B. 206
Bouw- en Waterbouwkunde 14.
No. 33 — 1930
Technische Mededeelingen voor de Feestvergadering van het Kon. Instituut van Ingenieurs in Zuid-Limburg 4-6 September 1930. I.
De Eerste Nederlandsche Cement Industrie (ENCI) te Maastricht.
Inleiding tot een bezoek aan de fabrieken, nabij Maastricht, op 4 September 1930.
In Januari 1927 werd te Maastricht bij St. Pieter, langs het kanaal van Maastricht naar Luik met den bouw van de fabrieken der Eerste Nederlandsche Cement Industrie „ENCI" een aanvang gemaakt en in Augustus 1928, dus ruim 1 y2 jaar later, kon de productie reeds ter hand worden genomen. — In dit tijdsverloop was voor den bouw van de verschillende gebouwen ongeveer 25.000 m3 beton, 2.000 t armatuurijzer en 25.000 t constructieijzer verwerkt, terwijl 10.000 m2 dakbedekking werd gelegd. — De fabriek heeft een dag-capaciteit van 1000 t en een gemiddelde jaarcapaciteit van ongeveer 300.000 t cement en behoort, wanneer men haar vergelijkt met de buitenlandsche cementfabrieken, tot een der grootste en best geoutilleerde fabrieken van Europa.
De beide voornaamste grondstoffen voor de cementindustrie zijn kalk, dat in den vorm van mergel, krijt of tufsteen verwerkt is, en klei.
De mergel wordt ter plaatse uit de St. Pieterberg ontgonnen. Deze ontginning voor de „ENCI" gaat met behulp van springstof, waarna de losse stukken door een lepelbagger met een inhoud van 31/3 m3 in groote kipkarren worden geladen. Dagelijks zijn voor de fabricage ruim 1700 t mergel noodig.
Wat de klei betreft, het groote aantal kleisoorten waarvan de samenstelling en eigenschappen zeer sterk verschillen, maakt het bijzonder moeilijk om de juiste soort te vinden; toch is dit voor het verkrijgen van prima cement mede een der hoofdpunten. Een voor de fabricage geschikte kleisoort treft men in de nabijheid van de fabriek niet aan; deze grondstof wordt dan ook van elders aangevoerd. — Verder worden voor de cement-fabricage nog gebezigd Pyrietasch Fe2 03 en Gips Ca S04. Deze eerste grondstof is een afvalproduct van de zwavelzuurfabrieken
en wordt dus van deze fabrieken betrokken; de gips wordt per schip vanuit Frankrijk aangevoerd. — Pyrietasch, een product, hetwelk ± 85 % ijzeroxide bevat, wordt met een tweeledig doel aangewend; ten eerste verbetert de qualiteit van het cement door de toevoeging, ten tweede wordt de sintering van den klinker er door bevorderd. Ten opzichte van de — overigens noodzakelijke — toevoeging van gips heerscht over het algemeen een groot misverstand; is de algemeene meening, dat gips het cement sneller doet verharden, niets is minder waar! Gips wordt toegevoegd om den bindtijd te regelen, maar heeft juist integendeel tot resultaat dat het cement — langzamer — bindt. Waarschijnlijk ontstaat hier de verwarring, doordat aangenomen wordt, dat de gips in gebranden staat wordt gebruikt; toegevoegd wordt gipssteen, die ongebrand tezamen met de klinker wordt gemalen. — Tevens zij nog opgemerkt, dat de in het bedrijf benoodigde hoeveelheden steenkolen, ca. 300 t per dag, geleverd worden door de Limburgsche mijnen.
Zoowel voor de klei als voor de pyrietasch, de gips en de steenkolen, zijn afzonderlijke losinrichtingen geconstrueerd en op het terrein uitgestrekte opslagplaatsen aanwezig, zoodat, indien de aanvoer der grondstoffen stagnatie zou ondervinden, voldoende hoeveelheden opgeslagen zijn om het bedrijf geruimen tijd gaande te houden.
Het bedrijf.
De afgegraven mergel wordt in een zeer zwaar geconstrueerde mergelbreker gebroken. Een transportband voert de gebroken mergel tot boven de vier mergelsilo*s, welke een gezamenlijken inhoud hebben van 400 t. Onder elk silo is een regelbaar verdeel-apparaat aangebracht, dat de mergel aan de vier slibkuipen toevoegt, (fig. 2). In deze slibkuipen, achtkantige, 3 m diepe en ongeveer 9 m wijde, van beton vervaardigde kuipen, welke aan de binnenzijde tegen afslijten met een zéér harde steensoort bemetseld zijn, wordt onder toevoeging van water de gemalen mergel innig gemengd met de vereischte hoeveelheid klei en pyrietsach tot de z.g. „dikpap". Centrifugaalpompen persen nu deze dikpap, die een watergehalte van 38 % heeft naar groote cylindrische plaatijzeren papreservoirs. Deze reservoirs, waarvan er twee zijn opgesteld, en die een hoogte hebben van 16 m bij een diameter van 9 m, dienen voor reserve. De pap wordt eerst nog in kogelmolens zeer fijn gemalen (z.g. „fijnpap"). Deze kogel-
Pl ATT F. GROND DER FABRIEK.
1. Mergelgroeve met electr. lepel- 8. Fijnpapbassins. Verdere bijbehoorende inrichtingen. bagger. 9. Draaiovens.
2. Mergelbrekerij. 10. Klinkerdepot, inhoud 40.000 t. A Kolenopslagplaats.
3. Transportband voor gebroken mer- 11. Gipsopslagplaats m. ontlaad-in- B Kolendroogtrommels en Kolengel. richting. molens.
4. Slibkuipen. 12. Cementmolens. C Compressoren.
5. Kleiopslagplaats met ontlaad-in- 13. Cementsilo's, inhoud 15.000 t. D Schakelstation met Transformatoren, richting. 14. Verzakkingsgebouw m. laadinrich- E Werkplaats.
6. Ruwpapbassins. ting. F Laboratorium.
7. Papmolens. pjg j_ G Kantoorgebouw.