DE KUNST.

dat een kunstenaar zelf weet tot hóe ver hij gaan kan, of: — zoo men wil: — waar hij beginnen moet. En er zijn onder het tentoongestelde dingen die de schilder bij zich had moeten houden...

Ook wat de kompositie van sommige zijner werken aangaat is den schilder het fijn gevoel voor lijnen verre gebleven. Belachelijk zijn b.v. de drie vogels op het groote schilderij, die alle met hun doode halzen in dezelfde richting liggen, terwijl bovendien het aan den kant staande geweer, waarmee de vogels zijn doodgeschoten (o piëtas!), in precies evenwijdige lijn met den dooden zwaan is neergezet! En dan de doek op den achtergrond met al die tientallen streepen!... 't Is leelijk.

J. C. W. Cossaar. — Zelfportret.

Veel beschaafder in zijn werk, veel fijner, veel geacheveerder ook, is de jonge schilder W. F. Haas, een Hagenaar.

Vooral in zijn teekeningen en zijn etsen valt te waardeeren, — méér dan in zijn schilderijen. Wel blijkt Haas' kleurgevoel zeer sterk ontwikkeld, en weet hij met een enkel kleurtje effekt te bereiken, zooals in dat landschapje, waar hij door slechts enkele veegjes verf kleine huisjes in het veld tracht aan te geven — en soms ook wel juist — en in het gouden wolkje van de lucht die er boven staat; maar in het algemeen is zijn schilderwerk te oppervlakkig dan dat het eenigen indruk kan maken.

Daarvan zijn uitgezonderd een drietal, die ik hier bij name noemen wil: namelijk het blauwe potje met gele narcissen, dat een zeer mooi doorwerkt schilderijtje is, maar dat veel te lijden heeft van de grove zware lijst die er (ter ontsiering?) is omheen gezet (cat. no. 1); het schilderij „Broeikas", dat, hoewel nog wat oppervlakkig, toch wèl

de broeikas-atmosfeer geeft (no. 13); en het kleine landschapje „Wolk-effekt", dat méér doorwerkt en zeer beschaafd van kleur is (no. 17), bovendien aardig van kompositie.

Van schilder Haas verwacht ik in de toekomst wèl wat. Hij zal echter moeten beginnen met zijn ultra-impressionistische neigingen over boord te werpen: daar zijn we in de schilderkunst toch al weer lang overheen. Gelukkig!

De belangrijkste en ook de belangwekkendste der drie exposanten is ongetwijfeld de derde in den bond:

mevr. Van der HoefVan Rossem. Voor mij een tot nu toe even onbekende als de beide voorgaanden.

Mevrouw Van der Hoef-Van Rossem evenwel beweegt zich op een eenigszins ander terrein der schilderkunst.

Schilderkunst? mag ik wel vragen. Want

mevrouw Van der Hoef schildert niet in den gewonen zin van het woord. Zij batikt op perkament. Zij stelt ten toon een vijftal gekleurde batikken, het perkament geplakt op paneel, ingelijst als een schilderijtje, — het effekt makend van een zéér fijne aquarel. Maar dan nóg fijner! Het heeft iets, als ware een aquarel in de was gezet die er daarna met een warm ijzer is ingeperst, — zooals ik wel aquarelletjes ken van P. Cornelis de Moor, die een prachtig fijn en zacht, bijna doorschijnend, effekt maken.

Het procédé van deze gekleurde batikken op perkament doet — aldus werd mij gezegd — denken aan het procédé van gekleurde etsen. Ook hier wordt de teekening, worden de kleuren ingebeten; wordt afgedekt en nagebeitst. En op het mat-doorschijnend perkament doen de zachte kleuren zóó gaaf, zóó fijn, dat het moeilijk te beschrijven is welk 'n heerlijkheid van kleur het geeft.

Twee werkjes vooral zijn zéér bizonder: de Japansche Narcissen en de Schelpen. De eerste zijn van een fijn ivorig wit op diepblauwen fond, de narcissen aan lange stengels ontspringend uit den bol; de schelpen geven eene verscheidenheid van kleurenpracht die moeilijk onder woorden is te brengen. Evenzoo is de Gouden Regen een keurig stukje werk en geeft het Oranjeboompje een samenwerking van kleur te zien, die bewijst hoe fijngevoelig de maakster is voor kleur en toon en van hoe groote beschaving haar talent is.

Iets minder bevalt mij de witte — wat te witte — Oost-Indische kers, al is ook dit kleine stukje keurig van teekening en al is het niet zonder bekoring. Maar het staat m. i. niet zóó hoog als de andere vier werkjes, die op elke tentoonstelling van kunst een uitnemend figuur zullen maken.

Tentoonstellingsbesturen mogen hun aandacht eens wijden aan deze artieste: het werk van mevrouw Van der HoefVan Rossem verdient méér bekend te worden.

N. H. Wolf.

J. C. W. Cossaar. — Westminster Bridge, London.

Tentoonstelling j. C. W. Cossaar.

Kunstzaal J. J. Biesing, 's-Gravenhage.

Cossaar werd in 1874 te Amsterdam uit Hollandsche ouders geboren. Zijn liefde voor teekenen en schilderen openbaarde zich reeds duidelijk op twaalfjarigen leeftijd; maar zijn ouders waren in zorgvolle levens-omstandigheden, en de jongen had een harden dobber alvorens hij zich aan de kunst-studie op de Amsterdamsche Akademie kon wijden. Zijn eerste studies waren die welke hij maakte in zijne vrije uren, in en om zijn geboortestad; en tot op vijf-en-twintigjarigen leeftijd was zijn leven één worsteling om zijn weg te maken in het vak voor hetwelk hij een zoo sterke roeping gevoelde. Op dat tijdstip trok hij

J. C. W. Cossaar. — Winterzon, Rotterdam.

Wegens plaatsgebrek

hebben wij het vervolgstuk van „Levensleugen en Levenswaarheid" deze week moeten uitstellen.

Redactie.

J. C. W. Cossaar. — Aanbidding.

de aandacht van Bauer, dien fijnen en dichterlijken artiest en teekenaar (iets van diens gevoel voor het indrukwekkende der architektuur schijnt in het werk van den jongen Cossaar te zijn overgevloeid), en van Breitner, een van de bestuursleden van „Arti et Amicitia" te Amsterdam. Breitner en de andere leden van het bestuur hadden een zoo gunstige meening over het werk van den jongen artiest, dat zij hem een prijs en een reisbeurs toekenden met de bedoeling dat hij in Parijs en Londen zijne ondervinding zou verrijken. Cossaar kwam in den zomer van 1901 te Londen, onbekend, zonder introductie, en geen woord Engelsch sprekende; onnoodig te zeggen