V JANUARI 1928
DE INGENIEUR
NUMMER
B. BOUW- EN WATERBOUWKUNDE 1.
INHOUD. Eciiige bijzonderheden betreffende het ontwerp van de sluishoofden van de nieuwe schutsluis te IJmuiden, door lr- J. P. Josephus Jitta. — Bibliografie: Wervelstrooniingen in gebogen kanalen. — Korte technische berichten: De draagkabels van de hangbrug over de Delaware-rivier bij Philadelphia door Sb. — Prüfingenieure für Statik, door W. K.
Eenige bijzonderheden, betreffende het ontwerp van de sluishoofden van de nieuwe schutsluis te IJmuiden
door
ir. J. P. JOSEPHUS JITTA,
Ingenieur van den Rijkswaterstaat.
W as de bespreking van het ontwerp der sluishoofden in engeren zin bij vroegere publicaties bijzaak, thans wordt uitsluitend hierover een beschouwing gegeven. — Speciaal wordt de fundeering der sluishoofden besproken, welke, tegen veler verwachting in, een paalfundeering is, hoewel de schutsluis in zandig duinterrein wordt gebouwd. Voor- en nadeelen der toegepaste fundeeringswijze worden toegelicht, benevens de wijze, waarop aan de nadeelen — voor zooveel noodig — is tegemoetgekomen. — Verder worden de overwegingen bekend gemaakt, welke geleid hebben tot het vaststellen van de onderdeelen van het ontwerp. In het bijzonder wordt*gewezen op het systeem van bewapening der muren, welke, hoewel voor een groot gedeelte bestaande uit betonmonolithen, tocli overal wapeningsijzer bevatten.
INLEIDING.
Door publicaties van ir. J. A. Ringers e. a. zijn de hoofdzaken van het ontwerp der Nieuwe Schutsluis te Umuiden bekend.
In het kort zij herhaald, dat om hydrologische redenen de sluishoofden zijn gefundeerd binnen een damwandkuip van ijzeren damplanken van 26 m lengte, met den bovenkant op 13 m — N.A.P. en den onderkant in een kleilaag ongeveer 26 m daaronder. Rinnen deze kuip, welke waterdichte wanden (de ijzeren damwand) en bodem (de klei'aag) heeft, is door bemaling de bouwput droog te houden, zonder dat de omgeving last ondervindt van het onttrekken van water, dat als zoet water een groote waarde heeft voor omliggende industrieën en waterwinplaatsen.
De schutkolkmuren zijn buiten de omkuipingen gebouwd. Zij zijn hooger gefundeerd dan de sluishoofden etl gebouwd als kaaimuren op palen, waarin de riolen, tot vulling en lediging van de kolk, niet voorkomen.
Het buitenhoofd heeft twee deurbanen en deurkassen, het binnenhoofd slechts één. Alle deurkassen zijn als droogdok voor de deuren te gebruiken. Behalve de deurkassen zijn de vloergedeelten, waarin zich de deurbanen bevinden, ook drooglegbaar. Dit is bereikt met behulp van een t.z.t. te construeeren gewapend-beton caisson welke bovenop den vloer wordt gezonken. De spleten tusschen den caisson en de sluismuren worden met schotbalken afgedicht. Onder den caisson ontstaat na drooglegging een ruime werkkamer, welke met de deurkas in verbinding staat en waarin in de vrije lucht gewerkt kan worden. Wet gewicht van den caisson, vermeerderd met dat van het vloergedeelte in quaestie, moet grooter zijn, dan de °Pwaartsche waterdruk onder tegen den vloer.
Gedurende het gebruik van den caisson is het water ter weerszijden ervan op hetzelfde peil te houden door een of meer riolen niet af te sluiten, zoodat geen rekening behoeft te worden gehouden met zijdelingsche krachten °P den sluisvloer of op de sluismuren.
ö'j gebruik van den drooglegcaisson zijn, behalve de vloer (met railbaan en onderdorpels), ook alle slagstijlen te inspecteeren, m.a.w., alle deelen van de hoofden, welker beschadiging het gebruik van de deuren zou kunnen belemmeren.
Het ligt in de bedoeling den caisson voorloopig niet te maken.
Hieronder volgen nog eenige bijzonderheden omtrent het ontwerp.
I. DE FUNDEERING VAN DE SLUISHOOFDEN.
1. Algemeene bespreking.
Hoewel men reden heeft te veronderstellen, dat de sluishoofden van de in aanbouw zijnde schutsluis te IJmuiden, wegens haar ligging in het duinterrein (zandgrond) op staal zijn gefundeerd, is er een fundeering op palen voor toegepast.
Tot de keuze van een paalfundeering hebben in hoofdzaak geleid de mogelijkheid de onderkant van het bouwwerk niet dieper te leggen, dan op het constructief noodige peil (dus onafhankelijk van de hoedanigheid van den grond ter plaatse ') en niet in een horizontaal vlak) en verder het voorkomen, dat de zware deelen van het sluisgebouw (de muren) meer zullen „zetten" dan de lichtere (de vloeren). Indien het mogelijk werd geacht de sluishoofden als één geheel, of in twee deelen verdeeld (resp. de sluismuren met tusschenliggenden vloer en de deurkassen) te bouwen, zou het laatste motief niet gelden. Echter zouden dan wegens de groote uitgestrektheid der hoofden (oppervlakte van het buitenhoofd binnen de ijzeren omkuiping ruim U/4 ha, oppervlakte van het binnenhoofd binnen de omkuiping ruim 3/5 ha) zeker scheuren op ongewenschte plaatsen ontstaan.
De muren zullen bij fundatie op staal in de eerste plaats „zetten" gedurende den bouw, wanneer de bemaling er onder wordt verminderd en het grondwater de poriën van het droge zand onder de muren zal vullen 2). Bij fundatie op palen zal deze toestand nimmer ontstaan, daar ter plaatse van de paalpunten de grond nimmer uitgedroogd zal zijn. Verdere zetting is 'nog gedurende het gebruik van de sluis te verwachten. De teendrukken aan den voorkant der muren zijn nl. het grootst bij zeer lagen waterstand vóór de muren, terwijl dan de vloerplaten den
') Fig. 3 van het Artikel van ir. J. A. Ringers in de "igenieur 1924 n°. 89.
1) Een weinig boven de grootste fundeeringsdiepte is een 1 m dikke kleilaag aanwezig, waaronder een dunne veenlaag.
2) Vergelijk b.v. de studie van P. A. M. Hackstroh in de Ingenieur 1927 n°. 40