M 45.

83E

Delft; W. A. Pattijn Jr., te 's-Gravenhage, A. F. O. de Pont, te Delft; allen studenten aan de Technische Hoogeschool te Delft.

De Raad van Bestuur: J. L. Cluysenabe, President. R. A. van Sandick, Algemeen Secretaris. 's-Gravenhage, 7 November 1907.

LEDENLIJST.

In Be Ingenieur van 19 October 1907, No. 42 werd, als inlegblaadje, een kaart verzonden, met verzoek de daaraan gehechte briefkaart wel te willen invullen en terugzenden, ten behoeve van een op het Secretariaat in bewerking zijnde nieuwe ledenlijst.

Onzen dank betuigende aan de zeer vele leden, die reeds aan ons verzoek hebben voldaan, doen wij een beroep op de welwillendheid van hen, die tot nu toe in gebreke bleven ons de bedoelde briefkaart ingevuld terug te zenden.

Mocht de briefkaart verloren zijn gegaan dan zullen wij, wanneer wij daarvan in kennis worden gesteld, onmiddellijk een nieuwe zenden.

De Algemeen Secretaris, R. A. van Sandick.

Afdeeling voor Werktuig- en Scheepsbouw. 29e Vergadering op Vrijdag 22 November 1907, des voormiddags ten lO'/j ure precies (A. t.) in de groote bovenzaal van Café „Fritschy", Maaskade W. Z., te Botterdam (Fijenoord).

Punten van behandeling:

le. Vaststelling van de notulen der Vergadering van 20 Augustus

1907 (Verslag XXVIII). 2". Mededeelingen van het Bestuui.

3e. Causerie van het lid A. Vosmaer : «Om en bij Niagara Falls»

(met lichtbeelden). 4e. Inleiding door het lid J. D. Drksselhuijs tot een na de vergadering te brengen bezoek aan de Werf «Gusto» te Schiedam. De firma A. F. Smulders noodigt de ter vergadering aanwezigen uit deel te nemen aan een ontbijt, dat zij na afloop der vergadering in bovengenoemd Café zal aanbieden.

Na dit ontbijt zal de firma Smulders voor het overbrengen van de deelnemers aan het sub 4e genoemde bezoek naar de Werf «Gusto» een stoomboot ter beschikking stellen, welke ten IV2 ure n.m. van de aanlegplaats in de nabijheid van bovengenoemd Café afvaart.

Het Bestuur, J. H. Beucker AkdeejE, Voorzitter. D. Verhoop, Secretaris.

VAKAFDEELING VOOR SPOORWEGBOUW EN SPOORWEG-EXPLOITATIE.

De Spoorweg-viaduct van Gewapend Beton der Zuid-Hollandsche Electrische SpoorwegMaatschappij te Rotterdam.

Voordracht, gehouden in de Vergadering der VaJcafdeeling voor Spoorwegbouw en Spoorwegexploitatie van 29 Juni 1907 ter inleiding van het bezoek aan die viaduct,

door het lid

A. J. A. BRAAK.

(Met afbeeldingen en een plaat.}

In Juni van het jaar 1899 werd aan het Ingenieurs-Bureau Beversen en van Heurn te 's-Gravenhage concessie verleend voor den aanleg en de exploitatie van een electrischen spoorweg tusschen Rotterdam en Scheveningen met een zijtak naar Den Haag. Deze concessie, die al zeer spoedig werd overgedragen aan een in Januari 1900 opgerichte naamlooze vennootschap, de Zuid-Hollandsche Electrische SpoorwegMaatschappij, gaf als beginpunt te Rotterdam aan het Hofplein, in de onmiddellijke nabijheid van de Oude Delftsche Poort. Terecht hadden de aanvragers der concessie ingezien

dat, wilde de nieuwe lijn beantwoorden aan het gestelde doel: het vormen van een gemakkelijke en snelle verbinding tusschen Rotterdam en Scheveningen, vooral in eerstgenoemde plaats het uitgangspunt zoo dicht mogelijk nabij het centrum der stad zou moeten liggen of in ieder geval aan een hoofd verkeersweg, waardoor het van verschillende zijden gemakkelijk zou zijn te bereiken. Door de keuze van het Hofplein werd aan den tweeden eisch ten volle voldaan, doch het spreekt bijna vanzelf dat daarmede gepaard gingen belangrijke financieele offers van de zijde der jonge maatschappij, die niet alleen gedwongen was door aankoop of onteigening zich in 't bezit te stellen van het uitgestrekte bebouwde stadsdeel tusschen Hofplein en Zomerhofstraat, doch die tevens moest voldoen aan de concessie-voorwaarde, gesteld door de gemeente Rotterdam, waarbij bepaald werd dat het gedeelte van de nieuwe baan tusschen Hofplein en Bergweg zou moeten worden geleid over een viaduct, op zoodanige hoogte, dat het gewoon verkeer in de talrijke straten, die door de lijn worden gesneden, ongehinderd daaronder zou kunnen doorgaan. Hoe bezwarend deze voorwaarde ook was voor de Z. H. E. S. M., zoo kan zij echter geenszins onbillijk genoemd worden, wanneer men in aanmerking neemt dat de concessie-aanvragers zich voorstelden hun treinen te laten loopen met een snelheid van 50 K.M. per uur. (1)

Door de Regeering werd in de concessie geëischt dat de electrische spoorweg over de verbindingsbaan der H. IJ. S. M. (tusschen Maasstation en station D. P.) zou worden heengeleid en was dus een kruising a, niveau uitgesloten. Daar nu de afstand tusschen den Bergweg (het eindpunt voor een viaduct door Rotterdam aangegeven) en de verbindingsbaan, waar opnieuw een vrije hoogte van 5 M. boven den bestaanden spoorweg zou moeten worden aangehouden, niet meer dan ruim 900 M. is, een afstand te klein om daarin belangrijke hellingen te kunnen tot stand brengen, werd besloten ook dit gedeelte op een verhoogde baan aan te leggen en, voornamelijk met het oog op een spoedig te verwachten uitbreiding van het noordelijk stadsdeel, de te bouwen viaduct door te trekken tot aan de Ceintuurbaan.

Was dus nu in beginsel tot een enorm kunstwerk besloten, zoo was nog geenszins vastgesteld in welk materiaal een zoo belangrijk geheel met een lengte van ongeveer 2 K.M. zou worden uitgevoerd. Het gebruik van metselwerk was vrijwel Uitgesloten omdat overbruggingen van 15 en 20 M. wijdte boven bestaande of aan te leggen straten een groote constructiehoogte en in verband daarmee een zeer zware fundeering zouden vorderen, die de bouwkosten belangrijk zouden opdrijven en ver brengen boven die van een ijzerconstructie. Houdt men tevens rekening met het feit dat het profiel van vrije ruimte onder de gewelven, die men bij toepassing van metselwerk zou krijgen, door de gemeente Rotterdam aangegeven was, dan volgt daaruit dat men door de groote constructiehoogte tot een spoorstaafhoogte zou komen over

(1) Door de geheele lijn aan te leggen overeenkomstig het type der hoofdspoorwegen wist de concessionnaris later van de Regeering te verkrijgen de lijn ook als zoodanig te mogen exploiteeren en kan dus verwacht worden dat met een veel grootere snelheid zal worden gereden.

(Vervolg op bladz. 840).

AFDEELING VOOR WERKTUIG- EN SCHEEPSBOUW.

Ten einde . in Januari 1908 in De Ingenieur een lijst te kunnen meedeelen van schepen, machines en ketels in 1907 in Nederland vervaardigd, worden heeren Scheepsbouwmeesters en Machinefabrikanten beleefd uitgenoodigd, tabellen als op bldz. 839 te willen invullen en spoedig, althans vóór 5 December, aan den secretaris van de Afdeeling voor Werktuig- en Scheepsbouw, Prins Mauritslaan 76 Den Haag, toe te zenden. Van latere inzendingen kan geen notitie worden genomen.

Het Bestuur van de Afdeeling voor Werktuig- en Scheepsbouw. J. H. Beucker Andre^e, Voorzitter. D. Verhoop, Secretaris.