682
Vermelden wij ten slotte dat het gezelschap der Koninklijke Vereeniging voor het komend speelseizoen als volgt is samengesteld:
Regisseurs: Jan C. de Vos en Hermann Schwab.
Spelenden: dames Theo Mann-Bouwmeester, E. Holtrop-van Gelder, Rika Hopper, Christine Poolman, G. de Vos-Poolman, Emma Morel, G. LoboBraakensiek, L. van Korlaar-van Dam, W. SchwabWelman, Mientje Kling, Sophie Carelsen, P. van Nieuwland de Koning, A. Fuchs, J. FernantsenCoerdes;
heeren: Louis Bouwmeester, Jan C. de Vos, H. Schwab, C J. Schulze, Ko van Dijk, Louis Gimberg, Jaques Reule, C. van Kerckhoven Jr., D. Lobo, C. C. van Schoonhoven, Maurice Meunier, Hein Harms, J. de Jong, R. van der Hilst, J. C. Fernantsen, Ch. Laurentius, Julius Brongers, Albert van Dalsum, Folkert Kramer, Jan C. de Vos Jr.
Dekoratieve verzorging door Cato Neeb.
De Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel zal te 's-Gravenhage den Koninklijken Schouwburg bespelen, waarvan de herstelling meer en meer het einde nadert. Omtrent de Haagsche plannen der Vereeniging zullen wij, naar de Raad van Beheer ons welwillend doet weten, nader worden ingelicht. En met ons onze lezers.
De Koninklijke Schouwburg wordt den 1 sten September geopend met eene opvoering van Shakespeare's „Midzomernachtsdroom" in de vertaling van dr. B u r g e r s d ij k, door de NV. Het Tooneel, dir. Willem Royaards. De Arnhemsche Orkestvereniging, onder leiding van Peter van Anrooy, zal daarbij haar medewerking verleenen.
Het Frans Hals Museum
te Haarlem.
De vorige week te Haarlem zijnde, ben ik in het nieuwe Museum de Halsen gaan zien.
Sinds de beroemde schilderijen van den Haarlemschen grootmeester naar hun nieuw verblijf werden overgebracht, had ik ze niet gezien: op den openingsdag, toen de pers was uitgenoodigd, had ik van de vriendelijke invitatie van B. en W. van Haarlem geen gebruik kunnen maken; en nadien was het er niet van gekomen... In de dagbladen, en met name in D e Telegraaf, is er evenwel zóóveel over de Halsen geschreven, en over de wijze waarop zij gerestaureerd en in dit „museum" gehangen zijn, dat ik dacht dat daar nu wel alles van gezegd zou zijn ... Inderdaad lijkt het of men er over uitgepraat was: feit is, dat de
schilderijen bedorven zijn: bij alle is het licht uit, bij de meeste ook de kleur. Wanneer men Frans Hals in dit museum vergelijkt met De Bay, dan wint de laatste het hier ver van den eerste.
Maar in werkelijkheid moest het omgekeerd zijn. Er lijkt mij evenwel bij de debatten over de oorzaken van dit verschijnsel één faktor overzien.
Het trof namelijk dat het een donkere dag was. De koude witte muren, waar tegen de schilderijen zijn gehangen, deden akeliger dan ooit. De sjofele vloeren waren ongezelliger dan men het zich kan denken. En de sombere, donker gebeitste zolderingen hingen loodzwaar boven Hals' meesterwerken.
En reflekteerden zwarte vierkanten tegen de toch reeds lichtlooze doeken van den meester.
Ik zag dat de kleuren gedood werden door die sombere, naar-bruine balken. Ik zag den reflex van het lichtlooze van de zoldering over dezoozéérverknoeide, eertijds zoo prachtvolle meesterstukken. En ik voelde dat dit Voor een deel de oorzaak moest zijn dat het werk van Frans Hals in deze omgeving zoo weinig deed!
Ik beklaagde in gedachten de arme Amerikanen die den Oceaan waren overgekomen om dit werk te zien, en ik hoorde de Franschen reeds het woord „blague ' gebruiken voor den roem die van Haarlem s grootmeester uitgaat.
En ik dacht: zoo kostbare proeven worden genomen om de Halsen hun licht en hun kleur terug te geven ; in pluche en fluweel worden zij gezet om te trachten hunne kleurschittering in hen terug te roepen, — zou het goedkoope middeltje van, om te beginnen: één zoldering in een lichteren toon te beitsen niet eens kunnen worden geprobeerd? Mij wil het voorkomen dat de reflex van zoo n lichtere (niet te verwarren met: lichte) zoldering de schilderijen moet oplichten en hunne kleur er in terugroepen. Mocht dan blijken dat het middel faalt, dan kan nog altijd de donkerder tint weer worden aangebracht.
Eventueel zou het met het aanbrengen van papier ook nog, bij wijze van voorloopige proef, te probeeren zijn. Dat papier kan dan, eventueel, ook spoediger en gemakkelijker weer worden afgenomen. Maar als bij intuïtie voelde ik, datdekleur van de zoldering van grooten invloed is op deze, helaas zoo kleurlooze en lichtlooze, Halsen; en ik meende dan ook verplicht te zijn dit mijn gevoelen onder de aandacht der betrokken autoriteiten te brengen. De zoldering is, omdat ze zoo dicht bij de schilderijen is, — ze is namelijk voor een museumzaal voor oude schilderijen zéér laag — van méér invloed dan de muur waar zij tegen hangen, omdat de zoldering reflekteert, en in déze: donker reflekteert. Bovendien vangt de donkere zoldering het invallende licht op. De vraag is: heeft men ook dezen faktor overwogen?
N. H. Wolf.