191 S — M 44.
862
belangstelling heerscht voor officieele mededeelingen op het besproken gebied, dan blijkt, dat deze berichten gewoonlijk eerder in de technische pers vermeld stonden, terwijl het bovendien aan het meerendeel der thans aan den officieelen inlichtingendienst verbonden personen moeilijk valt, om te beoordeelen, wat der nijverheid van belang kan zijn en wat niet, omdat het niet voldoende ter zake onderlegd is. Bovendien konden, indien men van officieele zijde meer dan tot heden de pers als spreekbuis bezigde, belangrijke mededeelingen beter, vlugger, en duidelijker onder aandacht van industrie en handel worden gebracht, dan thans veelal het geval is (12).
Daarbij zou wellicht de instelling van centrale inlichtingenbureaux in de industrieele- en handelscentra van ons land overweging verdienen, die, voor wat de industrie aangaat, aangepast zouden kunnen worden aan de werkwijze der rijksnij verheidsconsulenten.
Het behoeft wel geen betoog, dat het centrale lichaam tevens op het gebied van het grondstoffenvraagstuk uitmuntenden arbeid zou kunnen verrichten, waartoe het aanbevelenswaard zou zijn, dat naast contact met de daartoe aangewezen crisisinstellingen, verbinding werd gezocht en verkregen met de commissies ter bevordering van den buitenlandschen handel, Nederlandsche bankinstellingen in het buitenland, enz. al is het te voorzien, dat op dit terrein de belangen verder uiteen zullen loopen, ja dikwijls meer tegenstrijdig zullen zijn, dan op het zuiver economische gebied mogelijk zal wezen.
Een organisatie op deze basis kan van waarlijk nationaal belang worden geacht, al zullen ook de moeilijkheden om ertoe te geraken niet gering blijken. Dat tot voor kort aan dit gebied slechts betrekkelijk weinig aandacht werd geschonken, vond vooral zijn grond in de eigenaardigheid, dat de industrieele- en handelskringen vrijwel alleen het oog richtten op het individueel belang.
De oorlogsgod heeft — en dat is iets, waarvoor wij hem ten minste dankbaar moeten zijn — het voornaamste deel van het voortbrengende Nederland wakker geschud en in wijden kring de oogen geopend voor alle vraagstukken, die met ons economisch leven en denüen samenhangen. Het zijn deze vraagstukken, die in de eerste plaats door hèn geheel worden overzien, die met de productie meer direct te maken hebben en die als zoodanig op technisch- en technisch-organisatorisch terrein werkzaam zijn. Voor deze categorie van intellectneele arbeiders moet hier een dankbare opgave zijn weggelegd om dit gebouw verder op te trekken en nationaal-productieven arbeid te verrichten, een arbeid met zóó interessante opgaven en op een zóó uitgebreid terrein, dat zij den ganschen, werkzamen, zelfstandig denkenden ingenieur voor. zich opeischen zal.
Den Haag.
(12) De Amerikaansche bladen krijgen op ongeregelde tijden desbetreffende officieele mededeelingen van het International Commercial Bureau, die zij op door het bureau aangegeven tijden gelijktijdig in hun edities hebben op te nemen, op straffe van voor toezending dezer mededeelingen niet meer in aanmerking te komen.
Het verslag der Commissie voor de verbetering en uitbreiding van de haven van Delfzijl
dook
ir. B. HOOGENBOOM.
(Met afbeeldingen.)
De mededeelingen in „De Ingenieur".
§ 1. Van ir. P. H. Kempee. Bovengenoemd verslag, dat in Januari 1917 door de daartoe ingestelde commissie werd uitgebracht, heeft reeds eenige malen aanleiding gegeven tot een onderwerp van bespreking in dit weekblad, nadat ir. P. H. Kempbe, toen het verslag later in druk was verschenen, daarop de aandacht had gevestigd door uitvoerige mededeelingen aangaande den inhoud in De Ingenieur van 22 September 1917, no. 38, blz. 707-709. Dit opstel werd vergezeld
van een plaat, bevattende een situatieteekening op de schaal van 1 : 5000, waarop de bestaande werken in zwart en de door de commissie ontworpen werken tot verbetering en uitbreiding van de haven, met de grenzen van de vaargeulen en van de deelen van verschillende diepte, in rood zijn aangeduid.
In mijn laatste betrekking bij het Rijk gelegenheid gehad hebbende — het zal meer dan tien jaar geleden zijn — om een ontwerp tot wijziging en verbetering van den havenmond in te dienen, waarmede beoogd werd: zoowel de deining in de haven te verminderen als de invaart gemakkelijker te maken, werd mijnerzijds met belangstelling uitgezien naar de uitmonding, welke de commissie zou hebben ontworpen. Geenszins verwachtende dat vorenbedoeld ontwerp zou zijn gevolgd, omdat bij de commissie, in verband met sedert gewijzigde omstandigheden en met andere eischen aan welke wellicht tevens moest worden voldaan, gegronde aanleiding kon worden gevonden om tot een andere oplossing van dit onderdeel van haar ontwerp te komen, gold mijn belangstelling meer in het algemeen de vraag: welke oplossing zij daarvoor zou hebben gevonden?
De te ontwerpen vorm en ligging van havenmond en toegang toch hebben allereerst voor de scheepvaart een gewichtige beteekenis, zoowel ten opzichte van het iD- en uitvaren der haven als met betrekking tot het vinden van een rustige en veilige ligplaats, met welke beide eischen zooveel mogelijk rekening dient te worden gehouden. Geldt dit .reeds voor kleine havens ten behoeve van de binnenvaart, niet minder valt zulks in acht te nemen bij havens voor de zeevaart bestemd.
Uit laatstgenoemd oogpunt beschouwd, heeft de kennisneming van dit belangrijk onderdeel van het verbeteringsontwerp der commissie op mij een bevreemdenden indruk gemaakt en mij geheel onbevredigd gelaten. Immers wat bleek uit de mededeelingen met bijgevoegde teekening van ir. Kempek?
De toegang zou volgens het ontwerp der commissie worden gevormd door twee rechte evenwijdige dammen in de richting N.N.O., van gelijke lengte en met de kruin ter hoogte van 2 M. + N.A.P. of 0.85 M. + H.W.; de onderlinge afstand van deze dammen is zoodanig dat op een diepte van ongeveer 9.50 M. ~ N.A.P. (10.65 M. H.W. en 7.85 M. ^-L. W.) een vaargeul van 70 M. breedte kan worden verkregen. Deze betrekkelijk lage dammen gaan uit van de zee-einden van de tot boven stormvloedshoogte reikende west- en oostdammen, welke de haven volgens het ontwerp zullen insluiten. Ten einde de deining zooveel mogelijk buiten de haven te houden, zou voorts de haveningang tusschen die zee-einden—wanneer daartoe de noodzakelijkheid zal zijn gebleken —■ kunnen worden vernauwd tot 60 M. wijdte door middel van houten schermwerken met steil opgaanden kop.
Mijn indruk was dat zulk een haventoegang vooral zeer bezwaarlijk zal zijn voor dë scheepvaart en pok dat de havenoppervlakte daarmede nog niet voldoende zal zijn gedekt.
§ 2. Van den heer N. Mac Leod. Dat ik in die meening niet alleen stond, bleek mij uit het stuk in De Ingenieur van 27 October 1917, No. 43, blz. 822, van Z. Exc. den viceadmiraal b.d. N. Mac Leod, die daarin gewaagt van een buitengewoon nauwen ingang en betoogt dat het binnenbrengen van een groot schip in den door de commissie voorgestelden haventoegang, waarin veelal hinder kan worden ondervonden van het materieel voor onderhanden baggerwerken, bepaald lastig zal zijn; die daarin aanleiding vindt om met alle bescheidenheid een vraag te stellen, waarin het denkbeeld wordt aangegeven om de oplossing te zoeken in den aanleg van een langen dam westwaarts van den ontworpen haveningang, loopende in de richting N.O. ten N. en gaandeweg ombuigende in oostelijke richting tot dezelfde diepte, waarin de ontworpen havendammen eindigen. Daardoor zouden de beide ontworpen parallel-dammen met den nauwen ingang komen te vervallen en zou volgens dien schrijver worden verkregen: dat een stoomschip van 100 M. lengte gemakkelijk, zonder sleepboot, de haven in (en uit) kan varen; dat de haven gedekt komt te liggen voor de winden, welke het meest last veroorzaken; dat voorts de voornaamste oorzaken van opslibbing zijn weggenomen, doch indien verondieping in dealdus gevormde monding zou voorkomen, dan aldaar zonder bezwaar voor de scheepvaart gebaggerd kan worden.
§ 3. Van ir. H. Woetman. Zooals kon worden verwacht, heeft de commissie in de vraag en het daarbij aangegeven