— 172 —

platen tot negen en veertig werd vermeerderd, en ten slotte zou Van Thulden in plaats van 2000 tot 4500 gulden schadeloosstelling genieten. De honderd in-folio-tekstbladen waren reeds vóór 22 April 1641 afgedrukt, maar dan moest er nog een inleiding en opdracht aan het werk worden gevoegd, en eerst op 8 Juni van dit jaar, werd Gevaerts naar het hof gezonden, om dit nieuw bewijsstuk zijner geleerdheid te gaan voorlezen (1). Aan dit getrokken en gezwollen opstel werden gewis groote wijzigingen bevolen, want het duurde tot 26 Januari 1643, eer de Pompa Triumphalis Introitvs Austriaci Hispaniarvm Infantis, & in vrbem Antvtrpiam naar het Hof werd gedragen. Het geschenk was een prachtexemplaar, gedrukt op perkament; de koperplaten waren gekleurd door Antoon van Deynen en Peter Schut. Dit boek was niet enkel het kostbaarste, maar tevens het schoonste, dat ooit door onze stedelijke regeering werd uitgegeven. »

Zoo ontstond dus het bekende boek, dat inderdaad en om zijn keurigen druk en om zijn weelderige prentkonst tot de merkwaardigste persprodukten uit de zeventiende eeuw mag gerekend worden :

Pompa | introitvs | honori | serenissimi principis | Ferdinandi | Avstriaci | Hispaniarvm Infantis | S. R. E. Card. [ Belgarvm et Bvrgvndionvm | Gvbernatoris, etc | a | S. P. Q. Antverp. | decreta et adornata; | Cüm mox a nobilisima ad Norlingam | pa.rta Victoria, Antverpiam Auspi- | catissimo Aduentu suo bearet, | XV. Kal. Maii, ann. CIO IOC. XXXV. | Arcus, Pegmata, Iconesqz a Pet. Pavl© Rubenis, Equite, inuentas & delineatas | Inscriptionibus & Elogiis ornabat, | Libroqz Commentario illustrabat | Casperivs Gevartivs I.C. [ &Archigrammataeus Antuerpianus.| Accessit Lavrea Calloana, eodem Auctore descripta. Antverpias | Venevnt exemplaria apvd Theod. a Tvlden, | Qui Iconum Tabulas ex Archetypis Rubenianis delineauit et scalpsit. | Cum priuilegio. | [In fine :] Antverpias | Excvdebat Ioannes Mevrsivs | typographvs ivratvs, | anno salvatis CIO- IOC. XLI.

Een gelukkig toeval liet ons dezer dagen de hand leggen op een paar bescheiden, die op de wordingsgeschiedenis der Pompa introitvs nog eenig meer licht werpen.

De traagheid waarmede het werk vooruitging, schijnt nl. vooral nadeelig geweest te zijn voor den drukker, Jan van Meurs, die al de voorschotten had moeten doen; die, op bevel der Heeren van het Magistraat, duur «venetsch» en «lyons » papier had moeten laten komen, dat hij « contant betaelt » (had) « in goet permissi ghelt », en die, na drie lange jaren, nog amper eene enkele afkorting van 5oo gulden van de Stad had mogen ontvangen. Waarschijnlijk de nieuwe vertraging

(1) En op g December 164 r nog geeft een besluit van het Magistraat aanleiding tot nieuwe vertraging. In de Pompa introitvs beval men nl. ook op te nemen eene kopersnede naar den triumfwagen door Rubens ineengezet ter viering van de door den Prins-Kardinaal te Calloo behaalde overwinning op de troepen van Fredrik Hendrik van Nassau. . . , . j