106

regte gegispt wordt, zijn zij hier geheel overbodig, tenzij het in de bedoeling lag, den spreker, die moet optreden , daartoe bepaald uit te noodigen. Dat toch de dichter het in zijn voorafgaand feestlied niet ernstig en niet poëtisch zou gemeend hebben, is in de verte niet te veronderstellen; voor het tegendeel spreken zijne gedachten zeiven wel het krachtigst. De componist heeft, trots al het in de behandeling dezer versregels door hem ontwikkelde talent, die in ons oog niet kunnen redden; het meer dan twintig malen elkander toezingen van: w zwijgt, zwijgt," maakte op ons een ietwat comischen indruk. Gelukkig dus, dat, mogt men bij andere feestelijke gelegenheden van dit uitmuntende eerste nummer gebruik willen maken, die vier laatste regels geheel weg kunnen blijven, zonder aan het geheel iets te schaden. Nadat dan allen zwijgen, treedt een spreker op, die der kunst hulde brengt, als een:

» geschenk des hemels, neergedaald uit hooger sfeer,

Tot vertroosting van het menschdom, tot verbreiding van Gods eer."

Hij beschrijft in korte trekken de ontwikkeling der kunst in u 't ziedend Oost" en u zoeler Westerdreven", maar herinnert er tevens aan hoe, na grooten bloei, ook daar verval volgde. En, gaat hij, van (of tot) de kunst sprekende, voort:

» Uw Griekenland ontweken Hieldt ge aan den trotschen Tyber stal En zegendet uit Romes wal Europaas Zuiderstreken.

Maar moest het Zuid, het lachend Zuid alleen Zich koestren in uw milde gunsten ? — Neen : Gij sloegt een blik van medelijden heen Naar 't verre Noorden," en ook naar de plek, in de volgende regels aldus gequalificeerd:

» vertoone ook, waar men zoek,

Het waereldrond geen doodscher, droever hoek, Schijne op dat laag moeras des Hemels vloek Voor goed te rusten,"

Met Nederland begaan Stak hier uw hand beschavings heillicht aan."

In de nu volgende zes tafereelen wordt door levende beelden de ontwikkeling van ons volksbestaan in verband met de kunst voorgesteld. Het eerste in het bouwplan eener kerk in de dertiende eeuw. Het tweede tafereel stelt een binnenvertrek uit dezelfde eeuw voor, waar de eerste kunst-ontwikkeling door teekenpen, penseel en naald, op pergament of tapijt, wordt aangetoond. Het derde tafereel is aan de schilderkunst gewijd, het vierde aan de dichtkunst: het St. Lukasfeest in 1654 en de krooning van Vondel door Apollo; het vijfde tafereel schetst het verval der schilderkunst in de 18de eeuw, terwijl het zesde en laatste, aan kunst en vriendschap gewijd, op zeer zinrijke wijze de beteekenis der feestvierende maatschappij en hare zegenrijke werking veraanschouwelijkt.

De muziek bij deze verschillende voorstellingen is zeer fraai en heeft door de verstandige en economische behandeling der orchestrale middelen eene tint verkregen, die met het karakter der verschillende tafereelen eenigzins strookt. Innig verband is er niet - het meeste klinkt ons te negentiende-eeuwsch; wij wijzen slechts op de harmoniën aan het eind van het tweede tafereel. Met het vijfde deed de componist een zeer gelukkigen greep, want al moge dit tijdvak ons nader liggen, het daar aangebragte menuet is een juweeltje van eenvoud en gratie.

Na deze voorstellingen worden de //zangren" door den

spreker op nieuw geroepen om het loflied aan te heffen » . . . . ter eer van 't schoon verbond, Dat, zegenrijk, tot heil van wees en weeüw, In de IJstad bloeit sinds 't vierde van een eeuw." Met eene fraaije tenor-solo, waarin de dichter in schoone beelden de ontwikkeling der maatschappij beschrijft en de componist door hoogst voortreffelijke declamatie en liefelijke melodiën den tekst zeer gelukkig weergeeft, vangt de slotzang aan. De lof der weldadigheid en der vriendschap wordt gezongen en het geheel besloten met den wensch:

» Dat milde vrucht hun werk der liefde steeds beloone: En hou, door 's Hemels gunst, hun stichting immer stand; Een roem van Amsterdam, een paerel aan de Kroone Van Nederland!" Hebben wij met ingenomenheid van de tenor-solo gesproken, waarmede dit deel aanvangt, ook verder valt veel schoons op te merken, b.v. de overgang van F naar des-dm, bl. 66 en 67. Gelukkig noemen wij de gedachte om de eerste twee regels van de slot-strophe: «Gezegend blijf dan, kunstgenooten , 't Verbond door alle tijden heen,"

aan het eind te herhalen, hoewel eene breedere muziekale phrase die gedachte nog indrukwekkender zou gemaakt hebben.

Beschouwen wij het geheel, dan komen eenige stroeve, minder fraaije versregels voor rekening van den dichter, eenige onjuiste declamatiën voor die van den componist. Tot de laatsten rekenen wij die op blz. 2 (derde regel), op het woord: «aan", en blz. 70 (tweede regel), op het woord: //uit", terwijl op de volgende bladzijde de regel: //wie u vertrouwd had metterdaad tot heul te zijn", door de muziekale behandeling schier onverstaanbaar is geworden. De componist schijnt ook niet op een talrijk bezet koor gerekend te hebben; uit de vele unisono1 $ der beide baspartijen, het herhaald aanwenden van den tweeden bas als middelstem tegen den instrumentaal-bas en de vaak hooge ligging van alle zangstemmen zou men dit moeten opmaken. De uitnemende instrumentatie-kunst van den componist zal zich zeker ook in dit werk niet verloochend hebben; hoewel het een en ander in dit klavieruittreksel is aangegeven, zijn er toch plaatsen, zooals in de vijfde maat van blz. 73 en elders, wier juiste werking, in verband met het orchest, wij alleen met het oog op de partituur zouden kunnen ieeren kennen , waarom wij het te meer betreuren, de uitvoering niet te hebben kunnen bijwonen.

Zijn wij in onze beschouwing van dit werk uitvoerig geweest, de aard en het gehalte daarvan maakten daarop gelijkelijk aanspraak. Mogen onze woorden er toe bijdragen om, waar der kunst een feest bereid en een toepasselijke feestzang gezocht wordt, het eerste muziekale deel dezer compositie te doen kiezen. Dat het evenwel niet in vergetelheid geraken en tot blijvende gedachtenis strekken zal aan het eerste feestgetij van Arti et Amicitiae, daarvoor zorgde harerzijds ook de wakkere firma Boothaan & Co., die de hierboven reeds geroemde schoone uitgave het licht deed zien.

edouard de hartog. Op. 37. Le Pêcïieur (der Fischer), ballade pour chant, tenor ou sopr., avec accompagnement d'orchestre, paroles allemandes de Goethe, traduction francaise de Louis Danglas. Parijs, G. Brandus & S. Dufour. Pr. Partition d'orchestre: fr. 15; parties séparées fr. 15; chaque partie de quatuor fr. 1,50.

Aan goede concert-muziek voor de menschelijke stem schijnt behoefte te zijn. Tot die slotsom zou men althans kunnen komen, wanneer men het beperkte répertoire der meeste zang-virtuozen nagaat. Evenzeer pleit hiervoor