „Wat zal men er van zeggen. De dokter gaf niet veel hoop meer. Versleten werk, zei hij. De pastoor heeft haar bediend.” Allen zijn even bij moeder geweest. Ze kent allen, zo goed is ze weer bij kennis. Nadien zitten de kinderen bijeen in de herd. Anneke heeft koffie gezet. Ze gebruiken er niet veel van. De meiskes kunnen zich niet goed houden en schieten soms in een snik. Dit is echter niet direct om Moeder, och, zij is oud, eens komt het er toch van en allen hebben ze in d’r eigen huis d’r eigen zorgen. Nee, het gaat hier om de een die er niet is, om hem wiens naam in jaren niet meer genoemd werd, tenzij door Marickes in 'n stil gebed tot ons Lief Vrouwke. Langzaam komt de schemer in de herd. Anneke zet het valgordijn op, maar het helpt niet veel, De kinderen moeten trouwens toch gaan. Thuis wachten de kleintjes, die kunnen in de nacht niet alleen blijven. Twee zullen hier blijven bij Annekes. De stilte valt in huis. Buiten is het zachte gereuzel van de wind in de cannidassen. Marieke is wat koortsig geworden. Ze praat zacht in zich zelf. Ze noemt soms een naam en zwijgt dan. Plots ziet ze in het zachte licht van de laaghangende maan, zichzelf als jong meisje. Ze was mooi. Hoeveel jongens, soms zoons van welgedane boeren, hebben naar haar hand gedongen. Wat zeiden die ook weer? „Wat zult ge toch met zo’nen armen wever beginnen.” Maar ze was er mee begonnen. Ze heeft er nooit spijt van gehad. Schoon was de dag dat ze trouwden. Ze ziet Marinus haren mens, hoe hij lacht en heimelijk lonkt naar haar. Ze ziet de schone jaren van haren trouw ï Samen hard werken, zij de pijpen spoelen, hij weven. Hij was ’nen breedwever, daar moeste sterk voor zijn. ’s-Morgens en ’s-avonds werkten ze op het stuk land dat ze gehuurd hadden van den kerkmeester. Ja, ze hadden dat stuk land goed gemaakt en toen moesten ze het afgeven. De Parizeer! Dan kwamen de kinderen, ’n hele rij en ne hele tob. Marieke voelt als het ware weer de pijn en ellende die ze gehad heeft met die rij en hoe ze telkens tot Marinus zei als er weer een bijgekomen was: „Ze zijn wel gedragen, Marinus, maar nog niet gegraven.” Hij had dan maar eens gelachen en z’ne snor opgedraaid. Dat was maar wat verlegenheid. Ze ziet de rij van kinderen. Nee een is er niet bij. Ze schiet in een lach, och, die vlegel zit natuurlijk ergens anders. Of......... D r is een avond geweest dat ze laat in den herd zat, Marinus was al in bed. Ze wachtte op n jongen van dr* De ganse middag was er al een vage onrust in haar. Die onrust groeide nog toen het donkeravond werd en de andere jongens thuis
r BRABANT’S HEEM OPGRAVINGEN TE HALVE MIJL. Nadat enige weken een grote grafheuvel was opgegraven in Zand Oerle, zijn thans op enige afstand daarvan, in het gehucht Halve Mijl, inde afgelopen week acht grafheuvels tegelijkertijd afgegraven. Ook thans geschiedde dit weer door het Instituut van Professor van Giffen, uit Groningen. Deze acht heuvels zijn echter niet de
No. 20
EZE MIDDAG die zo helder als een belleklank over de Kempen hangt, is Moeder Marie ziek geworden. Vreemd is dat. Nooit was ze ziek en nu, terwijl ze op de bleek wat droge was bijeen raapt, zakt ze zachtjes ineen. Niemand ziet het, dan misschien ’n vogel die boven haar in de bloeiende pereboom zit. Er dwarrelen wat bloesemblaadjes naar bcneden. Die liggen vreemd.wit op het oude gele gelaat, dat eens zo blank als de bloesem was, maar nu vcrrimpeld en geel als overrijp fruit. Zo ligt Marieke daar. De wind speelt wat met d’r grijze haren en doet de bloesemblaadjes dansen op haar gezicht. Onverdiende ironie.
enige in genoemd gehucht: men kan er nog wel een dertigtal aanwijzen, waarvan sommige zeer goed in het landschap zichtbaar zijn, terwijl andere moeilijk te herkennen zijn door de begroeiing van de omgeving. Door het gelijktijdig opgraven van alle objecten was men in staat om bij een bezoek der opgraving de verschillende typen duidelijk te onderscheiden. Opvallend is vooral de omstandigheid dat deze heuvels alle aanmerkelijk lager zijn dan de genoemde heuvel van Zandoerle. Omtrent de datering van al deze begraafplaatsen behoeft men niet in het onzekere te zijn. Overal heeft men te doen met z.g,. brandgraven; de verbrande lijken werden in het midden van de heuvel in een kuil begraven. Deze manier van ter aardebestelling is reeds algemeen inde midden bronstijd, die globaal genomen rond het jaar 1000 v. Chr. moet gedateerd worden. Moeilijker daarentegen is
de onderlinge datering uitte maken en is het vrijwel onmogelijk vast te stellen, welke heuvel het oudst is. Zoals reeds gezegd bracht deze grote opgraving een drietal verschillende typen van grafheuvels naar voren. Eender heuvels was omzoomd dooreen ringsloot, die zich als een donkere ring. inde licht-gele ondergrond aftekende. Om deze greppel heen liep een aantal rijen van palen, een z.g. pallisade, die hoewel regelmatig voorkomend, hier wel zeer groot moet geweest zijn. Bi] telling van het aantal paalgaten, die zich evenals de ringsloot zeer duidelijk aftekenden, kwam men tot het getal van ongeveer 600. Naast dit type, waarvan slechts één voorbeeld aanwezig was, vond men één grafheuvel, die eveneens dooreen ringsioot was omzoomd, doch waarbij geen pallisade kon worden vastgesteld. Alle overige heuvels waren van eenzelfde type, zonder ringsloot, doch met ’n krans
kwamen zonder hem. Ze wisten niet waar hij zat, zeiden ze, maar Marieke hoorde aan hun stem dat ze de waarheid niet spraken. Het werd nacht en nog bijna morgen, eer hij kwam. Dronken, met bevuilde kleren. Hij heeft nog harde woorden tegen haar gezegd, woorden die ze nooit heeft kunnen vergeten. Zo is hef met Casper begonnen. Het werd steeds erger. Marinus, haren mens, ging er aan dood. Dan op een dag heeft Casper zijn spulletjes gepakt en is gegaan. Nadien vernamen ze nooit wat van hem. Toch heeft Marieke altijd nog gehoopt dat hij terug zou komen. Hoeveel bedevaarten heeft ze gedaan naar Meerveldhoven, en Ons Lief Vrouwke bijna van d’r troon af gebeden. Nu ligt ze hier, ziet hare levensweg en aan het eind dat ene heeld ï Casper, Ze fluistert die naam gebiedend, dan weer smekend. Casper! Plots roept ze luid en hoog s Casper! De kinderen die waken inde veurherd, schrikken er van. Ze zien elkaar aan. Hoort, daar roept ze weer, luid en smekend i Casper! Buiten reuzelt nog de wind. Hij vangt de naam Casper, Hij draagt hem voort over bet land. De innigheid van de roep beroert de bloesem en het geheimzinnig kabbelen van de Dommel vormt ervan een echo, die door de Kempen gaaf. Ook ons Lief Vrouwke hoort de naam, „Casper” en zegt hem aan ’n jongen die verloren loopt inde nacht. Hij luistert, hoort en zal keren.
~~ “ VOOf Je Brabantse QemeePSchaDSmePS. ** Hij zal beginnen bij zijn gewestgenoten het bewustzijn te wekken van de eigen waarde, hij zal trachten de fierheid te hergeven. Want dit is een mid,del zelfbehoud. za m bijzonderheden de schone gebruiken aanwijzen, alleerst de godsdienstige, die de verhevenste zijn, en er zelf aan meedoen. Hij zal cle schoonheid van het landschap tonen en de eerbied voor de natuur inprenten ; dat brengt sterke verbondenheid en verhoogt de cultuur! tj- ij • » . , , ~. Hij zal de sociale gerechtigheid en de naastenliefde prediken en in concrete gevallen daarvoor in ’t krijt treden. Hij zal zijn volk onderrichten over zijn verleden en eerbied inboezemen y?or hf{ nageslacht, en wijzen op de voorbeeldigheid van de eigen mensen, Hij zal inde precieze lijn van de christelijke naastenliefde het saamhorigheidsbesef, dè gemeenschapszin trachten aan te kweken als een afzonderlijk goed van eigen prijs en eigen kracht. Hij zal daarom alle goedwillige Brabanders oproepen om mee te doen 3311 het voorbeeldi9 maken van het katholieke Brabant. Hit: „De Brabantse Ziel , door Dr. P. C. de Brouwer.
van palen omheind; hier was echter het aantal paalgaten veel geringer, Opvallend was tenslotte, dat bij al deze heuvels latere bijzettingen, inde rand van de heuvel ontbraken, Ofschoon het trekken van conclusies altijd gevaarlijk is, menen wij toch te mogen concluderen, èn uit de opgraving van Zandoerle, èn uit die van Halve Mijl, dat ter plaatse een vrij aanzienlijke bewoning is geweest inde midden bronstijd, terwijl resten uit de vroege en late bronstijd zo goed als niet zijn aan te wijzen. Vooral echter heeft deze opgraving bewezen, dat men inderdaad niet vaneen bronstijd behoeft te spreken, daar geen enkel stukje brons te voorschijn is gekomen, evenmin als aardewerk. Dit reentvaardigt nogmaals de stelling, dat de praehistorische cultuur van ons gewest tijdens de bronstijd een zeer armelijke is geweest. J. W.
Blz. 7
Versierde letter en tekening van Jan Willemen