535

M 99.

herhaalde gezegde, dat de invloed van de nieuwe rivier zich niet verder opwaarts dan Lith zal laten gevoelen, wij hebben hier echter niet daarmede alléén rekening te houden, maar met het geheele complex van werken, waaronder toch in de eerste plaats ook de ophooging van de Heerewaardensche overlaten behoort.

Dat er in 1880 verlaging der waterstanden te Beers beloofd geworden is, daaromtrent laten de aangehaalde woorden, die zoo noodig nog met ettelijke woorden kunnen vermeerderd worden, geen twijfel; niet alleen ingenieurs, maak ook hoofdingenieurs, een hoofdinspecteur, een minister van Waterstaat, zouden de „dwaas" genoemde voorspelling gedaan hebben. (1)

Hiermede eindigen wij onze proloog en wordt overgegaan tot de verdediging van de twee hierachter volgende stellingen :

A. Dat het onbillijk is thans van de besturen der waterschappen in Noord-Brabant te vorderen, dat zij kostbare werken maken om den toestand hunner waterschappen in overeenstemming te brengen met den door den nieuwen Maasmond geschapen toestand;

B. Dat, in tegenstelling met de bewering van een paar ingenieurs, Noord-Brabant niet dankbaar zal zijn voor den over haar uitgestorten zegen, wanneer het kanaal van 's-Hertogenbosch naar Drongelen gegraven en de linker-Diezed ijk opgehoogd geworden is; dat integendeel het voorspellen van dezen zege» veel kans heeft later onder de „dwaze" voorspellingen gerekend te zullen worden.

Stelling A.

Wat de eerste stelling aangaat, kunnen wij kort zijn, omdat, naar ons voorkomt, ieder tot de overtuiging moet gekomen zijn, dat de invloed van de uitgevoerde werken

(1) Nog in 1889 schrijft de toenmalige eerstaanwezende ingenieur bij de werken tot verlegging van den Maasmond dat, wanneer de nieuwe rivier haar uitwerking zal doen gevoelen, niets de opheffing van den Beerschen overlaat meer zal beletten.

Verh. Kon. Inst. v. Ing. 1890-1891, noot 2de kolom pag. 12.

zich niet boven Grave laat gevoelen, althans stellig niet in tijden van hoog opperwater, dus wanneer daaraan behoefte is. Wanneer nu dit het geval is, komt er ook weinig of geen verandering in de wijze van werken van de Beersche Maag, en vervalt daarmede voor het belangrijkste gedeelte de aanleiding tot het geven der subsidiën respectievelijk van twee en één millioen door het Waterschap N. O. deel van NoordBrabant en de provincie Noord-Brabant. Gaat men nu zeggen: verhoog of versterk uw dijken, maak nieuwe sluizen, dan heeft dat veel van spot; immers die werken zouden meerendeels juist van even groot nut geweest zijn bij den vroegeren toestand, als bij den tegenwoordigen. Zou het niet rationeeler zijn, dat de provincie, maar vooral het Waterschap tot de Regeering zich wendt met verzoek om teruggaaf van een gedeelte der subsidiën of kwijtschelding van het nog resteerende, nu gebleken is, dat de door den Staat uitgevoerde werken niet die gunstige gevolgen hebben gehad, die men Waterschap en provincie voorspiegelde, toen zij de subsidiën verleenden. Met het terugontvangene kunnen dan de werkelijk noodige verbeteringswerken worden gemaakt.

De overeenkomst tusschen den Staat en het Waterschap van 30 Augustus 1883 houdt de bepaling in, dat f 300.000 van het bedrag der subsidie „speciaal zal worden aangewend „tot het aanleggen van werken, die mochten dienen om aan „het Waterschap het volledig genot van den nieuwen toestand „te verzekeren door bet tot stand brengen" enz. enz. Wellicht bracht deze clausule uit het contract de bewuste ingenieurs aan hun voorstel tot aanpassing aan den nieuwen toestand; wanneer men echter met dergelijke meeningen aankomt, moet men in de eerste plaats kunnen aantoonen, dat wat men wenscht ook mogelijk is en in de tweede plaats, dat de kosten der aanpassing niet van dien aard zijn, dat zij te hoog worden voor Noord-Brabant's veelal zandige gronden. Zonder bijgevoegde begrooting klinken dergelijke gezegden wel wat hol, men heeft hier niet te doen met de voor waterstaatswerken steeds ruime beurs van het Rijk, maar met de meestal schrale kas van Brabant's waterschappen of polders. Wanneer eerst bijdragen van deze gevraagd werden om beterschap aan te brengen en dan later, nadat drie millioen aan subsidie is binnengehaald, aangekomen wordt met de boodschap, gaat nu zelf uwe verbeteringen aanbrengen, zonder dat de beloofde beterschap gekomen is, dan doet men een onbillijken eisch.

(Ontleend aan Be Ingenieur, jaargang 1892, blz. 325 en blz. 526). Fig. 1.