M 49.

788

B. Berekening van de kosten van het vervoer op den Sumatra-Staatsspoorweg over hot jaar 1903.

Op dezelfde wijze als hiervpren de berekening voor het jaar 1903 opgezet, zoo vindt men het volgende:

Gewicht Afgelegde ton-Kilometers.

Omschrijving. In

tonnen. NeUo Tan.a Bruto

( Reizigers . . . 59.451 1 159.831 I

ct. Bagage .... 600 11.706 16.361.445 17.540.682

f Bestelgoed . . 110 7.700 )

60.161 1.179.237

, ) Kolen 172.150 26.867.376 30.829.580 57.696.956

( Dienstkolen. . 27.102 | 2.124.797 2.438.742 4 563.539

199.252 28.992.173 33.268.322 62.260.495

( Vrachtgoed. . 115.670 4.456.406 7.721.871 /

c |Levende dieren 152 152.000 422.367 \ 12.752.644 Dienstgoede.

f ren 20.112 502.800 711.191 1.213.991

135.934 5.111.206 8.855.429 j 13.966.635

Voor het betalend vervoer .... » » vervoer van dienstgoederen

Totaal

87.990.282 5.777.530

93.767.812

Volgens de exploitatie-rekening hebben de uitgaven, zonder de vernieuwingen ad f 15.921.65 en zonder de uitgaven ten behoeve van de expeditie der kolen ad f 56.174.665, na aftrek nogmaals van f 14.000 wegens buitengewone schadevergoedingen, bedragen f829.991. — , dat is dus per betalende bruto ton-K.M.

82.999.100 87.990.212

= 0.9433 Cent of per ton-K.M. kolen:

2.14 (1) X 0-9433 = 2.0187 Cent.

alzoo is er dus reeds zonder de reserve voor vernieuwingen in rekening te brengen op het vervoer van 1 ton kolen, per K.M. uit de inkomsten van het andere vervoer bijgepast moeten worden: 0.0187 Cent.

Overeenkomende met 0.0187 X 26.867.376 = f 5.024,20 direct geldelijk verlies op het geheele kolenvervoer.

In dit verlies is nu echter niet begrepen de afschrijving van 3 pCt. op de boekwaarde ad rond f 2.000.000 van alle kolenwagens en ~h 40 locomotieven, die uilsluitend ten behoeve van het kolenvervoer dienst doen, terwijl het zeker geen buitensporige eisch is, dat althans over dit bedrag het kolenvervoer ook 3 pCt. rente zal dragen.

Voorts komt ongetwijfeld ten laste van het kolenvervoer

dat reeds nu ongeveer 2/3 (gg^) van het geheele bruto-ver-

voer in beslag neemt, het 2/3 deel van de waardevermindering van den ijzeren bovenbouw van den weg (rails, dwarsliggers, getande staven, enz.) hetwelk voor 1903 op 90.000 X % = f 60.000 kan worden aangenomen.

De reserves en afschrijvingen voor bruggen, gebouwen, kunstwerken enz. benevens voor de pensioenen der ambtenaren eventueel werklieden, blijven dan nog buiten beschouwing.

Op deze wijze berekend bedragen dus de zelfkosten van het kolenvervoer:

(1) De verhouding van het netto tot het tarra is voor 1903 bij de , . , aO.829.580

kolen als ^6 867 376 = ' m andere woorden om '1 netto ton kolen te vervoeren moet 2.14 ton bruto vervoerd worden.

2.0187 cent per ton-K.M. aan contant geld en magazijnsgoed te vermeerderen met 26 g67 375= ^er ^on"^-^-

wegens 3 pCt. afschrijving en 3 pCt. rente van het kapitaal gestoken in het voor het kolenvervoer gebruikte rollend materieel, benevens het aandeel van dit vervoer in de slijtage van de rails, getande staven en dwarsliggers.

In totaal dus 2.6887 cent per ton-K.M. waaruit volgt dat het kolentarief voor de bestaande lijn op 3 cent per ton-K.M. ware te stellen om dit ook maar eenigszins loonend te maken.

Een tarief als het bestaande van 2 ct. per T.-K.M., hetwelk aanleiding geeft dat een belangrijk deel der kosten van het kolenvervoer (2/3 bedragend van het geheele vervoer) moet worden betaald uit de overschotten, behaald met het overige 1I3, kan nimmer leiden tot een voordeelige exploitatie en werkt als een rem ook op de ontwikkeling van het vervoer van andere goederen dan kolen, waarvoor thans aan geene tariefsverlaging kan worden gedacht.

W. de Jongh Dz. c. i.

Slot.

Uit de bovenstaande berekening van den hoofdingenieur W. de Jongh Dzn. volgt dat het tarief van 2 cent per ton-K.M. voor den spoorweg beslist verlies geeft; terwijl verhooging van dat tarief voor de kolenmijn deze beteekenia heeft: dat de afzet, elders dan ter Sumatra's Westkust, onherroepelijk wordt afgesneden. Verhooging van dien vrachtprijs zou dus moeten leiden tot een zoodanige inkrimping van de kolenproductie dat de kostprijs der kolen aan de mijn daardoor aanzienlijk zou worden verhoogd, wellicht tot een peil, waarop zelf3 de verkoop aan de Emmahaven niet langer loonend zou zijn. Want de kolenmijn, thans ingericht voor een productie van 240.000 ton 'sjaars, zal, uit den aard der zaak, veel duurder kolen leveren, als die productie b.v. tot de helft wordt ingekrompen en de algemeene kosten van beheer, onderhoud en afschrijvingen dus dubbel zwaar gaan drukken.

Men is dus thans met de beideindustrieelestaatsbedrijven: spoorweg en kolenmijn ter Sumatra's Westkust, op het doode punt gekomen.

*

In de Memorie van Antwoord op het Voorloopig Verslag der Tweede Kamer over de Begrooting 1906 zegt de Minister van Koloniën :

Nopens spoorwegaanleg in Midden-Sumatra, voor zoover die in verband zou staan met de exploitatie der Ombilinkolen, wenscht hij. zich nog niet uit te laten, daar te dezer zake voorstellen van den Gouverneur-Generaal te wachten zijn, die hij wenscht te overwegen, alvorens zijn oordeel definitief te vestigen.

Uit onze beschouwingen moge gebleken zijn, hoe urgent een krachtig ingrijpen hier is. Met groote belangstelling zien wij dan ook het definitief oordeel van den Minister, na overweging der voorstellen die van den Gouverneur-Generaal te wachten zijn, te gemoet.

R. A. van Sandick c. i.

Pekalen-irrigatiewerken in de afdeeling Kraksaan der residentie Pasoeroean.

(Vervolg van bladzijde 766). C. Economische en financieele resultaten. Toen ik in Januari 1905, na jarenlange afwezigheid; de Pekalenstreek weer terugzag, waarin thans de aanleg der irrigatiewerken blijvend zijn invloed had doen gelden, werd ik getroffen door den indruk van welvaart, dien de geheele streek maakt. Goed onderhouden kampongs met steenen huizen, gedekt met pannen, langs beschaduwde wegen, waar gedurig karren met mais beladen passeeren, de sawahs overdekt met het padigewas op verschillenden leeftijd in zijn kleurschakeeringen van groengeel tot helder groen en daartusschen groote lappen donkerder groen van het reeds hoogstaand suikerriet, alles getuigde van een voor Java gezeten landbouwstand, die zijn bedrijf geregeld uitoefent en uit den grond, geholpen door het levenwekkend water, goede oogsten weet te halen. Het westelijk gedeelte van het irrigatiegebied aan den linkeroever van 'triviertje Pendil, vroeger alleen in den westmoesson bebouwbaar met mais, zonder wegen _ met armoedige kleine kampongs, een ideaal land voor veedieven