715

M 4L7.

deed 't althans toen — prijs op de zekerheid van de meest gewaarborgde zuiver koninklijke afstamming.

Of de Koning, bij hun vertrek, de mogelijkheid heeft voorondersteld of den wensch gevoed, dat beiden, na voltooiing hunner opvoeding, in zijn land zouden terugkomen om er Europeesche beschaving en gewoonten in te voeren, is moeilijk te zeggen. Zeer toeschietelijk is hij daarin, in elk geval, niet geweest; want toen Prins Poko, nadat hij het lager onderwijs van dien tijd had doorloopen, zijn wensch tot terugkeeren had te kennen gegeven, en met daartoe verkregen verlof, reeds te Elmina, de hoofdplaats van onze nederzetting aan de Goudkust, was aangekomen, liet de Koning hem weten : «dat zijn vaderland voor hem open zou staan zoodra hij de taal van zijn land weer kende.»

Om deze te loeren bestond te Elmina, hoezeer ook dicht in de buurt, geen kans zonder hulp van Ashanti zelf. De Koning werkte daartoe niet mede en Prins Poko, wiens negeraard weinig door zijn verblijf in Nederland was gewijzigd, ondervindende dat hij noch in •den kolonialen militairen dienst, waarin hij te Elmina getreden was het prestige van een blanke kon verkrijgen, noch, bij de gebleken tegenwerking in Ashanti weder zijn vorstelijken rang, waarop hij zeer gesteld was, zou kunnen innemen, ontnam zich in een vlaag van moedeloosheid het leven. ('11

Een geheel ander lot viel Aquasi Boachi ten deel. Met zijn neef werd hij te Delft op de kostschool van den heer Mook geplaatst en ontving daar voorbereidend onderwijs; terwijl zij tot ontspanningsomtijds bij hun koninklijken voogd werden genoodigd.

Het karakter van Boachi, veel zachter dan dat van zijn neef, bleek vatbaar voor Europeesche invloeden en voegde zich naar beschaving en goede zeden. Daaraan paarde zich zucht naar wetenschap en aanleg om haar deelachtig te worden, zoodat hij, zich in de gegeven omstandigheden schikkende en wel inziende dat hij in zijn vaderland niet meer gewild zoude zijn, in 1843 op 16 a 17-jarigen leeftijd de vergunning verzocht en verkreeg om de colleges te volgen van de toen juist te Delft opgerichte Koninklijke Akademie.

Hij heeft toen den Cursus gevolgd voor Mijn-Ingenieur en zijn studie te Ereiburg voltooid. Na zijn promotie te Delft in 1849 werd hij het volgend jaar door den Gouverneur-Generaal Bochussen voor den dienst in Öost-Indië aangesteld en kwam als zoodanig in 1850 te Batavia aan. Zijn werkkring omvatte o. a. onderzoekingen naar steenkool in het Bantamsche.

Na enkele jaren dienst begon hij echter een zekere tegenwerking te ondervinden van den toenmaligen chef van het Indische mijnwezen, op wien, naar men destijds beweerde, een wenk der Regeering om «hoogere rangen voor hem gesloten te houden» invloed oefende.

De prins voelde zich daardoor gekrenkt, maar meer nog teleurgesteld en geschokt in zijn vertrouwen op ons gouvernement, dat hem, <>l> die wijs, niet meer behandelde naar de goede trouw, waarmede het zich, bij de aanvaarding van de zorg voor zijn opvoeding — al ware 't ook enkel uit moreele verantwoordelijkheid — aan hem had verbonden. Hij kon er niet in berusten, tot zulk een teleurstelling aan zijn vaderland en aan zijn vorstenrang te zijn ontrukt.

Men had hem in de omgeving, waarin hij was opgevoed, wel steeds gewezen op het groote voorrecht, dat hem was te beurt gevallen om beschaving en Christendom deelachtig te worden, doch, zooals hij zelf meermalen getuigde, hij zou, deze niet hebbende gekend, ze ook niet hebben gemist en daardoor wel niet ongelukkiger zijn geweest. Hij achtte dat hem toegerekende voorrecht"althans geen reden om hem belangstelling en de inkomsten voor een bevredigend bestaan, naar zijn keus, te onthouden. Hij nam omstreeks 1849 zijn ontslag uit den dienst, doch ging naar Europa om zich op grond van die aanspraken, van wier goed recht hij verzekerd was, bij onzen toenmaligen Koning Willem III te beklagen.

De Koning vond zijn klacht gegrond en gaf aan den GouverneurGeneraal zijn verlangen te kennen om — daar het ondoenlijk was hem in zijn rang te herstellen — hem tot vergoeding voor het verstoren van zijn loopbaan een schadeloosstelling aan te bieden.

Deze is toen, op verzoek van den Prins, vervat in een erfpachtsrecht op gronden gelegen in Madioen en een daarbij gevoegde maandelijksche toelage. Later is hij huurder geworden van het land Soekasari in de omgeving van Buitenzorg en woont thans even boven die hoofdplaats te Bantar Peteh.

Ik voeg hier nog bij, dat hij steeds vriendschap en belangstelling is blijven koesteren voor zijné oud-kameraden, hun streven en dat hunner wetenschappelijke gezelschappen, waarin ook hij een plaats bekleedde. Toen in 1893 het 50-jarig jubileum van de stichting der Delftsche Akademie, later Polytechnische School, naderde, was hij de eerste, die de Vereeniging van Burgerlijke Ingenieurs, wier eerelid hij is. daarop opmerkzaam maakte, zoodat van deze de aandrang tot haar feestviering uitging en, toen enkele maanden later, de vereeniging haar 40-jarig bestaan herdacht, vestigde in zijn toespraak haar toenmalige voorzitter de aandacht op dit feit.

Dat Prins Boachi zich een eereplaats in de Indische maatschappij heeft weten te veroveren en die nog op 73-jarigen

(4) De herinnering van den heer Linse omtrent Prins Poko werd aangevuld door die van Dr. Boomsma, tijdens den dood van den prins, Officier v. Gez. te Elmina.

leeftijd weet te handhaven, blijkt uit de viering van het 50jarig jubileum van zijn komst in Indië, waarover ons bericht handelde in No. 42.

Het Verslag van de Commissie van Advies nopens de werken in de Solovallei aan den Minister van Koloniën.

(Met afbeeldingen.) VIL

Oostmoessonbevloeiing.' a. Benoodigd water voor de suikercultuur.

Uit de sinds 1893 op Java verrichte proefnemingen tot bepaling van de hoeveelheid bevloeiingswater, die voor de suikercultuur benoodigd is, wordt door de Commissie berekend, dat het gemiddeld cijfer voor den gemiddelden watertoevoer in de beschouwde 23 proeftuinen bedraagt 0.248 L.s. per bouw, het gemiddeld cijfer voor water verbruik daarentegen 0.294 Ls. per bouw. Het laatste cijfer bevat onzekere gegevens betreffende gevallen regens en waterverspilling en is dus minder betrouwbaar.

De grootste toevoer heeft gewoonlijk in Augustus plaats; het maandelijksch gemiddelde bedraagt alsdan 0.298 L.s. per bouw.

Voor de Solovallei wordt daarom uitgegaan van een gemiddelde waterbehoefte van 0.25 L.s. per bouw, terwijl dit gemiddelde voor een enkele maand kan klimmen tot 0.30 Ls. per bouw.

Evenmin als het diagram van waterbehoefte der sawahs hetzelfde is als dat van waterverbruik of watertoevoer, evenmin geeft het hier genoemde cijfer van waterbehoefte der suikertuinen het werkelijk waterverbruik aan. Evenmin toch als alle sawahs, tot eenzelfde eindvak behoorende, op hetzelfde oogenblik in bewerking worden genomen, evenmin geschiedt dit met de verschillende tuinen, tot een zelfde suikeronderneming behoorende, zoodat het beginsel van vakverdeeling daar op geheel overeenkomstige wijze als bij rijstcultuur toepasselijk is.

Dit is door den ingenieur J. Haringhuizen reeds terecht ingezien, toen hij, met behulp der door hem bij een proeftuin van de onderneming Balapoelang in Tegal verzamelde gegevens, een staat van watertoevoer opmaakte, die voor een suikeronderneming van 600 boaws noodig is. Bij de samenstelling van dien staat is uitgegaan van de onderstelling, dat de geheele aanplant van 600 bouws, verdeeld is in 36 tuinen, elk van ongeveer 17 bouws — de grootte ongeveer van het proefveld — en deze tuinen geleidelijk 2 aan 2 of 3 aan 3 in bewerking worden genomen, telkens met 11 dagen tusschenpoos, terwijl de duur der beplanting en bevloeiing is gesteld op 13 X 11 dagen = 143 dagen (5 Mei tot 24 September), zoodat de laatst onderhanden genomen tuinen gerekend kunnen worden geen andere besproeiing meer te behoeven dan die van de dan reeds overvloedig vallende regens.

Met behulp van genoemden staat zijn geteekend onderstaande diagrammen, (Fig. 1) betrekking hebbende op een oppervlak van 20,000 bouw. De verlengde, gestippelde lijn geeft den watertoevoer aan, die na de periode van 143 dagen nog noodig zoude zijn. indien de regens uitbleven; hare ordinaten zijn gevonden door de kolommen van den staat slechts verder in te vullen. De gevonden figuur geeft dus aan den watertoevoer, noodig voor een oppervlak van 20,000 bouws, ingenomen door een zeker aantal suikerondernemingen, elk van 600 bouws, die alle terzelfder tijd, begin Mei, hun aanplant beginnen, om dien tegen het eind van September te voleindigen. Mochten de suikerondernemingen grooter zijn, b.v. 1000 bouws, dan bestaat aanleiding te onderstellen, dat de periode van beplanting en bevloeiing nog meer zal worden gerekt en, terwijl de inhoud van het diagram dezelfde blijft, het maximum waterverbruik daardoor nog kleiner wordt dan door het diagram wordt aangewezen.

Het maximum, dat door het diagram wordt aangegeven, is 0.152 L.s. per bouw en valt in de maand September. Het diagram berust echter op de gegevens van één enkele tuin (Balapoelang), waarvan de grond poreus en licht, vermengd met steenen en de helling aanzienlijk was; toch heeft de gemiddelde watertoevoer slechts 0.159 L.s. per bouw bedragen, welk bedrag belangrijk minder is dan dat, hetwelk voor 23 proeftuinen te zamen is gevonden en boven aanleiding gaf