— 29 —
steen kwam nog voor den dag bij de dieper legging van den kerkvloer in 1901, toen ook een groote hoeveelheid beenderen uit de kerk verwijderd werd; deze steen lag ter plaatse van 't oude koor van vóór 1839 en droeg geen opschrift. Al deze steenen, voor heraldiek en genealogie soms van groot belang, zijn thans verdwenen, 't zij dat ze door verweering uit elkaar vielen of dat de afgesleten of onleesbaar geworden steenen in stukken werden geslagen en bij de vernieuwing van huizen in de fondamenten vermetseld werden. De opschriften van een drietal van deze zerksteenen zijn aan de vergetelheid ontrukt kunnen worden.
Tot 1914 was zoo'n groote grafsteen, ofschoon toen sterk afgesleten, zoodat de wapens en versieringen zeer onduidelijk waren, nog te zien in de Emmastraat voor de buitendeur van het tegenwoordige huis n° 4. Toen moest bij vernieuwing van dit huis deze steen weggenomen worden, doch brak in tal van stukken, zoodat hij niet voor de geschiedenis van Heerlen kon bewaard blijven. Het opschrift luidde indertijd:
I. Hier licht begraven
Heer Mathias Hall scholtis Ter tzijt tot Herlen starf ....
In December van 1613 komt de schout (praetor) Matthias Hall nog voor als peter (patrinus) van Jacobus, zoon van Joannis Cruen en Maria van den Hoef.
II. Jorissen van und zo Schaezberg
Vnd Annen Judenkop gen. Streithagen In ir Leven siinen lie'ben Groes-vater Vnd Groesmotter sal. guder Gedachtnis. Friderich van Schaesberg. M D C 10 Maij.
De steen met dit opschrift lag in 't begin van 1837 reeds en later ook nog voor een huis aan de noordzijde van 't oude kerkhof, thans het Kerkplein. Ernst Tode in zijn degelijke en uitgebreide Chronik der Retersbeck-Schaesberg verwisselt pa 42 de ligplaats van dezen grafsteen II met I.
Joris van en tot Schaesberg overleed 17 Mei 1562 en zijn eerste echtgenoote Anna Judenkop van Streythagen (Keris Jodencop met „chapeau de Juif" in 't Wapen was één harer voorouders en omtrent 1386 leenman van 't Wickrader leengoed zo Strythagen) stierf vóór 1540. Ter zaliger gedachtenis had Frederik van Schaesberg dezen steen op 't graf zijner grootouders ïn de kerk van Heerlen laten leggen in 1600. Deze Frederik was in huwelijk met Maria von Binsfeld; beiden schonken aan de kerk te Heerlen in 1603 — Schaesberg behoorde toen nog tot Heerlen — den gouden, Waardevollen monstrans, die thans nog bij plechtige diensten gebruikt wordt en tot opschrift draagt: Fre-
derich von Schaesberg und Maria von Binsfeld seine Hausfrau haben diese Ciborie an die Kirche von Herloe gegeben 1603.
Het volgende opschrift stond op een zerksteen, die oorspronkelijk in de kerk van Heerlen op het graf lag van de ouders van genoemden Frederik van Schaesberg.
III. Hier ruht der Edele Johan von Schaesberg starf
[1579
Und die tugenthafte Agnes von Eynatten Syn huysvrow starf 1591 Es ruhe ihre Seel in friede.
In 1856 lag deze steen nog voor den drempel eveneens eener particuliere woning; hij was versierd met de vier wapenkwartieren Schaesberg, Strythagen, Eynatten en Caldenbom.
Nog willen wij vermelding maken van een ouden grooten zerksteen, die zich echter te Weiten bevindt. Ook daar vonden de dooden een laatste rustplaats om en in in de kerk. Zoo werd Jan de Rooth, heer van Strijthagen tot Weiten, in huwelijk met Anna Catharina barones van Elmpt in 1766 in de kerk te Weiten begraven; hij stichtte er een jaargetij. Het Heerlensch doodenregister vermeldt enkel: 1766 Maart 20, dnus joannes de Root maritus praen. Van Elmpt; vermoedelijk lag op zijn graf ook een steen. Oude steenen kruisen zijn te Weiten niet meer aanwezig.
De bovengenoemde groote zerksteen dekte in de oude St. Martinuskerk op het koor het graf van Jhr. Johan van Hulsberg, genoemd Schaloun. Thans ligt de steen op 't kerkhof te Weiten aan de zuidzijde der kerk. Van de acht verschillende wapenkwartieren, die er op prijken, vier aan vier onder elkaar geplaatst, zijn nog te onderscheiden Hulsberg, Greyn, Cortenbach, Brempt gen. Leyck, Strijthagen. Onder de wapens staat:
Hier licht begraven der edeler erenfester Johan von Hulsberg gênant Schaloen der Wellich starff int jaer ons Heren M 1601 den 23 martz derro Sellen Godt biegnadt.
Johan van Hulsberg, genaamd Schaloun, woonde op het kasteel de Doom te Weiten, stierf zonder kinderen en was gehuwd met Margaretha Greyn van Nerensteyn. Indien het mogelijk is, zou het aanbeveling verdienen dezen nog vrij gaven steen, den eenigen ouden grafsteen uit en in Heerlen, die versierd is met vrij duidelijk opschrift en met familiewapens, een andere minder aan verweering blootgestelde plaats te geven bijv. tegen den kerkmuur, zoodat de zeldzame steen voor 't nageslacht van Weiten beter bewaard bleef.