709

M 46.

de bevloeiingsperiode van 26 weken of 33 weken, die voor padi gendja of voor padi dalem gevorderd wordt volgens de Demaksche regeling. Meestal was zij boven 36 weken, slechts 5 van de 17 jaren daar beneden en wel 2 keer 35 en 3 keer 34 weken. Daarbij komt nog, dat het eene illusie is, dat overal uitsluitend padi dalem zal worden verbouwd, zoodat in werkelijkheid de verbruikslijnen aan het rechter uiteinde platter zullen zijn dan die van het ingeteekende type en de nuttige debietperiode nog langer kan worden gesteld dan in het staatje is ingevuld. Bovendien zijn deze gegevens opgemaakt met behulp van het verbruiksdiagram voor 223,000 bouws, terwijl reeds vroeger werd uiteengezet, dat slechts met de bevloeiing van een sawah-gebied van 170.000 bouws behoeft te worden rekening gehouden.

Bevloeiingsperiode en Westmoessongebied.

are« van waarneming. 1884(82 82|83 83[84 84|85 85|86 86|87 87|88 88|89 ^^der bevloeiingsperiode. 19 Nov. 15 Oct. 21Nov. 22Nov. 25Nov. 25 Oct. 23Nov. 30Nov.

[ *ir in weken van de periode T .~ qQ or, QK ÖÊ /k

^^JWestmoessondebiet. 45 | 38 | 37 | 35 35 | 45 36 44

Vn van waarneming. 89190 90|91 91192 92j93 93(94 94[95 95J96 96|97

6 'I i

^"jler bevloeiingsperiode. 13 Nov. 8 Nov. 29Nov. 17 Oct. 12Nov. 31 Oct. 29Nov. 29Nov.

'Jlr in weken van de periode T „, oe ,„

^^Westmoessondebiet. 41 34 | 36 | 45 | 39 ^ 36 34

'areti van waarneming. 97 [98

e^'n der bevloeiingsperiode. 2 Dec.

^r in weken van de periode T „. Westmoessondebiet.

Door deze uitkomst wordt dus nader gemotiveerd, waarom, zooals hoogerop reeds werd medegedeeld, de Commissie voor het hoofdkanaal (berekend op 223,000 bouws), een aanvangscapaciteit van 160 M3 voldoende acht, en welk cijfer, evenredig verminderd voor een gebied van 170,000 bouws, en vervolgens weer met 10 % vermeerderd met het oog op waarschijnlijke stremmingen in het bedrijf en aanslibbing, een eindcijfer van 135 M3 oplevert, dat ten slotte als begincapaciteit definitief werd aangehouden.

Immers berust dit debiet van 160 M3 op een waterverdeeling volgens het Demaksche golonganstelsel, waarbij op een volledigen Westmoesson-duur T van 35 weken is gerekend, een tijdvak, dat gedurende 17 jaren slechts 3-maal, en dan maar met ééne week verschil, niet werd bereikt.

Thans valt nog niets met zekerheid te voorspellen, noch omtrent de soort van het later te kweeken padigewas, noch omtrent de wijze, waarop de golongan- of vakverdeeling inderdaad zal geschieden.

Neemt men aan, dat uitsluitend padi gendjah zal worden geteeld, dan kan de bevloeiingsperiode nog belangrijk gerekt worden, waardoor de maximum aanvoer kan verminderen.

Voor t + A t = 36 en n = 5 wordt C = 130 M3.

Door combinatie van het golongan- met het complexenstelsel, welk systeem juist voor de Solovallei aanbeveling verdient, omdat daarin vele complexen gelegen zijn, die eerst laat in het jaar van overstroomingswater worden verlost en dus niet gelijktijdig met de hoogerop liggende kunnen planten, wordt andermaal eene reductie in de capaciteit deileidingen mogelijk.

Nog kan men zich een complexenstelsel voorstellen, waarbij het eene complex uitsluitend padi dalem, het tweede alleen gendjah bevat.

In het verslag worden in een tabel de uitkomsten medegedeeld, waartoe deze verschillende combinaties met betrekking tot de capaciteit van het hoofdkanaal moeten leiden.

Voorzichtigheidshalve bepaalt zich de Commissie echter tot het meer eenvoudige geval van het gewone golonganstelsel, waarbij alles met padi dalem moet kunnen worden beplant.

De denkbeelden van den ingenieur A. G. Lamminga over de Reorganisatie van den Indischen Waterstaatsdienst.

De ingenieur van den Indischen Waterstaat A. G. Lamminga. schrijft in de Indische G-ids van November 1900 een belangrijk artikel, waarvan wij hieronder een overzicht geven.

Voorat zij opgemerkt, dat de commissie voor de Solowerken ook de opdracht heeft gehad voorstellen te doen betreffende een eventueele reorganisatie van den Indischen waterstaatsdienst. Nu uit het corps zelf een opstel hierover het licht heeft gezien, nu zal het zeker niet onbescheiden worden gevonden, als wij aandringen op publicatie ook van de voorstellen door de Solo-commissie hieromtrent gedaan.

Allereerst merkt de ingenieur Lamminga op, dat niet bekend is, wat de aanleiding was voor den Minister om die opdracht te verstrekken ; dat behoefte aan wijziging van die organisatie in het waterstaatscorps werd gevoeld, bleek weinig; immers na de verhandeling van den ingenieur Saltet in de Indische Gids van 1896 verscheen hieromtrent niets. De schrijver meent dit te kunnen toeschrijven aan de niet onbevredigende werking van de bestaande regeling van 1885, berustende op dit juiste beginsel: scheiding van den dienst in twee deelen; den gewestelijken dienst (in het opstel verder G D genoemd) en den algemeenen dienst (A D) (1); opdracht aan den A D van technisch belangrijke zaken en plaatsing daarbij van ingenieurs, die ontheven worden van vele werkzaamheden, die — de ondervinding heeft het geleerd — even goed aan architecten en opzichters konden worden opgedragen. Deze regeling heeft gunstige gevolgen gehad en heeft den werkkring der ingenieurs en opzichters vruchtbaarder gemaakt en beider positie verbeterd. De laatsten verkregen in de betrekking van eerstaanwezend waterstaatsambtenaar in een gewest een werkkring, waaraan veel verantwoordelijkheid is verbonden, tegelijk met een meer zelfstandige positie; en dit heeft gunstig gewerkt op het gehalte van het corps architecten en opzichters, dat niettegenstaande de ongunstige financieele verhoudingen, waarin het gebracht is en andere billijke grieven, welke het tegen verschillende door de Indische Regeering gemaakte bepalingen heeft, toch in de laatste twintig jai en is vooruitgegaan.

Een scherpe onderscheiding tusschen de zaken, welke behooren tot den werkkring van de beide diensten, is nimmer gemaakt en er bestaat ook weinig behoefte aan, daar telkens door den Directeur B. O. W. kan worden bepaald aan welken diensttak een bepaalde zaak moet worden opgedragen. In 't algemeen kan men zeggen, dat de G D overal en voor alle waterstaatszaken optreedt, daar waar geen personeel van den A D werkt; zoodra belangrijke kwesties zich voordoen, welke langdurige voorbereiding, speciale technische kennis of hooger technisch toezicht eischen, wordt daarmede de A D belast. Behal ve in de belangrijkste residenties of gouvernementen (Batavia, Semarang, Soerabaja, Preanger-Regentschappen, Sumatra's West- en Oostkust), waar als eerstaanwezend waterstaatsambtenaar ingenieurs zijn aangesteld, wordt die betrekking overal door architecten en opzichters waargenomen, die getoond hebben voor de hun opgedragen taak berekend te zijn. De meeste zaken van den G D zijn van eenvoudigen aard en zoowel de ontwerpen als de uitvoering der werken gaven reden tot tevredenheid; terwijl het administratieve gedeelte van hun taak, dat dikwijls veelomvattend is, in orde is, dank zij ook de vrij eenvoudige en toch geheel voldoende boekhouding, waarvan de regeling onderden vroegeren

(1) Java is verdeeld in 5 waterstaatsafdeelingen, welke omvatten de residenties: Bantam, Batavia, Preanger-Begentschappen, Krawang en Lampongsche districten ; Gheribon, Tegal, Pekalongan, Banjoemas, Bagelen ;

Semarang, Japara, Kedoe, Soerakarta, Djocjakarta en Rembang;

Soerabaja, Madura, Kediri en Madioen ;

Passoeroean, Probolinggo, Bezoeki, Bali en Lombok.

In de buitenbezittingen zijn geen afdeelingen gevormd.

Aan het hoofd van een waterstaatsafdeeling staat een chef, die den rang van hoofdingenieur bekleedt, behalve in een der 5 afdeelingen, waar de oudste ingenieur 1ste klasse als zoodanig optreedt; deze uitzondering is zonderling.

In 't volgende beteekent: A D: algemeene dienst van den Waterstaat en 'sLands Burgerlijke Openbare Werken ; G-D : de gewestelijke dienst idem; G. W. A.: chef eener waterstaatsaftieeling; Dept. B. O. W.: het Departement te Batavia.