107
de omstandigheid, dat Hiller, Liszt en anderen verschillende liederen, o. a. van Schubert, geinstrumenteerd hebben. Werd over het meer of minder gepaste en wenschelijke van dit laatste dikwerf getwist en de uitvoerige en gedramatiseerde behandeling van liederen-teksten vaak sterk gegispt, toch bewijst dit alles, wel beschouwd, eene behoefte aan goede poëzij, die èn door inhoud èn door vorm den componist gelegenheid biedt, concert-stukken voor zang met orchest te schrijven. Wij gelooven, dat dit punt, hoe gewigtig het zij, slechts zelden aangestipt is, maar achten het niet overbodig, er te dezer gelegenheid op te wijzen, daar het een en ander, bij het te bespreken werk, blijkbaar zoowel tot de keuze van het gedicht als tot de wijze van behandeling aanleiding gegeven heeft. Die behandeling getuigt van veel talent, is goed doordacht en met veel zorg uitgevoerd. De instrumentatie heeft aan het geheel een goed coloriet gegeven. De declamatie had op enkele plaatsen naauwkeuriger kunnen zijn; zie den tweeden regel van blz. 10: d Sie sang zu ihm, sie sprach zu ibm : Was lockst du meine Brut," waar, tusschen beide regels, eene kleine afscheiding in de zang-phrase geen kwaad zou gedaan hebben. Zoo vinden wij het «wie" op blz. 21, (tweede regel, derde maat), en het ngesund" op blz. 22, (tweede maat), niet fraai gezet. Wij mogen echter niet verzwijgen, dat dit bij den franschen tekst beter is, zoodat de componist dien waarschijnlijk — en wij voegen er bij: vreemd genoeg — als hoofdzaak beschouwd heeft.
Wij hopen spoedig door eene goede uitvoering van dit ook voor de stem zeer gunstig geschreven muziekstuk bevestigd te worden in onze meening, dat het eene verrijking is voor de concert-programma's.
RJCHARD HOL.
NECROLOGIE.
JAN FELTKAMP.
Zelden wordt het stoffelijk hulsel eens menschen ten grave gebragt en niet een traan van smart en dankbare herinnering daarbij geschreid , al is het ook slechts door verre bloedverwanten of vrienden. Heeft de afgestorvene hier voor velen geleefd , muntte hij door groote geestesgaven uit, dan rouwen velen, - ja een geheel volk, de geheele beschaafde wereld treurt om hem, die is heen gegaan. Dan eerst wordt de wereld regtvaardig, dan eerst verstommen de hartstogten, die op het pad van den wereldburger bij zijn leven zoo vaak distels en doornen wierpen. En is deze waardering vooral het deel van hem, die niet onbescheiden lang leeft, maar in den bloei des levens, in de volle kracht zijner daden voor een ander plaats maakt, toch mogt die eere hem niet te beurt vallen, aan wiens nagedachtenis ik een paar regelen wensch te wijden, - een kunstenaar, die kort onder ons verwijlde, gevierd werd, zich vrienden verwierf, en wiens dood ter naauwernood bekend werd. Wel verre, dat ik hier iemand van verzuim of nalatigheid wil beschuldigen , is dit veeleer aan het droeve noodlot te wijten, dat zijne laatste twee levensjaren als met eene donkere wolk omsluijerde en hem aan de kunst en de zamenleving onttrok, voor dat de onverbiddelijke maaijer ook zijn levensdraad afsneed. (1)
(1) Schrijver ontdekte eerst bij het doorbladeren van den jongsten completen jaargang van Cateilia het ontbreken van een levensberigt van Feitkamp en nam, op verzoek der redactie, volgaarne op zich, eene levensschets van zrjn leerling en vriend te geven.
Jan Feitkamp werd op den 26sten Augustus 1829 te Enschede geboren. Zijne eerste levensjaren bragt hij aldaar, later te Apeldoorn en vervolgens te Meppel door. Van zijn vader, een verdienstelijk muziek-onderwijzer, ontving hij onderrigt op de pianoforte en maakte in de beoefening van dit instrument spoedig aanmerkelijke vorderingen. In het voorjaar van 1843 werd zijn vaderlijke meester hem door den dood ontrukt en begaf hij zich met zijne' moeder en bloedverwanten metterwoon naar Amsterdam, om zich daar aan de destijds bestaande stedelijke muziekschool, onder leiding van den heer J. G. Bertelman, verder te bekwamen. Alvorens hij er echter eene plaats erlangde, verschafte de ondergeteekende hem eenig onderwijs en leerde toen den slechts weinige jaren minder tellenden leerling om zijn ijver hoogachten en liefhebben. Aan dien onverdroten ijver en zijne stalen volharding had Feitkamp het dan ook te danken, dat hij, niettegenstaande hij reeds van zijn zestiende jaar af door het geven van onderwijs in zijne behoeften moest voorzien , toch een buitengewonen graad van vaardigheid op zijn instrument bereikte. Menig concert werd dan ook door zijn talent opgeluisterd, en inzonderheid mogt hij zich in de klimmende gunst van het amsterdamsohe publiek verheugen. Zijn aanslag was kernachtig en toch zeer elastisch en getuigde van eene goede school. Voor moeijelijkheden, van welken aard ook, deinsde hij niet terug. Zijn onvermoeid streven naar groote technische vaardigheid had hem dat buitengewone meesterschap over zijn instrument gegeven. Was hem welligt daardoor eene zekere eenzijdigheid eigen, die hem verhinderde diep in te dringen in de soms zoo verheven gedachtenwereld van v. Beethoven en anderen ? Of rijpere leeftijd de poëzij in den kunstenaar, het gemoedsleven van den mensch zou verhoogd en versterkt hebben, wie zal het beslissen ? Eene smaakvolle en fraai genuanceerde voordragt was hem in hooge mate eigen en deed hem dan ook tal van bewonderaars verwerven. Eene uitgelezen schaar van leerlingen maakte ijverig van zijne lessen gebruik , zoodat in den winter al zijn tijd aan hen en de beoefening van zijn geliefkoosd instrument was gewijd. In den zomer trachtte hij doorgaans in de vrije natuur nieuwe krachten en frisschen levensadem voor de vermoeijende winterwerkzaamheden op te doen. Zoo maakten wij te zamen in den . zomer van 1860 eene reis door Zwitserland. Kenmerkte zijn leven zich alzoo door groote werkzaamheid en warme liefde voor de kunst; was hem, in weerwil van eene zekere, uit zijne geheele persoonlijkheid voortvloeiende onbuigzaamheid van karakter, een tal van trouwe en warme vrienden geschonken en kon men daarom met gerustheid zeggen, dat zijne positie eene in de maatschappij benijdenswaardige was, ook geluk van anderen aard lachte hem toe, doch ....
Ik sla eene donkere bladzijde in de geschiedenis van zijn intiem leven over, omdat zij in deze schets, den kunstenaar alleen gewijd, niet voegt, hoewel zij, volgens sommiger beweren, als oorzaak en ontwikkeling, door eene andere, nog donkerder en zwarter, wordt overschaduwd. Het was in den aanvang van Junij 1862, dat een zenuwtoeval aan zijne kunstenaarsloopbaan een eind maakte. Zijn geheugen was verdwenen. In het laatst van dezelfde maand herhaalde die aanval zich en werd hij naar Gouda gebragt, om bij bloedverwanten verpleegd te worden. Zijn toestand was toen van dien aard , dat klavierspelen hem nog geoorloofd was en hij er ook dikwerf gebruik van maakte. In October van hetzelfde jaar en in April van het volgende keerden die toevallen in zoo hevigen graad terug, dat het hersengestel werd aangedaan en hij in