536

Stelling B.

Wat het tweede punt betreft, n.1. de zegen die het kanaal van 's-Hertogenbosch naar Drongelen en de ophooging van den linker-Diezedijk aan de provincie brengen moet, zal een meer uitvoerig betoog vereischt worden.

Hieromtrent zullen wederom twee stellingen worden verdedigd :

1°. Het nut van het kanaal ml gering zijn,

2°. Voor den waterafvoer in de traverse tijdens hoog opperwater zal het kanaal schadelijk zijn.

Het doel van het kanaal is om het water van Dommel en Aa gezamenlijk af te voeren en wel zoodanig, dat gedurende tijden van grooten zomerwas de kaden van Dommel- en Aapolders blijven waken. Gedurende de wintermaanden is de afvoer van het kanaal van minder aanbelang, al schijnt waterstaat tegenwoordig ook daarvan de waarde zeer hoog te stellen; het voorkomen van winterinundatie toch dunkt ons hier eer schadelijk dan nuttig. Daar nu, zooals hierachter spoedig zal blijken, de schrijver zich reeds geen belangrijke verlaging van waterstand op den Dommel bij 's Bosch als gevolg van de werking van het kanaal bij grooten zomerafvoer voorstelt, meent hij dezen afvoerweg in wintertoestand gerustelijk buiten beschouwing te kunnen laten. Het kanaal zal in dit opzicht schadeloos zijn.

Zooals den lezer bekend kan zijn, zal het kanaal aanvangen bij de Zestigelsche brug nabij 's-Bosch, waar ter verbinding met de Dommel een overlaat met kruinshoogte van 2,00 + N.A.P. wordt aangebracht. Dadelijk daarop zuid-westwaarts ombuigende volgt het kanaal den spoorwegdijk, den Kampdijk en de Legerplaats onder Vught om daarna in westelijke richting de heidegronden van de gemeenten Cromvoirt, flelvoirt en Drunen te doorsnijden en ten laatste noordwaarts ombuigende over den Baardwijkschen overlaat en de Baardwijksche en Waalwijksche buitenpolders met de nieuwe rivier onder de gemeente Drongelen in verbinding te komen. Deze verbinding heeft plaats door middel van een uitwateringssluis met buitenhaven. Voor verdere détails verwijzen wij naar den jaargang 1892 o. m. pag. 453 van dit weekblad en naar bovenstaand kaartje, fig. 1, en brengen slechts even in herinnering, dat het kanaal op ruim 100 M. bezuiden den bovenmond een bodemhoogte heeft van 0.50 + A.P., terwijl deze aan de

zuidzijde van de uitwateringssluis onder Drongelen 0.36 -f- A.P. bedraagt; het bodem verval in het kanaal is dus 0.86 M. De totale kanaallengte bedraagt 19.4 K.M.

Nauwelijks de kennismaking met het kanaal hervat hebbende, wordt de lezer verzocht den schrijver te volgen naar een ander gebied, namelijk dat der Boven-Maas, om dan later, het gebied der Beersche Maas in geïnundeerden toestand volgend, met den krachtigen stroom over dit sterk hellend terrein op de Dieze en langs deze weder in het Drongelensche kanaal te arriveeren.

Het geldt allereerst de beantwoording van de vraag: onder welke omstandigheden zullen de Dommel- en Aakaden nog blijven waken? Deze vraag voert ons naar den noodlottigen zomer van 1879, toen in Juli en Augustus de zomerkeeringen van Beersche- en Bokhovenschen overlaat onderden aandrang van het Maaswater bezweken, toen Dommel- en Aapolders inliepen en ontzaggelijke, schade werd aangericht, een toestand, die veel tot de aanneming van het wetsontwerp tot verlegging van den Maasmond heeft bijgedragen (1). Een gelukkig toeval wil, dat de toestand, die toen op de BovenMaas voorkwam, veel overeenkomst heeft met dien, welke zich in Februari en Maart laatstleden daarop vertoonde, waardoor wij thans bij benadering te weten kunnen komen, hoe in dien zomer van 1879 de toestand zou geweest zijn, wanneer toen de Maasmond geopend geweest ware. Daarna kunnen wij dan bepalen, hoe de werking van het Drongelensche kanaal onder dergelijke omstandigheid geweest zou zijn.

Wij vangen aan met een beschouwing van den vloed van Februari en Maart 1906, die oorzaak werd van zooveel beroering in de provincie Noord-Brabant en moeten daartoe allereerst nagaan, hoe de waterbeweging langs de Boven-Maas beneden Maastricht tegenwoordig is; het kon immers zijn, dat door de wijzigingen in het zomerbed der rivier de Maas aangebracht en door de sluiting van den bovenmond van den Beerschen overlaat de verhangen langs de rivier verandering hadden ondergaan.

(1) Ook de zomerinundatie in September 1882, waarbij de Beersche overlaat bleef keeren, maar toch de kaden van Dommel en Aa overliepen, werkte daaraan mede.

Grafische voorstelling van de vloedgolven te Maastricht (brug), Venlo en Grave ter vergelijking van de waterhoogten langs de Boven-Maas van Februari en Maart 1906 met die van Maart 1881.

Als toelichting van deze grafische voorstelling diene, dat de peilschaal te Venlo altijd zeer scherp teekent, vermoedelijk, tengevolge van den overgang, daar ter plaatse van de sterke bodemhelling der rivier in een flauwere, wellicht ook door den toestand van het rivierbed. Aan dit verschijnsel zijn aldaar de eenigzins grootere verschillen in waterhoogte toe te schrijven. De gerekte vorm van de vloedgolf van 1906 te Grave wijst op een minder gemakkelijke afstrooming van het water, waarover dan ook in de dagbladen werd geklaagd. Vermoedelijk is meerdere belemmering in de Beersche traverse daarvan de aanleiding en niet onwaarschijnlijk ook de nieuwe normalisatie van de Maas volgens de wet van 1897.