M IS.

198

Fig. -1.

Zet men het toestel onder de kraan van de waterleiding, zoo draait het waterrad rond en geeft bij iedere omwenteling 4 goede stroomsluitingen en verbrekingen, want het water spoelt de kwikoppervlakte steeds volmaakt schoon. Het weinigje kwik en kwikoxyde, dat op den duur afgespoeld wordt, vangt men in een bakje op.

Deze onderbreker geelt met gemak een 30 goede onderbrekingen per secunde, bij een stroomsterkte van 4 k 6 ampère.

Een werkelijk goede onderbreker voor inductieklossen is de schijf onderbreker, dien ik in 1901 construeerde.

Deze stroomverbreker, die nu reeds gedurende een paar jaren in de praktijk goede diensten heeft bewezen, berust op een. naar ik meen, overigens nog niet aangewend, principe om een stroom te verbreken, door het schuiven van een diëlectrum tusschen twee metalen veeren, die in den stroomloop zijn geschakeld. Kortweg komt het toestel dus hierop neer, dat een stroomloop, die gesloten is (fig. 2), wanneer

1

Fig. 2.

twee veeren V' en V2 tegen elkaar drukken, geopend wordt door een dunne ebonietplaat tusschen deze veeren te schuiven.

In den stroomverbreker voor inductieklossen (zie schets in fig. 3), is de ebonietplaat % mM. dik, van ronden vorm + 8 cM. middellijn, bevestigd op een verticale as, die gedreven wordt

Fig. 3.

door een kleinen electromotor. In de plaat zijn 5 elliptische gaten, dicht bij den omtrek, en aan weerszijden van de plaat twee veeren met koperen rolletjes, die tegen elkaar drukken, als de ebonietplaat hen niet gescheiden houdt. Als de ebonietplaat rond wordt gedraaid, komen de rolletjes gedurende één omwenteling van de plaat 5 malen tegen elkaar, n.1. in de gaten van de ebonietplaat, en worden 5 malen gescheiden door de spaken, om 't zoo uit te drukken, tusschen de gaten. De schijf draait onder petroleum en geeft gemakkelijk 50 en meer goede stroomsluitingen en verbrekingen per secunde.

Eenmaal opgesteld, staat deze onderbreker zoo goed als voor altijd. De ebonietplaat slijt zeer weinig, zoodat slechts hoogst enkele malen een zeer eenvoudige omwisseling, van bijna niets kostende deelen, noodig is.

Kort geleden combineerde ik dezen onderbreker met een Wehnelt, door ze eenvoudig achter elkaar in den stroomloop te plaatsen.

Men krijgt nu iederen keer, dat de rolletjes in een der gaten van de schijf tegen elkaar drukken, een groot aantal Wehneltonderbrekingen. Wordt nu met de inductieklos een Röntgenbuis in werking gesteld, zoo krijgt men, telkens wanneer bij het draaien der schijf de stroom in den schijfonderbreker gesloten wordt, een zeer helle opflikkering van de buis.

Zorgt men nu echter dat de schijfonderbreker ongeveer 15 maal per secunde den stroom verbreekt en sluit, dan krijgt men door de 15 helle opflikkeringen der buis, (die ieder voor zich dus het gevolg zijn van een groot aantal stroomverbrekingen) op het fluorescentie-scherm een volkomen rustig beeld.

Dat is nu op zich zelf niets bijzonders, want met een Wehnelt-onderbreker, zonder meer, krijgt men dat natuurlijk ook, maar aangezien nu de buis per secunde 15 malen even rust krijgt, kan men, zonder dat de spiegel in de buis merkbaar warm wordt, gedurende oneindig veel langeren tijd waarnemen, dan met een enkelen Wehnelt-onderbreker.

_ Dat nu is zonder twijfel een punt van belang, en ik geloof niet te overdrijven, als ik de combinatie van een Wehneltonderbreker en mijn schijfonderbreker een gunstige noem.

Van het verbreken van een stroom, door het tusschenschuiven van een isoleerende plaat, wordt met vrucht gebruik gemaakt bij de spoorwegbeveiliging.

Toen ik, van de zijde der Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen, de aangename opdracht kreeg, een signaalcontroleur te vervaardigen, die aan vrij hooge eischen moest voldoen, als zijnde een contröletoestel voor den stand der semaphoren, werd in principe tot het gebruik van ruststroom besloten. Een kleine seinvleugel in den controleur kan de beweging van de te controleeren semaphoor volkomen volgen, door aan de as van de semaphoor een contact van de volgende inrichting aan te brengen:

In een ijzeren kastje bevinden zich naast elkaar twee stel veeren van nieuw zilver met platina plaatjes op de plaats, waar zij elkaar raken. Als beide contacten gesloten zijn, gaat een stroom door twee bobines, die daardoor een anker tusschen