27 -
zeer moeilijk is een hoegenaamd graf te maken, zonder dat geheele zarken aan stukken geslagen worden moeten en daarom zonder uitstel een plaats dient aangeschaft te worden buiten dorps voor lijken te begraven; hij had met den heere Johan Leonard Gerards, koopman alhier, daaromtrent gehandeld, dat deze een weide, geleegen in de Coolhoven (d. i. een gedeelte der tegenwoordige Akerstraat) buiten het dorp en alle huizen, voor den prijs van 750 francs of 354 guldens 37% cent wilde afstaan en buitendien een teruggave verlangde van 50 guldens voor het stanketzel (houten hek) en de deur". De raad was van gevoelen den koop aan te gaan. Hier tegen kwamen echter bij proces-verbaal van den heere vrederechter des kantons Heerlen (A. J. Bisschoff) van zes personen bezwaren in, n.1. dat de weg naar de weide meerendeels slecht, de weide te klein was en niet naar 't noorden lag. Maar de raad overwoog in een volgende zitting „dat de bezwaren van zes personen tegens eene bevolking van 3470 zielen van deze gemeente niet in aanmerking kunnen komen en
dat de bezwaren op zich zelf niets beduidends in hebben. Vooreerst ten opzichte van den slechten staat des wegs kan 't niet beter gevonden worden, omdat zulks den groten Landweg is, die wel eens in goeden staat zal komen; ten tweeden over de kleinheid, zo is dog deze Weide eenmaal zoo groot als den ouden kerkhof, die zedert onheugelijke tijden bestaan heeft en laatstelijk niet naar 't noorden, zoo is zulks dog niet schadelijk, vermits deze weide naar 't oosten ligt". De weide van sieur J. L. Gerards gelegen buiten het dorp van Heerlen in de Koolhoven werd aangekocht „tot eenen kerkhof" voor den gemelden prijs. Dit werd vastgesteld in de vergadering van 27 Dec. 1820 in tegenwoordigheid van den burgemeester J. W. Lintjens, de raadsleden A. J. Bisschof, B. Sijstermans, M. J. Penners, N. Scheilen, P. M. Reijnardts, L. Pluijmaekers, Fr. Robroek en den secretaris J. W. D. Smeets. De akte van aankoop van 't terrein Gerards voor begraafplaats dateert van 23 Febr. 1821.
Deze nieuwe algemeene begraafplaats, de kern van de tegenwoordige in de Akerstraat, werd door het volk typisch genoemd het doodenkerkhof, een naam die bij oud Heerlenaren nog in zwang is, terwijl de oude begraafplaats den naam van Kerkhof bleef dragen. De begraafplaats in de Koolhoven (Akerstraat) was in den beginne klein. Het kapelletje, dat er staat, vormde nog in 1848, toen vergunning verleend werd tot den bouw van deze grafkapel, die thans aan de gemeente is overgedragen, het middelpunt van de toenmalige begraafplaats. Het kapelletje werd gebouwd ter plaatse Waar, door boompjes omringd, een groot houten missiekruis stond in een eenvoudig voetstuk van zandsteen,
afkomstig van de oostelijke hoogte van 't Aambosch. Het missiekruis — het is er nog — werd een plaats gegeven in de kapel achter 't altaartje op het koortje, dat door een ijzeren hek afgesloten kan worden. Er rust barones Antonia de Loë-Boeselager; voor den voet van het kruis ligt op haar graf een ijzeren vierkante plaat met het wapen van de Loë en de Boeselager vereenigd onder een kroon. Boven den ingang van de kapel is eenzelfde ijzeren, met de betreffende wapens versierde plaat aangebracht, waaronder op cementen plaat het opschrift:
Memoriae liberae baronissae Antoniae a Loe Mheer ex baronibus a Boeselager nat. 1827 la- Martii def. 1847 12 Octobris. Genere nobilis, moribus nöbilioris, religione nobilissima. R. I. P.
Voor enkele jaren werden in het kapelletje aan dc wanden van 't koortje drie houten wapenborden opgehangen, die vóór den verkoop in 1917 van 't kasteel Terworm aan de Mij tot Exploitatie van Limburgsche Steenkolenmijnen zich aldaar in de slotkapel bevonden. Op één der houten borden is o. a. een schild van zilver met rooden dwarsbalk, beladen met drie zespuntige
zilveren sterren; het omschrift luidt: Maria Giara Eugenia baronessa De Westrem vidua Vincentii-Philippi Antonnii baronis Von der Heyden dicti Belderbusch domini in Montzen Streverstrop & obiit 30 Sept. 1775 aet : suae 88? Op het tweede een schild met 5 dwarsbalken, waarover een klimmende, gekroonde leeuw, gedekt door een kroon, waarin een gekroonde wassende leeuw; er staat slechts het onderschrift: Obiit die 23 Martii 1771. Op het derde bord staan de familiewapens van de Loë (in zilver een zwart hengsel, waarvan beide einden uitloopen in een drievoudigen weerhaak) en de Boeselager (in goud twee rood gesteelde kruiselings geplaatste niet open zwarte brouwspaden, de lange stelen naar beneden) beide schilden vereenigd onder een kroon met het omschrift: Antonia Francisca baronessa de Loe Mheer nata baronessa de Boeselager nata 1 Martii 1827 obiit 12ma Octobris 1847.
De algemeene begraafplaats moest herhaaldelijk, voor den eersten keer in 1865, vergroot worden en is thans tengevolge der stijgende bevolking — de gemeente Heerlen telde op 31 Dec. 1.1. 34.029 zielen •— te klein geworden niettegenstaande in de laatste jaren nieuwe parochiën met begraafplaatsen bijgekomen zijn. In de raadsvergadering van 23 Januari 1923 werd dan ook besloten tot het aanleggen van een nieuwe uitgebreide, algemeene begraafplaats op de eigendommen van de gemeente Heerlen (terreinen Goldstein) aan den zgn. Vossenkuil ten noorden van de nieuwe wijk Molenberg.