DE TOEKOMST

Niggli zagen hun belangrijkste werken op voortreffelijke wijze uitgevoerdj; werken op allerlei gebied: orkestrale-, orgel-, kooren kamermuziekwerken. De verwantschap met de oudere en moderne Duitsche school blijkt duidelijk, hoewel toch menig werk een eigen nationale tint vertoont. Huber en Suter, als symphoniker en kwartetcomponisten, Brun (met een groot kooren orkestwerk) en Schoeck toonden zich wel de krachtigste talenten, zich meer aansluitende bij een vorige periode ; laatstgenoemde wordt zelfs wel „de Zwitsersche Schubert en Hugo Wolf" genoemd. Daarentegen volgt Andreae met zijn muzikale tragedie Ratcliff meer het voetspoor van Rich. Strauss.

Een belangwekkend werk over Reinhardt, den beroemden direkteur-regisseur van het „Deutsche Theater" is te Berlijn verschenen bij Eysler & Co. Een aantal medewerkers, waaronder tooneelspelers, schrijvers, een schilder en een musicus leverden hun bijdragen daarvoor. Voor wie Reinhardt's kunst wil leeren kennen een belangrijke bron.

Wolfgang Hoffman Harnisch, de dramaturg van het stedelijk theater te Riga, is begonnen met de uitgave van een nieuw tijdschrift, dat aan Baltische kunst is gewijd onder den titel „Baltische Kunst, verbunden mit den Baltischen dramaturgischen Blattern".

Bij Paul Grauppe te Berlijn verschenen twee nieuwe prachtwerken: een portefeuille met 17 etsen van landschappen uit de Harz, van Hesmann Struck, en een andere met 7 portret- en figuuretsen van Lovis Corinth. De uitvoering moet aan de hoogste eischen beantwoorden.

Duitschland en de internationale arbitrage

De toenemende beteekenis, welke, ook in verband met de beëindiging van den wereldoorlog, het vraagstuk der internationale arbitrage heeft erlangd, en de onjuiste beoordeeling waaraan de houding van Duitschland tegenover dit vraagstuk zoowel daar te lande als in het buitenland veelal bloot staat, hebben den hoogleeraar Th. Niemeijer er toe gebracht in het Zeitschrift für Internationales Recht nog eens het aandeel uiteen te zetten, hetwelk Duitschland heeft genomen aan de ontwikkeling van dit rechtsinstituut. Het schijnt ons van belang, den hoofd-inhoud zijner verhandeling hier beknopt weer te geven.

N. begint met er op te wijzen, dat aan het Duitsche Rijk, met de internationale postvereeniging, ook de opneming in het wereldpostverdrag (9 Oct. 1874) van de eerste clausule tot aanvaarding, verplicht en onvoorwaardelijk, der arbitrage bij voorkomend geschil te danken is. De oorsprong dezer bepaling ligt overigens verder terug, en is te zoeken in het op 6 April 1850 te Berlijn gesloten Pruisisch-Oostenrijksch postverdrag. Dat de opneming op aanstichting van Duitschland geschiedde blijkt uit het oorspronkelijk ontwerp, dat de uitnoodiging van Duitschland tot deelneming aan het Berner postcongres van 1874 vergezelde. Ook met betrekking tot andere verkeerstechnische aangelegenheden heeft Duitschland onvoorwaardelijk en onbeperkt de arbitrage-verplichting aanvaard; zoo in de telegraaf-tractaten met ons land (1901) en Noorwegen (1908).

Een verderen stap in dezelfde richting deed het door onbeperkte aanvaarding van een pactum compromittendi in verschillende handelstractaten: met Oostenrijk-Hongarije (25 Jan. 1905), België (22 Juni 1904), Italië (3 Dec. 1904), Roemenië (25 Sept. 1901), Zwitserland (12 Nov. 1904), Servië (16 Nov. 1904), Bulgarije ~(i Aug. 1905), Portugal (30 Nov. 1908), Zweden (2 Mei 1911). Van veel grooter belang was echter de opneming der arbitrage-clausule in de twee tractaten (van 4 Nov. 1911) met Frankrijk gesloten nopens Marokko en MiddelAfrika.

872

Nadat 14 October 1903 het algemeene, verplichte arbitragetractaat tusschen Frankrijk en Engeland was tot stand gekomen (waarbij echter geschillen, rakende de levensbelangen, de onafhankelijkheid, de eer der contracteerende staten of de belangen van beide mogendheden werden uitgezonderd), welk tractaat als model heeft gediend voor de meeste der in de volgende 10 jaren gesloten arbitrage-tractaten, met name ook voor de 26 door de Ver. Staten van Amerika in 1908 en 1909 gesloten tractaten, heeft Duitschland de traditioneele bezwaren tegen dergelijke tractaten zijnerzijds losgelaten, en 12Juli 1904. een dergelijke overeenkomst met Engeland gesloten, welker geldingsduur in ipop en iqio zoodanig werd verlengd, dat zij nog tot 12 Juli 1914 van kracht bleef. Op 22 November 1904 werd een dergelijk tractaat tusschen Duitschland en de Ver. Staten van Amerika (pres. Roosevelt) onderteekend. Het leed echter schipbreuk in den Senaat, die niet goed wilde keuren, dat de president bevoegd zou zijn, op grond van dit verdrag,'telkens, zonder voorafgaand overleg met den Senaat, bijzondere gevallen aan arbitrage te onderwerpen. Onder den invloed van dit tractaat, stond ook het lot van het nieuwe tractaat-ontwerp van Amerika (1908), waarbij echter aan te teekenen valt, dat in den Rijksdag van 15 Maart 1910 uitdrukkelijk werd vastgesteld, dat de onderhandelingen niet door Duitschland zijn afgebroken. In het jaar 1911, toen president Taft zijn beroemde tractaat-ontwerpen indiende, herhaalde zich in hoofdzaak hetzelfde beloop.

Ook hier verhinderde de Amerikaansche Senaat de tot standkoming. De door dezen verlangde wijzigingen vonden echter in Frankrijk en Engeland evenmin als in Duitschland instemming. Met name de eisch, dat geschillen over geldelijke verplichtingen van een der staten der Unie zouden worden uitgezonderd, moest tegen den achtergrond der geschiedenis betreffende de „Georgia-bonds" verzet ontmoeten. Roosevelt noemde de houding van den Senaat destijds „a specific pronouncement against the whole principle of a general arbitration treaty."

De bereidwilligheid van Duitschland om, wanneer geen technische bezwaren in den weg stonden, het arbitragebeginsel te aanvaarden bleek, naar N. opmerkt, ook uit de aanvaarding ter tweede vredesconferentie van het zoogenaamde Portertractaat (beperking van geweldmaatregelen bij de vordering tot naleving van geldelijke verplichtingen), en vooral uit de indiening van het ontwerp-tractaat nopens het internationaal prijsgerecht. Het is bekend, dat voor het ontbreken der ratificatie van dit tractaat de schuld valt op het Engelsche Hoogerhuis. Ook ter wisselrechtconferentie, in 1912 in den Haag gehouden, was het de eerste Duitsche gedelegeerde op wiens aanstichting de wensch werd uitgesproken tot vestiging van een wereldrechtbank tot beslechting van geschillen ter zake 'van het wereldwisselrecht ontstaan.

Niemeyer merkt op, dat tusschen de bereidwilligheid tot het aangaan van arbitragetractaten, en die, om in ieder bijzonder geval metterdaad zich aan arbitrage'te onderwerpen, wel behoort te worden onderscheiden. Hij herinnert hier andermaal aan de kwestie der Georgiabonds, en aan de weigering van Engeland om de vorderingen ter zake van schade, door Duitschers tijdens en tengevolge van den Boerenoorlog beloopen, aan arbitrage te onderwerpen. Evenzoo hebben de Ver. Staten van Amerika tegenover Chili er^ Italië (de Majorana-zaak), Italië tegenover Zwitserland, Bolivia tegenover Peru zich aan hun verplichtingen onttrokken, hetzij door weigering om een algemeene arbitrageverplichting in concreto na te komen, hetzij door zich aan de naleving van het arbitrale vonnis te onttrekken.

Met betrekking tot de houding van Duitschland op de vredesconferentie tegenover het vraagstuk der arbitrage aangenomen, herinnert N. dat het, ter eerste conferentie, tot de vestiging van het Hof van Arbitrage heeft medegewerkt, onder beding dat het geen permanent hof zou zijn, en zijn bemiddeling wel zou kunnen, doch niet zou moeten worden ingeroepen. Ter tweede conferentie liet Duitschland het eerste dezer beide bedingen vallen. Zooals men weet voerde een door Duitschland,