M 14
248
pompas. Een dergelijke inrichting is, zooals ook m de eerste bijlage van het rapport wordt vermeld, toegepast bij een tweetal pompen met verticale as behoorende tot de electrische bemaling van de landen loozende op Bleek en Oostkil m NoordBrabant, waarbij de persbuis als hevel over een dijk moest worden gevoerd. Het hoogste punt dezer hevelleiding wordt daar door een buis met de luchtpomp verbonden. Om te voorkomen dat de luchtpomp water zou aanzuigen, bevat deze verbindingsbuis
i t li J _ 1 „ „-Ït A A r\r\v aart ViAPnT.fiT.11 K
twee verticale gedeelten, aan uBuuvsirajuouuu^u ^»..»verbonden. Dit halfcirkelvormig bochtstuk bevindt zich op een hoogte van 10 M. boven den hoogsten buiten waterstand, waarbij gemalen wordt en steekt eenige meters boven het pompgebouwtje uit. Bij werking van de luchtpomp zal dus het water ten gevolge van de ontstaande luchtverdunmng opstijgen in het verticale gedeelte, dat met de hevelleiding is verbonden, doch kan nooit tot de hoogte van het bochtstuk stijgen, zoodat het overige gedeelte der buis, en dus ook de luchtpomp, watervrij blijft.
Ofschoon met deze inrichting de waterlevering eerst begint nadat de leiding is volgezogen, dus eenige oogenblikken nadat de motor in beweging is gebracht, geeft ze, ook bij geheel automatisch bedrijf, tot geenerlei moeilijkheden aanleiding en heeft door de voortdurend werkende luchtpomp het voordeel, opeenhooping van lucht in de hevelleiding tijdens de bemaling onmogelijk te maken.
Ook zij hierbij opgemerkt, dat voor de m het rapport genoemde tolpompen met tegenschoepen volgens patent Neukiroh, geleverd voor de bemaling van polders en boezems, , j. '„ T>i—i, rwtiril met. inhpcrrin van de tandrad-
loozenue op juiccü oh vUOmi., o—r- -
overbrenging gewaarborgd werd: bij opvoerhoogten van 1 tot 2 M een nuttig effect van 40.5 pCt. voor het kleinste type bii een opbrengst van minstens 1.7 M3. per minuut, tot 45 pCt. voor de grootste pomp met een opbrengst van minstens 91 8 M3. per minuut. Deze cijfers, die echter bij de beproeving over het algemeen aanzienlijk werden overschreden, zijn bii den huidigen stand der techniek vooral bij grootere onvoerhoogten wel voor belangrijke verhooging vatbaar. Door de rapporteurs wordt het nuttig effect van motor en pomp te zamen dan ook op 66 pCt. gesteld.
Omtrent het machinegebouw merkt het rapport op, dat men hiervoor bij electrische bemaling met zeer geringe afmetingen kan volstaan. Vervolgens wordt gewezen op het voordeel, dat de mogelijkheid van bediening op afstand en van automatische in- en uitschakeling door middel van een vlotter op het polderwater biedt.
Een uitvoerige bespreking wordt gewijd aan het vermogen in het algemeen aan een electrisch gemaal te geven. Voorgesteld wordt, voor Rijnland als norm aan te nemen een waterbezwaar van 10 m.M. per etmaal weg te malen in 18 uren, zoodat bij een gezamenlijk nuttig effect van electro„„«2/ v.q+ iroroisi>htp vermogen ner 10UU Ü.a.
moior eu pump van /j, u^" ™ ■ o-- *
en per M'. opvoerhoogte becijferd wordt op 20 W.P.K overeenkomende met een motorvermogen van 30 P.K. ot 22 K. W.
Rekenende op een gemiddeld waterbezwaar van 500 m.M. per jaar, komen de rapporteurs op een gemiddeld jaarlijksch energieverbruik van 20.000 K.W.U. per 1000 H.A. en perM'. opvoerhoogte en op 900 maaluren per jaar.
Daar het de bedoeling is het vermogen van een gemaal hooger op te voeren, indien bijzondere omstandigheden (groot kwelbezwaar, veel schutwater) het waterbezwaar belangrijk verhoogen lijkt het voorgestelde normale vermogen vrij ruim gekozen. Echter moet hierbij rekening gehouden worden met den zoogenaamden bezetten tijd van de centrale n.1 de avonduren, gedurende welke tengevolge van de groote eischen die de verlichting aan de centrale stelt, een hooger tarief berekend wordt. Bij krappe berekening toch van het vermogen van een gemaal zal in tijden van groot waterbezwaar het polderbestuur moeilijk weerstand kunnen bieden aan het verlangen van ingelanden om, zij het tegen hooger tarief, ook tijdens den bezetten tijd door te malen. Zulks zou echter voor de centrale ongewenscht zijn, omdat dan gevaar zou bestaan, dat aansluiting van electrische gemalen tot verhooging van het geïnstalleerd vermogen zou nopen.
Stelt men bij electriciteitslevering ten behoeve van polderbemaling de voorwaarde, dat tijdens den bezetten tijd gestopt moet worden, dan zal zulks alleen dan met belemmerend werken op toeneming van het aantal aansluitingen, indien blijkt, dat deze voorwaarde, tengevolge van ruime berekening van het vereischte vermogen, zonder nadeel kan worden aanvaard. Een gelukkige omstandigheid hierbij is, dat juist
in de wintermaanden, waarin de bezette tijd het langst is, tijdelijk verhoogde polderwaterstanden het minste bezwaar opleveren. . , ,
Tevens zij hier opgemerkt, dat m het rapport niet wordt aangegeven, hoe bij de aangeprezen automatische in- en uitschakeling der pompen het stoppen tijdens den bezetten tijd wordt verkregen. Wellicht kan hierin echter worden voorzien door den stroom gedurende den bezetten tijd te onderbreken met behulp van uurwerken, zoodat het profiteeren van het laagste tarief ook bij een zuiver automatisch bedrijf mogelijk zal blijven.
Bij de bespreking van de aanlegkosten wordt opgegeven als aanschaffings- en montagekosten van pomp en motor met toebehooren voor middelgroote pompstations f 10U per P.K. van den motor, zonder bij berekening van de buisleichng.
■t->„ u„„„,v~c+ov> ttqti Viot. mfip.riinecrehonw met inbegriD van
grondaankoop en buisleiding wordt gesteld op f 200 per M*. inwendige oppervlakte van het gebouw. Dit bedrag zal bij gebruik van centrifugaalpompen met horizontale as wel lager gesteld kunnen worden, waartegenover echter staat, dat deze laatste opstelling een eenigszins grootere oppervlakte zal
^De^ooge kosten vereischt voor de aansluitingskabels zullen menigmaal een struikelblok blijken te zijn voor de toepassing van electrische bemaling; het gebruik van luchtleidingen ligt met het oog op de bedrijfszekerheid n.1. niet m de bedoeling. Kunnen deze kosten, vooral bij afgelegen ligging van een pompstation, zeer belangrijk worden, dit bezwaar zal zich naar de rapporteurs verwachten op den duur minder doen i™ -^oavmato rU pW.t.riciteitsvoorziening ten platte- ,
lande zich uitbreidt, terwijl in enkele gevallen bij de keuze der plaats van het bemalingswerktuig hiermede misschien rekening kan worden gehouden door deze plaats nabij het hoofdkabelnet te kiezen.
Omtrent de exploitatiekosten wordt opgemerkt, dat de stroomkosten, indien niet tijdens den bezetten tijd wordt gemalen, niet hoog zullen zijn. Met groote verbruikers zouden bijzondere overeenkomsten kunnen worden gesloten. Het onderhoud van machines en electrische geleidingen is gering, en de bediening kan zeer eenvoudig zijn en bij automatische stations nagenoeg vervallen. Ook wordt gewezen op den langen levensduur der installatie, die op minstens 2o a 30 jaren wordt gesteld, in verband waarmede de afschrijving niet hoog behoeft te zijn.
Ten slotte wordt de aandacht gevestigd op de mogelijkheid, die electrische polderbemaling opent om kleinere waterstaatkundige onderdeelen naar hun bijzondere eischen economisch afzonderlijk te bemalen, en om in kleine polders, waarvoor stoombemaling te duur is, de windbemaling door mechanische bemaling te vervangen. Bovendien is bij samenwerking van
u._ _„ m«^*nUstnTPTi waarhii otï elk afzonderlnk de
polder- eu gcmoouivuuu—^i ■ -j -r --— — -- " ..
kabelkosten minder zwaar drukken, electrische polderbemaling ook bevorderlijk aan de levering van electriciteit voor andere doeleinden (industrie en verlichting).
Bij dit hoofdstuk wil ik nog aanteekenen, dat geregeld deskundig toezicht op bediening en onderhoud der bemahngsinrichtingen gewenscht zal zijn, vooral voor afgelegen polders, welke niet over technisch personeel beschikken, aangezien de kleinste storing tot betrekkelijk langdurig stopzetten van het bedrijf kan nopen in afwachting van de komst van voldoend onderlegd personeel, eventueel van hulpmiddelen of nieuwe onderdeelen. Om eventueele schade zooveel mogehjK te beperken, verdient het aanbeveling de stroomveihgheden zoo zwak mogelijk te kiezen.
In het derde hoojdstuk wordt nagegaan, welk gebied voor electriciteitslevering vanuit Leiden in aanmerking kan komen. Hiertoe worden gerekend de polders gelegen in Rijnland binnen de provincie Zuid-Holland, met uitzondering van een dertigtal ter grootte van 9.729 H.A en vervolgens eenige grootere polders in Amstelland. In totaal omvat de vanuit Leiden mogelijk geachte electrische bemaling een gebied van 45.602 H.A. met een vereischt vermogen van 3150 W.P.K. en een gemiddeld jaarlijksch stroomverbruik van 2 875 400 K W U. Met het thans bestaande kabelnet kan reeds een oppervlakte van 40 pCt. van dit toekomstige gebied worden bereikt.
Ter berekening van het stroomverbruik wordt voor hoogeren stand van den boezem en diepere afmaling van het polderwater elk 0.25 M. gesteld. Hierbij valt op te merken dat deze laatste factor menigmaal onderschat wordt. Vooral bij