117
M «.
REDACTIONEEL GEDEELTE.
De uitvoering van het afwateringskanaal van 's-Hertogenbosch naar Drongelen.
(Met afbeeldingen.) Inleiding.
ffrft-jaen het tijdschrift De Ingenieur no. 52 van 1906 ItOT*!* wor^* aangetroffen een artikel van de hand van SaJ&fli' den heer J. P. Wijtenhorst c. i., getiteld: ..Het • - V» afwateringskanaal van 's-Hertogenbosch naar Drongelen en de verdere werken tot het verbeteren van den Waterstaatstoestand in het Noord-Oostelijke gedeelte van Xoordbrabant".
Werden toen het doel en de inrichting van bovengenoemd kanaal uiteengezet, thans moge ik de aandacht vragen voor eenige mededeelingen betreffende de uitvoering van dit omvangrijke grondwerk en daaraan toevoegen eenige gegevens omtrent de daarbij behoorende, in betonijzer geconstrueerde, kunstwerken.
De te verrichten werkzaamheden, waarmede in den voorzomer van het jaar 1907 een aanvang werd gemaakt, zijn alzoo tweeledig:
1°. de uitvoering der grondwerken, beschreven in bestek no. 197, dienst 1907—1911, welke, na openbare aanbesteding op 6 Maart 1907, gegund werd aan de laagste inschrijvers, de heeren C. de Groot Azn. en K. L. Kalis Wzn. te Gorinchem en te Sliedrecht voor f 939.700.— ;
2°. de aanleg der kunstwerken, bestaande uit acht bruggen en negen duikers, waartoe een onderhandsche overeenkomst werd aangegaan met de Hollandsche Maatschappij tot het maken van werken in gewapend beton te 's-Gravenhage voor f 118.950.— zijnde de laagste der inschrijvingen, waartoe een viertal constructeurs van betonijzerwerken werd uitgenoodigd.
Reeds voltooide werken.
Opgemerkt zij, dat reeds in vorige jaren voltooid werden: de uitwateringsluis met toeleidingen aan den benedenmond van het kanaal, uitgevoerd volgens bestek no. 214, dienst 1S96—1899 voor f 278.307.49=;
een gedeelte van het kanaalprofiel aan het benedeneinde
over een lengte van ongeveer 1100 M., uitgevoerd volgens een onderhandsche overeenkomst, goedgekeurd bij Ministerieel schrijven d.d. 28 Maart 1898, no. 42, voor f 15.720.—
en een bodemvoorziening van briksteen tusschen kribpalen aan het boveneinde van het kanaal, uitgevoerd volgens bestek no. 234, dienst 1905 voor f 12.287.12.
Alvorens een overzicht te geven van de in uitvoering zijnde werken, schijnt het mij niet overbodig, allereerst eenige nadere gegevens te verstrekken omtrent het terrein, waarover zich de werkzaamheden uitstrekken, waarbij ter verduidelijking wordt verwezen naar de situatieteekening tig. 1.
Geaardheid van den bodem.
Zooals bekend mag worden ondersteld, verbindt het te graven kanaal ter lengte van ongeveer 19.2 K.M., met een bodembreedte van 18 M. de rivier de Dommel, welke in open gemeenschap staat met de Aa, nabij de zestig-elsche brug in den spoorweg's-Hertogenbosch—Boxtel te's-Hertogenbosch met de Bergsche Maas te Drongelen.
Aangaande de geaardheid van den bodem der landstreek, welke doorsneden wordt, is het volgende op te merken.
Het gedeelte A.B. tusschen het boveneinde van het kanaal en H.M.-paal 144, alwaar zich de zoogenaamde zomerkade in den Baardwijkschen overlaat bevindt, bestaat grootendeels uit schrale heidegronden, waarop hier en daar houtgewas groeit; de grondslag is fijn zand met sporen van grind en van leem; aan de oppervlakte bevindt zich een laag meer samenhangende grond ter dikte van 10 tot 35 c.M, in het bestek „bovengrond" genoemd, behalve aan het boveneinde, alwaar tot H.M.-paal 7 aan de oppervlakte een laag klei ter gemiddelde dikte van 75 c.M. wordt aangetroffen.
Het gedeelte B.C., van af genoemde zomerkade tot aan het benedeneinde van het kanaal, bestaat uit hooi- en weiland; de grondslag is daar eveneens fijn zand met een laag bovengrond aan de oppervlakte ter dikte van 30 tot 40 c.M., behalve aan het benedeneinde, alwaar van af H.M.-paal 176 aan de oppervlakte een laag klei ter dikte van 0.50 M. tot 1.80 M. wordt aangetroffen.
De hoogteligging der gronden wisselt af voor het gedeelte A.B. van 2.50 M. + N.A.P. tot 4.50 M. + N.A.P.; voor het gedeelte B.C van 3.50 M. + N.A.P. tot 0.60 M. + N.A.P. (zie fig. 1).
HET k F W A T E K i N o s K A N A A L VAN 'S-HERTOGEN BOSCH NAAR D B O N f. E L B N.
Situatie.
Fig. i.