168

willen bijvoegen eenige verzekering over eene aanstaande opvoering in Duitschland. Maar sedert ik niet meer te Weimar werkzaam ben, kan ik niet meer beslissend optreden en moet ik mij bepalen tot aanbevelingen — die meer gedwarsboomd dan gevolgd worden." Aan zijn neef Eduard schreef hij in 1873, dat te Weimar groote feestelijkheden werden voorbereid voor het huwelijk van den Erf groothertog. Hij zou op een concert ten Hove ter eere van het bruidspaar Beethoven's Negende dirigeeren en een paar klavierstukken spelen; bovendien had hij een „ FestspieV gecomponeerd op een gedicht van Scheffel: Der Braut Willkomm auf Wartburg. Hij vroeg Eduard om geld : „Hoewel ik geen luxe doe, verdwijnt het geld al heel spoedig bij me." Otto Lessmann had hem Èr. Kiel's Christus gezonden. Liszt noemde bet ein geistig gehalteolies Werk von edler schoner Empfmdung und meister haf ter Führung en gaat dan aldus voort: „Krachtens de bepaling van Joachim bij de NoviUiten-Conzerten (te Berlijn), „dat alleen die componisten op de programma's zullen voorkomen, wier reputatie als artistieke vertegenwoordigers van de Duitsche natie vaststaat" — zouden Handel, Bach , Mozart, ja, zelfs Beethoven in hun tijd er slecht bij zijn gevaren!"

Te Pest vormde zich een feestcomité, om het gouden jubilé van Liszt als kunstenaar in November 1873 te vieren. Van Weimar vertrok Liszt naar Bome en begaf zich daarna naar Pest, waar hij 1 November aankwam, om aan het feest deel te nemen. La Mara deelt verder daarover alleen mede een brief aan den muziekuitgever Bessel te Petersburg, waaruit blijkt, dat Liszt bjj zijn jubilé een telegram kreeg van een aantal Russische componisten.

Een curieus briefje zonder datum en zonder adres , luidende: „Zeer geachte juffrouw, wees zoo goed per telegram te antwoorden: „verzoek niet te komen. Liszt behoeft en wenscht niet gehoord te worden, daar hij voor niemand aufzuspielen hat", bewijst, dat men het Liszt soms zeer lastig maakte, hetgeen ook blijkt uit een brief aan gravin Dönhoff te Weenen. Zekere dame, L. B., had hem om een „petit morceau de piano" gevraagd. „Ik ontving deze week een half dozijn dergelijke verzoeken," schreef Liszt aan de gravin. „Hoe te voldoen aan eene taak, die tegelijk buiten en boven mijne verplichtingen gaat? Op mijne jaren moet men trachten zich behoorlijk te gedragen en buitensporigheden te vermijden." Hierbij sluit zich aan wat Liszt aan Riedel schreef in April 1874: „Ik ben lichamelijk en geestelijk zeer vermoeid en zal verscheiden maanden rust moeten nemen." Intusschen begon hij kort daarna aan een oratorium St. Stanislaus. Op eene uitnoodiging uit Liverpool om daar op een muziekfeest te spelen, antwoordde hij, dat hij „ er niet aan dacht het publiek met w ij 1 e n ziin klavierspel lastig te vallen."

Liszt bleef den zomer van 1874 te Rome. Hij ontving daar een bezoek van Bülow, schreef, las en speelde veel. Hij componeerde een Schlummerlied im Grabe en een Sainte-Cécile (legende), tekst van mme. Emile de Girardin. Van dezen laatste vroeg hij eene Fransche vertaling aan Peter Cornelius, die reeds vroeger voor hem Lamartine's Hymne de Venfant a son réveil in het Duitsch had overgebracht, en zoo tot zijn genoegen, dat hij

Cornelius een Hexenmeister noemde. Liszt had ook drie Odes funèbres symphoniques voor den druk gereed gemaakt en aan zijn Stanislaus werkte hij vlijtig.

(Wordt vervolgd.)

Iet systeem van den heer de Sonnavüle,

DOOE

JOHANNA VETH

II (Slot).

Uit het eerste gedeelte van dit artikel bleek dat notenkennis reeds zonder het gebruik van sleutels kan verkregen worden. De plaats der gebruikelijke sleutels volgt vanzelf, wanneer men uitgaat van de c op het „koppellijntje":

De sleutel voor de g-lijn wordt nu het kenmerk van den bovenbalk , die voor de f-lijn het teeken voor den benedenbalk en telkens komen die balken gescheiden voor:

Een der aardigste punten in het systeem-de Sonnaville is de verklaring van de verschillende c-sleutels.

Ieder, die een weinig is doorgedrongen in de eigenlijke notenkennis, weet in den grond der zaak wel dat een c-sleutel geen verplaatsbaar artikel is , en dat hij onwrikbaar op de zesde lijn van het notensysteem blijft staan , maar wat wij weten staat ons niet altijd even klaar voor oogen. De heer de Sonnaville werpt op deze zaak een eigenaardig licht.

Het spreekt vanzelf dat het koppellijntje tusschen de 2 balken niets anders is dan de c-lijn voor c 1 , en dat aan die lijn, in haar geheel genomen, de c-sleutel toekomt:

C 1, zegt de heer de Sonnaville, is niet alleen in het notenstelsel en op de piano het middenpunt, maar zij is ook het middenpunt van den zang. Waarom ? Omdat wij allen, 't zij wij hooge of lage stemmen hebben, die c met gemak kunnen zingen, maar de sopranen zingen er vèr boven en de bassen vèr er onder.

Hebt gij eene hooge sopraanstem, dan maakt gij liefst c 1 tot uw laagsten toon , bijgevolg de c-lijn tot uwe laagste lijn: