418

zocht worden in den grooteren weerstand tegen samendrukking. In plaats van de reden had geschreven moeten worden eene der redenen; want het is duidelijk, dat eene andere oorzaak voor het genoemde verschijnsel in den gebogen vorm der diagrammen gelegen is, waardoor de inwendige vezels van de staaf meer tot den weerstand bijdragen, dan in de theoretische formule

M — verondersteld wordt. Door de laatste oorzaak zou

e !

Ja'

dus M ook dan grooter gevonden worden dan ——, wanneer

de diagrammen voor uitrekking en samendrukking gelijk en gelijkvorming waren geweest. Voor den vierkanten gietijzeren balk b. v., sub 6 behandeld, zou men in dit geval voor het doorbuigend moment, dat de breuk veroorzaakt, gevonden hebben (Verg.

Fig. 3): M = 2.01 X 2 X 50 X AS X Q^jf = 21-56 KG.M.,

terwijl de bovenstaande formule 15.31, de waarneming 27.87 en onze berekening, waarbij van het werkelijke samendrukkingsdiagram wordt uitgegaan, 27.40 daarvoor geven.

Uit deze cijfers kan de invloed van elk der genoemde oorzaken beoordeeld worden.

De verplaatsing van de neutrale as bij eene symmetrische doorsnede, is echter bijna uitsluitend aan de grootere waarden der samendrukkende spanningen toe te schrijven; en daar deze verplaatsing ook bij ijzer en staal wordt waargenomen, zullen dus ook bij deze materialen de samendrukkende spanningen, voor gelijke waarden der relatieve lengteveranderingen, de uitrekkende moeten overtreffen.

Wij maken tevens van deze gelegenheid gebruik om de volgende drukfouten te verbeteren:

Blz. 405 links, 19e regel v. o. staat: OU, — moet zijn AU y> » » 4e » » » » AS',— » » AS

» 406 » 22e » v. b. »Voor x = y,— » » Voor x — 1.

A. van Hemert.

Het brugproject over het Kanaal.

De uitvoering der groote bouwwerken van den laatsten tijd heeft aanleiding gegeven tot het ontwerpen van constructies van zoo reusachtige conceptie, dat men eenig recht heeft, ten opzichte van hunne vermoedelijke verwezenlijking wat sceptisch te zijn. Dit recht gaat verloren, wanneer aan dergelijke concepties personen hunnen naam verbinden, die sedert jaren getoond hebben vooraan te staan, waar het de uitvoering geldt van hoogst bezwaarlijke werken.

Zóó voor het nieuwe project eener overbrugging van het Kanaal van den bekenden aannemer Hersent en den chef der ijzerwerken van Creusot, Schneider, welke zich verzekerd hebben van de medewerking van de ingenieurs Fowler en Baker van de Forth-brug. Een verzameling inderdaad van eerbied afdwingende namen, aan welke »de Ingenieur" minstens opteekening verschuldigd is van hunne plannen. (1) Het ontwerp maakte zijn intrede in de wetenschappelijke wereld op de laatste vergadering der Société des Ingénieurs Civils te Parijs, en ook y>La nature" van 26 October bevat daaromtrent eenige mededeelingen.

Bij de vaststelling van het tracé werd eensdeels rekening gehouden met den minimum afstand tusschen de Fransche en Engelsche kust, voorkomende tusschen Kaap Gris-Nez en Folkestone, anderdeels met de aanwezigheid van twee banken in het Kanaal, »le Colbart" en »le Varne". Daardoor werd de as der brug geen rechte lijn, maar een gebogene, ter lengte van 38 K.M.

Tusschen het Fransche landhoofd en de Colbart (17 K.M.) is de grootste diepte 55 M., op de Colbart 6 M., tusschen deze en de Varne 27 M., op de Varne 6 M., tusschen deze en de Engelsche kust 24 M., alles onder laagwater.

Omtrent de geschiktheid van den bodem voor het opnemen der fundeeringen schijnt na het onderzoek ten behoeve van de reeds aangevangen Kanaal-tunnel geen twijfel te bestaan. Hij kan zonder bezwaar een gewicht van 10 a 12 KG. per cM.2 dragen.

De pijlers zullen bestaan uit metselwerk van breuksteen in portland-cementmortel, opgetrokken binnen een ijzeren mantel op een ijzeren caisson. De pijlers zijn 25 M. breed; de oppervlakte van den aanleg hangt af van de hoogte van den op te trekken pijler ; bij de diepsten heeft de grondslag een oppervlakte

(1) In »De Ingenieur", jg. 1887, blz. 432, komt een opstel voor van J. K. getiteld: »Een brug over het Kanaal tusschen Frankrijk en Engeland", -waarin het plan van deze brug, toen nog in bewerking, in hoofdtrekken wordt besch reven. Red.

van 1650 M2. De ijzeren caisson, die met beton gevuld wordt, is in afdeelingen van 50 a 60 M2. verdeeld, ter verhooging van ie zekerheid, om tot een volledige vulling te geraken. Tot op 30 a 35 M. diepte zal het opruimen van den bodem geschieden door middel van gecomprimeerde lucht, voor grootere diepten zullen andere middelen moeten worden toegepast (1).

De bezwaren aan het werken in wind en stroom verbonden, achten de ontwerpers niet overwegend. Volgens hen kan te Boulogne en Calais 250 dagen per jaar in zee gewerkt worden.

Men stelt zich voor, de caissons, nadat zij in een droogdok gemaakt zijn, naar de haven te sleepen en daar den pijler op te bouwen, tot dat de diepgang van het geheel 10 a 12 M. bedraagt. Daarna zouden zij op hunne plaats worden gebracht bij kalme zee en gezonken door het inlaten van water. Dit zinken zou geschieden door ze aan twee stevige voor anker liggende pontons vast te leggen en van daar uit hun juiste plaats te bepalen. Daarna zouden zij verder worden opgetrokken tot 20 M. boven laagwater. Daarboven zijn de pijlers van ijzer.

Voor den afstand der pijlers onderling zijn drie typen aangenomen : lo. om den anderen 300 en 500 M.; 2o. om den anderen 200 en 350 M.; 3o. om den anderen 100 en 250 M.

Voor de grootste dezer afstanden kan men zich het constructiestelsel als volgt voorstellen.

Bij vier achtereenvolgende pijlers a, b, c en d is ab = 300, bc = 500 en cd = 300 M. Over ab en cd ligt een brug, lang 300 + 2Xl87'50 M., zoodat deze ter weerszijde van de pijlers 187,5 M. uitsteekt. In de ruimte be blijft dus eene opening van 500—2 X l87!5 = 125 M- over; welke overspannen wordt door een brug, welke op de overstekende einden wordt gelegd, op de wijze als bij de Forth-brug en elders is geschied.

De andere hoofdafmetingen van den bovenbouw zijn de volgende:

Afstand der hoofdliggers op de pijlers 25 M.

Hoogte » » » » » ^5 »

» » » aan de uitstekende einden 11 »

Onderkant » boven laagwater 61 »

Rails boven laagwater 72 »

Verschil tusschen hoog- en laagwater 7 »

Het materiaal, waaruit de bovenbouw zal geconstrueerd worden, is staal, dat aan de volgende vereischten voldoet:

Brekingsbelasting 47 a 50 KG. per mM2. (2) Elasticiteitsgrens 26 KG. » »

Verlenging over 200 mM., 25 mM. De maximum spanning is 12 KG. per mM2, de grootste winddruk, waarop gerekend is, 270 KG. per M2 bij onbelaste of 170 KG. bij belaste brug.

De monteering stelt men zich voor op pontons te doen plaats hebben met behulp van eb en vloed, op de wijze als zulks aan den Moerdijk is geschied. Voor het transport van eene groote spanning behoeft men drie pontons, lang 70, breed 22, diep 6,5 M. Evenwel wordt ook van andere monteeringsmethoden de mogelijkheid aangetoond.

De hoeveelheid metselwerk en beton wordt geraamd op 2 rnillioen kubieke meter, het gewicht der caissons op 40,000 ton, dat van den bovenbouw op 800,000 ton, dat van materieel, verschillende installatiën, enz. op 160,000 ton. Stelt men voor den duur van het geheele werk 10 jaren, en neemt men aan, dat de helft van het materiaal in Engeland en de helft in Frankrijk wordt geleverd, dan geeft dit voor elk land eene jaarlijksche productie van 50,000 ton.

De kosten worden geraamd op 860 millioen francs, nam. 380 millioen voor den onderbouw en 480 millioen voor den metalen bovenbouw. J- de Koning.

(1) Welke middelen wordt in de voordracht in de Soc. des Ingénieurs Civils slechts ter loops aangegeven. Omtrent het fundeeren op zeer groote diepte, deelde mij dezen zomer de Hoofdingenieur Whitton mede, aat hij bij den bouw van bruggen in den New-South-Wales spoorweg in Australië, een staalkaart van technische moeielijkheden, met ae iimdeering van bruggen moest gaan tot 200 voet onder laagwater. Hij ruimde de slib op, door in den caisson onder water te baggeren en daardoor de toepassing van samengeperste lucht, welke op die diepte trouwens niet mogelijk zoude zijn, overbodig te maken.

(2) Het is opvallend, dat de Fransche constructeurs in dergelijke hooge eischen minder bezwaar zien dan de Duitscne. Ue Duitsche ijzerwerken leveren ongaarne Flusseisen (wat de Franscnen aaer noemen) van grooter draagvermogen dan 42 a 44 KG. en meenen, dat bij hoogere eischen de homogeniteit van het materiaal in gevaar komt. In verschillende Fransche bestekken komen hoogere eischen voor. Zoo wordt ook in het bestek van de Nijlbrug bij bairo, dat onder Fransche inspiratie is opgemaakt en welk werk binnenkort wordt aanbesteed, van staal een weerstandsvermogen van 40 Jfcb. geëischt.