537

M a».

De overeenstemming tusschen het verloop van den was in het voorjaar van 1906 en dien van Maart 1881, vergemakkelijkte dit onderzoek. Men behoeft slechts de hiernevens gaande grafische voorstellingen van de waterstanden op de Maas te Maastricht (brug), Venlo en Grave te bezien, om tot het besluit te komen, dat de verandering, wat de hoogte der hoogste waterstanden betreft, inderdaad hoogst gering moet zijn. Wel weten wij, dat de opruimingen in het rivierbed te Maastricht tusschen de jaren 1888 en 1895 uitgevoerd niet onbelangrijke plaatselijke verlaging der lage en middelbare waterstanden heeft gegeven, maar het gewone verschijnsel, dat bij hoog opperwater deze verlaging tot een minimum gereduceerd wordt, wordt ook hier waargenomen (Zielig. 2,3en 4.).

Wat de hoeveelheid bij den vloed van Februari en Maart 1906 afgevoerd opperwater betreft, in vergelijking met die, welke in de jaren 1876, 1879, 1880—1881, 1882—1883 langs de Boven-Maas kwam afdalen, daarvan geven de grafische voorstellingen in (ig. 5 en fig. 6 een duidelijke voorstelling. Dat degenen, die in het laatste voorjaar van een buitengewoon hoogen vloed spraken, sterk overdreven, is uit deze grafische voorstelling met voldoende zekerheid op te maken. Jammer genoeg kon in fig. 6 de zomervloed van 1879 niet worden opgenomen, omdat er toen een zomerkade in den Beerschen overlaat lag, die wel is waar doorbrak, maar toch groote afwijking in den normalen afvoer moet gegeven hebben.

en

Grootste afvoer gedurende het verloop van den was j. Hoogste

'%<i stand te de Maas te - e ^ () p m e r k i n g e n.

en jaar. Maastricht £ j§ g . '

(brug). Grubben- Q ._ 'd±

V vorst yen £ 33 £

K. | , VRp.se,. M--P-mc- 5»q

'ti?1'1 IsZ " "

C'-^nZ ■ ■ ■ 45.88+ a.P. 1485 mp. 1270 SP. 215 m3.

I»Nn -.o31'11900 45.98+ >, 1575 » 1295 » '280 o

1fOp 7(5 • • 40.30+ » 1925 » 1375 x 550 »

, • • • 40.41 + o 2055 » 1410 » 045 »

S.'Hu.;^,?' 4<U2+ • 2065 » 1420 " 645 » van 2 De,._l.Tan. ijsgang.

C^CfJo8™- 40-50+ * 2100 » - - Jaar van aen gron sL, r»mp.

C>i1fi0,?82- • 40.55 + 8 2240 » 1405 s 775 o

''H.. ?o- • • 46.63 + 8 2310 » 1490 » 820 »

'r Ï880. . 40.95 + b 2700 » 1000 » 1100 o

1X7n

De afvoer van de Maas te Oyen en over den Beerschen overlaat gedurende den zomerwas van 1879 Heef oningevuld, omdat tijdens dien vloed de zomerkade, welke doorbrak, gedeeltelijk bleef keeren

Berekent men de totale hoeveelheid water, welke in Februari en Maart 1906 over den Beerschen overlaat NoordBrabant binnenstroomde, dan komt men tot een bedrag van ruim 50 millioen M3. Hoe betrekkelijk gering dit cijfer is, blijkt dadelijk, wanneer de hoeveelheid water berekend wordt welke op den dag van de maximum werking in December 1880 te Beers van de Maas werd afgevoerd, en 24 X 60 V 60 X 1100 = 95.040.000 M3. bedroeg. Gedurende dien enkelen dag werd dus bijna tweemaal zooveel Maaswater in de provincie gestort als gedurende den geheelen duur van de werking van den overlaat in Februari en Maart 1906.

De totale hoeveelheid Maaswater in December 1880 door de Beersche traverse afgevoerd kan globaal op 633" millioen gesteld worden, waarvan 336r> millioen alken gedurende de 4 dagen, waarop de werking liet krachtigst was.

Men overschatte de waarde dezer cijfers niet, want door den afvoer van den Beerschen overlaat af te leiden uit de correspondeerende waterstanden te Maastricht verricht men, | dat spreekt vanzelf, eenigzins globaal werk.

Het tegenwoordig vaak ingeroepen argument, dat de schade gevolg was van buitengewone omstandigheden, kan niet gelden, waar veel bezwarender omstandigheden talrijke malen zijn voorgekomen. Veeleer moet het wegblijven der hooge Maasstanden gedurende 23 achtereenvolgende winters, 1883—1906, als een buitengewone omstandigheid in aanmerking genomen worden ; immers in de jaren 1845, I846, 1850, 1862, 1876, 1879, 1880, 1881, 1882 en 1883 steeg telkens de Maas te Maastricht (brug) boven het peil van 46.00 + A.P. Daarna niet meer, zelfs in het voorjaar van 1906 niet.

De toppen der vloedgolven, die bij de zomervloeden van 1879 en 1882 en bij de wintervloeden van Maart 1881, Februari 1904 en Januari en Maart 1906 langs de BovenMaas neerdaalden, bereikten de volgende hoogten :

Jaar en maand. M«g™" Venlo. Grave. St.Andries. H£^n SZ"

H. AV.

i 2 3 4 5 0 7 8

Juli 1879 . . . 46.31 + 16.29+ 10.90+ 6.93 + 5.40 -f- 4.70+ —

,0'roeur

September 1882. j 45.81 + 15.35+ 10.55+ 0.72 + 5.24+ 4 54+ —

Maart 1881 . . | 45.69 + 15.90+ 10.50+ 7.33 + 5.79 + 515 + —

Maart 1906 . . , 45.78 + 16.36 + 10.65 + 6.31 + 4.54 + 3.20 + 2.80 +

(1ste was) I I I .

waaraan volledigheidshalve nog toegevoegd wordt, de minder hooge vloeden

in Januari 1900 45.07 + 15.30+ 10.50+1 0.21 + 4.41 + 2.95 + 2 60 + (14-20 Jan.)

in Maart 1900 . 45.02 + 15.15+ 10.46 + 6.13 + 4.32 + 2.90 + 2.40 +

(2de was)

in Februari 1904 45.19 + 15.52+ 10.51 + : 6.37 + 5.01 + 4.35+ —

(1) Thans gaat een belangrijk deel van dien afvoer over den overlaat bij de Zestigelsehe brug en dooi- de sluisjes langs de Dieze naar de traverse en vervolgens naar den Araer.

In dit tabelletje zijn alle waterstanden herleid tot N.A.P.

Die waterstanden zelf zijn ontleend aan de tabellen der rijkspeilschaal waarnemingen.

Wat den invloed van de Waal betreft, dient in het oog te worden gehouden, dat in Juli 1879 de Heerewaardensche overlaten gedurende slechts korten tijd hebben gewerkt en wel bij den hoogsten stand ontlastend voor de Maas, dat in Maart 1881 die werking normaal was, en in 1904 en 1900 wegens de watervrije keering gelijk nul.

In Febr. 1904, dus vóór de opening van den nieuwen Maasmond, bepaalde de invloed van de Waal zich tot dien, welke te Woudrichem op de Maas werd uitgeoefend; natuurlijk was die invloed aldaar ook werkzaam in 1879 en 1881 en 1882.

Om den waterstand te Crévecoeur van Juli 1879 tot dien telledel te herleiden, moet daarvan + 8 cM. worden afgetrokken wegens het verval in het buitenkanaal der Dieze. De waterstanden te Drongelen werden verkregen door interpolatie evenredig aan den afstand tusschen de H.W.-standen te Heusden en aan den mond dei' Donge. De afstand Heusden—Drongelen werd gerekend 0900 M., die tusschen Heusden en den mond der Donge 21.500 M. te bedragen. Daar de H. W. (hoogwater)-standen Ie Drongelen ook .bij deze vrij belangrijke afvoeren van Maaswater nog eenigzins onder den invloed zijn van de waterstanden te Moerdijk, worden de daarvoor gevonden hoogtccijfers tot decimeters afgerond. Een hooge stormvloed werd buiten rekening gelaten.

Thans wordt de vraag gesteld: van hoedanigen aard zou de werking van het kanaal 's-Bosch—Drongelen geweest zijn, wanneer dit in Maart 1906 reeds bestaan had? waarbij men thans weet, dat het kanaal daarbij onder omstandigheden zou verkeerd hebben, die wegens geringeren afvoer van de Maas minder ongunstig waren dan die van Juli 1879, d. i. van den hoogsten voorgekomen zomerstand in de laatste halve eeuw.

Allereerst werd getracht, om uitgaande van den waterstand op de nieuwe rivier te Drongelen, dus nabij den benedenmond van het kanaal, gelijk aan 2.80 M. + N.A.P. (zie tabel), den waterstand te 's-Bosch op de Dommel nabij den bovenmond bij benadering af te leiden. Hierbij werd aangenomen, in verband met de resultaten van afvoermetingen, dat de afvoer van Dommel en Aa op den dag van den hoogsten zomerwaterstand te Drongelen (50 M3. per secunde zal bedragen hebben.

Met de volgende factoren heeft men daarbij achtereenvolgens rekening te houden:

1°. Verhooging van den rivierstand te Drongelen door de vermeerdering van den afvoer met 60 M:ï. per secunde. (1)

2°. Verval van af de buitenzijde der sluis aldaar tot aan de rivier, m. a. w. het verval in het buitenkanaal.

3°. Verval in de sluis aan den benedenmond bij gesloten stand der ebdeuren.

4°. Verval in het kanaal tot de benedenzijde van den overlaat nabij 's-Bosch en eindelijk

5o. Verval in dien overlaat en opstuwing tusschen de pijlers van de spoorwegbrug over den overlaat.