VARIA.

johan wtnkler-jen het oera linda boek.

Den elfden Maart 1.1. overleed te Haarlem de heer Johan Winkler, ruim 75 jaar oud. Hij was een in vele opzichten merkwaardig man ; maar om eene zeer bijzondere reden wekt het bericht van zijn dood in ruimen kring belangstelling. Hij heeft namelijk zelf reeds voor ettelijke jaren bekend gemaakt, dat na zijn overlijden publiciteit zou mogen worden gegeven aan de verzamelingbrieven en bescheiden betreffende het Oera Linda bok, door hem bijeen gebracht. (Zie Tijdschr. v. boek-en bibl. ■wezen 1908 blz. 94 en 238).

Er zullen zeker menschen zijn die zich, zoodraze dezen titel lezen, met afkeer en minachting zullen afwenden. Zóó de heer F. L. die voor enkele jaren (7 Maart ^09) in de Nieuwe Courant na bespreking van verschillende tijdschriftartikelen van zeer voorbijgaande waarde, met tegenzin een paar woorden wijdde aan „de simpieternellige aardigheid van ThetOera Lindabok''; maar uit zijne woorden zelve bleek dat hij het boek niet kende, en het artikel dat hij besprak niet gelezen had. Ook Dr. G. A. Nauta die in onzen vorigen jaargang Nog iets over het O. I. b. meedeelde, zal wel niet benieuwd zijn naar de stukken van Winkler; immers hij acht het eene langrt/gedane zaak, al vond hij het dan ook de moeite waard, aan te toonen dat Cornelis Over de Linden een exemplaar van Volney, Les ruines had bezeten, wat in tal van vroegere brochures over het onderwerp al duidelijk te lezen stond. En de laatste brochure van L. F. Over de Linden schrijft hij toe aan den uitgever C. de Boer Jr.!

Winkler wist van het onderwerp heel wat meer af. En al mogen we nog sceptisch zijn in onze verwachtingen van de nieuwe onthullingen, die zijne stukken zullen brengen, zijn helder inzicht in den aard van

het 0.1. b. zelf komt, wanneer men de geschiedenis er van nagaat, van het begin af duidelijk uit. Hij was de derde die het werk in handen kreeg.

Cornelis Over de Linden, Meesterknecht aan 's Rijks Marinewerf te Den Helder, was in 1867 op een verlof-uitstapje van zes dagen te Harlingen beland bij eene gastvrije familie Siderius, en had daar verteld van een oud Friesch handschrift in zijn bezit, dat hij zelf niet kon lezen, en toen hadzijn gastheer hem geraden het eens over te sturen: „wij hebben hier 'n onderwiezer, eenen mijnheer Jansen, die is zoo knap in dat olde fries, die zei et je wel gouw vertalen." Over de Linden had toen een doortrek gemaakt van een aantal bladzijden en die overgezonden, maar de heer J. schoot er niet- zoo heel gauw mee op, en het blijkt wel dat de indrukken bij kennisneming van afwisselenden aard waren; O. d. L. kreeg eerst bericht „dat zij in mijne kalkees een vondst van oude Friesche wetten gedaan hadden, zooals zij in jaren niet hadden gedaan," maar later vernam hij weer, „dat zij nog altoos dachten dat er hier te Helder zulk een knappen kerel was welke een grap met hen wilde hebben."

Al spoedig riep Jansen de hulp in vanDr. EelcoVerwijs,archivarisvan Friesland ; en nu zien we weer hetzelfdeverschijnsel. Ook Verwijskon het handschrift niet vlot lezen, maar werd beurtelings geimponeerd dooiden merkwaardigen inhoud, en dan weer wekte het gelezene zijn wantrouwen, zelfs zijn spot. Allereerst vertrouwde hij op zijn beurt Jansen niet: dit weet ik uit een brief van wijlen den heer Hugo Suringar, die mij voor eenige jaren zijne eigene herinneringen over de zaak schreef:

J. F.Jansen, hoofdonderwijzer te Harlingen, vurig liberaal, vinnig hoofdartikel-dagbladschrijver (Friesland een wingewest, de strijd voor de Roo van Alderwerelt enz.) is