3
datum, behoudens een geringe was op 2 Januari, geregeld viel, terwijl de hoogste stand dier rivier te St. Andries, volgens bijlage VB werd waargenomen op 4, 5 en 6 Januari, alzoo eerst na een tijdsverloop van 7 tot 9 dagen, hetwelk zeker korter zou zijn geweest, indien die rivier niet onder den invloed van de Waal had gestaan. Gaat men nu de waterstanden na te Lithoijen en Lith, twee plaatsen op korten afstand boven de overlaten aan de Maas gelegen, dan blijkt het, dat het verval tusschen deze plaatsen van af het begin van de werking der overlaten sterk verminderde, om twee dagen vóór dat de hoogste stand te St. Andries werd bereikt, negatief te worden en gedurende de geheele werking negatief te blijven, hetgeen naar mijn oordeel alleen kan worden toegeschreven aan aanvoer van de Waal. Beneden den overlaat tusschen St. Andries en Alem geven de peilschalen met den was te St. Andries eene geringe vermeerdering van verhang aan, eene omstandigheid, die er eveneens op wijst, dat de Maas tot ontlasting van de Waal heeft bijgedragen.
Tot staving van het beweren omtrent ontlasting naar de Maas valt nog te wijzen op eene mededeeling, voorkomende in de memorie van toelichting op de Wet van 14 December 1885 {Staatsblad no. 234), verklarende het algemeen nut der onteigening van eigendommen noodig voor de verlegging van de uitmonding der rivier de Maas naar den Amer, waarin wij het volgende lezen:
«De afhankelijkheid van den waterspiegel der Maas van «werking der Heerewaardensche overlaten is zoo overwegend, »dat zelfs het verschil tusschen eene vrij belangrijke en eene »groote werking dezer overlaten bij den mond der Beersche Maas «nog goed waarneembaar is.
»Op den 27sten November 1882 en den 4den Januari 1883 «waren de waterstanden der Boven Maas zeer nabij dezelfde, «terwijl de hoogte van werking van den Dreumelschen overlaat »— de belangrijkste der Heerewaardensche overlaten — op eerst«genoemrien dag was 0.64 M. en op laatstgenoemden dag 1.12 M. »De volgende hoogten in M. boven A.P. werden op die dagen «waargenomen :
Venlo. Mook. Grave. 27Nov.l882. 17.33-11.96-10.93 4 Jan. 1883. 17.33-11.97-11.05
Ravestein. Megen. Oijen. Lith.
- 9.83 - 9.04 - 8.57-8.16
- 10.00 - 9.33 - 8.95 - 8.66
Verschillen
0- 0.01- 0.12
0.17
0.29 - 0.38 - 0.50
«Niettegenstaande door den bij hooge waterstanden zeer uit»gestrekten Beerschen overlaat op den 4den Januari 1883 eene «belangrijke hoeveelheid meer van de Maas werd afgeleid dan «op 27 November 1882, bedraagt de verhooging van den water«spiegel te Grave, dus nabij dezen overlaat, nog 0.12 M., eene «verhooging, welke alleen aan de meerdere werking der Heere«waardensche overlaten is toe te schrijven. Eerstbedoelde «verschillen vormen de verhoogingen, welke de waterspiegel «der Maas door de werking der Heerewaardensche overlaten «ondergaat. Zij strekken zich merkbaar uit tot Mook, dat is tot «boven den tegenwoordigen Beerschen overlaat."
Dat zich bij de hoogst bekende standen tijdelijk als het ware eene gedeeltelijke beteugeling der zijdelingsche afleiding voordoet, zal ik niet betwisten, omdat ik mij kan voorstellen, dat bij den alsdan krachtigen aanvoer van de Waal het water op de Maas tijdelijk opstopt en aan het benedeneind der overlaten zoodoende strooming van Maas naar Waal kan voorkomen. Deze beteugeling zal n. m. o. relatief grooter zijn naarmate de Waal hooger is. In Januari 1883 zien wij dan ook, dat de peilschaal te St. Andries Maaszijde eenmaal, nl. op 4 Januari, zelfs 5 cM. hooger teekent dan die aan de Waalzijde, terwijl de stand aan deze beide peilschalen bij den minder hoogen vloed in 1876
hoogstens gelijk is geweest. Vergelijken wij nu de hoogste waterstanden van Maart 1876 tegen die van Januari 1883, dan kunnen wij eenigszins den invloed eener beteugeling beoordeelen. Deze waren als volgt:
Hoogste Waterstanden op de Waal,
Maart 1876. | Januari 1883 Verschil
Emmerik . Lobith . Huihuizen Nijmegen . Dodewaard Tiel . . • St. Andries Zalt-Bommel Herwijnen Gorinchem
17:59 46.45 15.10 13.22 10.84 9.42 7.73 6.94 5.92 4.74
17 69
16.69 15.42 43.50 11.18 9.89 8.16 7.25 6.13 4.86
10
24 32 28 34 47 43 31 24 43
Uit deze cijfers blijkt, dat het verschil der waterstanden even
boven de Heerewaardensche overlaten het grootst is om zoowel naar boven als naar beneden af te nemen, hetgeen in overeenstemming is met datgene, waartoe beschouwingen omtrent beteugeling der overlaten n. m. i. moeten leiden. Zeer waarschijnlijk zal tot de relatief meerdere verhooging van waterstanden nabij de overlaten ook hebben medegewerkt de gedeeltelijke beteugeling, die de overlaten tusschen 1876 en 1883 hebben ondergaan door het leggen van eene kade over de Rijksgronden in den Dreumelschen overlaat.
De hoofdingenieur De Bruijn Kops is van oordeel, dat algeheele sluiting der overlaten geene merkbare verhooging van den waterspiegel op de Waal kan tengevolge hebben.
Ik meen op vorenstaande gronden te mogen aannemen, dat deze invloed wel ter dege merkbaar zal zijn. Al heeft men ook op sommige tijden geen merkbaren stroom kunnen constateeren, de medegedeelde feiten wijzen er naar mijne meening op, dat er ook in Januari 1883 bijna onafgebroken aanvoer van de Waal naar de Maas moet hebben plaats gehad. Men bedenke hierbij, dat er eene kolossale hoeveelheid water bij strooming van eenige beteekenis over de overlaten kan passeeren, aangezien deze dan met eene doorsnede van bijna 4000 M2 werken. Omtrent de mate der verhooging is moeilijk te voren een juist oordeel te vellen, zooals voldoende blijkt als men de resultaten vergelijkt, waartoe verschillende technici, die zich met dit vraagstuk hebben bezig gehouden, zijn gekomen. Empirie zal in dezen alleen uitspraak kunnen doen. Moge de toekomst uitwijzen, dat de verhooging zoodanig zij, dat hieruit voor de betrokken polderdistricten geene moeilijkheden voortspruiten.
M. A. van Idsinga.
Arnhem, 31 December 1889.
In Memoriam.
Op den 15 December j.1. overleed te Loenen, na een hevige ongesteldheid van slechts weinige uren, onze ambtgenoot Pieter Aoolf Melchior.
Den 14 September 1855 te Koedijk geboren, werd hij in 1874 aan de Polytechnische School te Delft voor de studie van scheepsbouwkundig ingenieur ingeschreven, na aan de Hoogere Burgerschool te Alkmaar een schitterend eind-examen te hebben afgelegd.
Spoedig gevoelde hij zich veel meer aangetrokken tot de waterbouwkunde, maar legde toch, op verlangen zijns vaders, in 1876
met goed gevolg eerst examen U in de scheepsnouwKuncie ai, ging toen tot de studie voor civiel-ingenieur over, deed als zoodanig in 1877 examen B en verwierf in 1879 het diploma.
Gedurende de zomermaanden der beide laatste jaren van zijn verblijf te Delft, was hij werkzaam bij de Nauwkeurigheidswaterpassing, de laatste maal als brigadechef. .
Den 15 November 1879 werd Melchior benoemd tot buitengewoon opzichter bij den Algemeenen Dienst van den Waterstaat, den 21 Januari 1881 tot buitengewoon opzichter bij den aanleg van Staatsspoorwegen voor het gedeelte Sneek Leeuwarden, den 15 Mei 1882 tot tijdelijk adjunct-ingenieur bij den aanleg van een kanaal ter verbinding van Amsterdam met de Merwede. In deze betrekking werd hem bij beschikking yan Z. E den Minister van Waterstaat, H. en N. van den 28 December 1888 onder leiding van den sectie-ingenieur te Amsterdam, het hoofdtoezicht opgedragen over de uitvoering van het bestek, betreffende den aanleg van een kanaalgedeelte met bijbehoorende kunstwerken van Nigtevecht tot nabij den Haarrijn in de gemeente Breu kelen—Nijenrode.
Zelf een werk uit te voeren, te bouwen, dit was iets naar zijn "-eest en waarnaar hij sinds jaren verlangd had. Hiermede zao- hij zich een werkkring in de praktische waterbouwkunde geopend, waarvan de studie hem reeds in Delft zoozeer aantrok.
Hij gevoelde zien aan uun gCiu*iwS ™ .« Cu vuui liju
werk, dat hij echter niet zou mogen voltooien.
Hoe hij zijn plicht vervulde, bleek uit de hartelijke en waardeerende woorden door zijn chef, den heer Kluit, aan zijne groeve gesproken, waarom heen zich vele zijner ambtgenooten en het geheele personeel, dat onder zijne bevelen werkzaam was, voor zoover zij het met hunnen dienst konden overeenbrengen, hadden geschaard.
Was Melchior een kundig en ijverig ambtenaar, in niet mindere mate was hij een goed kameraad en een trouw vriend, die steeds gereed was ieder met raad en daad bij te staan. Zijne adviezen werden, door de grondige wijze, waarop hij steeds de moeilijkheden die zich voordeden, onderzocht en om zijn helder oordeel zeer op prijs gesteld.
Een groote mate van nauwkeurigheid in al wat hij deed en een zeer eenvoudige levenswijze waren bepaalde kenmerken van Melchior's karakter.
De herinnering aan zijn vriendschappelijken en leerzamen omgang zal bij ons steeds in eere blijven.