411

1923 — N°. 21

zijn van buitenlandsche vereenigingen, bewijzen, dat de technische wetenschap kosmopoliet is. De ingenieurskunst is van empirischen oorsprong, maar de groote ontwikkeling van de zuivere wetenschap gedurende de laatste halve eeuw en het nut, dat de technische wetenschap daaruit heeft getrokken, hebben tot gevolg gehad, dat zij een toegepaste wetenschap is geworden.

De Fransche ingenieur heeft zich steeds onderscheiden door zijn wetenschappelijke begaafdheid, en de groote waarde, die de Société des ingénieurs civils hecht aan hoogere

technische ontwikkeling, wordt aangetoond door de uitnoodiging, door uw vereeniging gericht ook tot de instituten der zuivere wetenschap, zooals de Koninklijke Academie van Wetenschappen te Amsterdam.

De Nederlanders hebben de Fransche taal en de Fransche beschaving sedert 5 eeuwen beoefend, en de beschaafde Nederlander, die uit hoofde van den grooten buitenlandschen handel en de geringe afmetingen van zijn land, verplicht is verschillende vreemde talen te leeren, begint reeds als hij nog zeer jong is, met de Fransche taal te leeren in de eerste klasse van de middelbare school. De kennis van uw taal — voor zoover die mogelijk is voor een vreemdeling — is de reden, dat wij kennis nemen van uw wetenschappelijke en letterkundige werken en dat wij het Fransche volk kunnen begrijpen en apprecieeren.

Spreker eindigt met een hartelijken gelukwensch namens het Kon. Instituut van Ingenieurs en de Academie van Wetenschappen, en wenscht aan de vereeniging toe een voortdurende ontwikkeling en voorspoed. Die gelukwensch wordt ingegeven door nationale sympathie voor het groote Fransche volk. Spreker drinkt op de goede betrekkingen tusschen de Fransche en de Nederlandsche ingenieurs.

Na afloop van deze toast werd het Wilhelmus staande aangehoord. Het kan niet worden ontkend dat het aanhooren van twaalf toasten, waarin elk land hulde bracht aan Frankrijk en de Société, eentonig was. Het schonk ons echter de gelegenheid 16 volksliederen te hooren, waarvan verschillende ons nog nieuw waren.

Daarop volgden 4 Fransche redevoeringen : van Laubeuf namens de Académie des Sciences, van Koenigs namens Instituts et facultés, van Garnier namens Ecoles et anciens élèves en Baclé namens Sociétés et groupements techniques.

Daarna hield minister Le Troquer een patriotische rede.

Aan den secrétaire administratif A. de Dax werd door den voorzitter der vereeniging een plaquette aangeboden ter herinnering aan zijn 35 jarigen diensttijd.

Na afloop van de tafel werden verschillende momenten van de feestviering bioscopisch op het doek gebracht, onder anderen het bezoek aan de Eiffeltoren, dat denzelfden ochtend had plaats gehad.

Ir. R. A. van Sandick.

INGEZONDEN STUKKEN.

Het Kyn-Schelde kanaal.

In De Ingenieur van 19 Mei 1923, No. 20, schrijvende over de voor Nederland bij tractaten van 1839 en 1873 vastgelegde rechten, betreurt ir. C. A. Jolles dat door mij „zonder eenig onderzoek" een onvolledig beeld van deze internationale aangelegenheid zou zijn vermeld.

Daartoe in de gelegenheid gesteld van bevriende zeer deskundige zijde had ik reeds een rectificatie in de pep, toen het bericht van ir. Jolles mijn aanvulling overbodig

Inmiddels wensch ik enkele onjuistheden in zijn bericht weg te nemen.

De uitlating over de bestreden opvatting van de tractaatsregeling is niet van Hentrich zelf; naar ik meen is hij daarop in zijn voordracht te Venlo ook niet ingegaan, terwijl in de door de Kamer van Koophandel te Crefeld Uitgegeven brochure deze opvatting wel wordt aangehaald, doch niet van hem afkomstig is.

Overigens was deze opvatting ook hier te lande zoo algemeen verbreid, dat ik mijn onderzoek niet verder meende te behoeven uit te strekken dan tot Boogaard's Verzameling van Wetten, enz., waarin wel de bewuste tractaten (m uittreksel), doch niet de volledige protocollen voorkomen.

Bepaalde aanleiding om den aanhef der protocollen, die veelal niets bijzonders bevat, ook na te gaan, bestond er voor mij niet. ] .

Van een toeleg om onze rechten te ontkennen, die ir. Jolles bij Hentrich aanneemt, is mij intusschen niets gebleken.

Wat ir. Jolles veronderstelt een door Hentrich gemaakte vertaling van artikel 12 van tractaat 1839 te zijn, is, voor zoover mij bekend, niet anders dan de origineele Nederlandsche tekst, welken men heeft aan te nemen, al moge de woordkeuze wat verouderd zijn.

Voor een volledige beoordeeling zal men daarnevens ook den Nederlandschen in plaats van den Franschen tekst van het verdrag van 1873 behooren te stellen.

Een nadere beschouwing van deze tractaatsquaestie ligt echter geenszins in de bedoeling; daardoor zou de aandacht van de hoofdzaak worden afgeleid, namelijk de voor Nederland uiterst belangrijke vraag welke kanaalrichting voor onze economische en nationale belangen de meest wenschelijke of zoo men wil de minst schadelijke zal zijn.

Ik acht het daarbij een uitgemaakte zaak dat geen Nederlander er in ernst aan zou denken, indien aan onze belangen behoorlijk wordt tegemoet gekomen, den aanleg van zoodanig kanaal over ons grondgebied te willen tegenhouden, al is dan blijkbaar de in 1839 gedane toezegging naar ons oordeel reeds in 1873 ingelost.

Ir. C. E. W. van Panhüys.

Samenstelling van gewapend beton voor werken in zeewater.

Bij lezing van de voordracht van jhr. ir. J. E. van Heemskerck van Beest: „Korte mededeelingen over den bouw van kademuren in het Amsterdamsen havengebied , opgenomen in De Ingenieur No. 18 van 5 Mei 1923, trof rnij de vraag van het lid ir. L. T van der Wal omtrent de betonsamenstellmg. Volgens nadere mededeeling van jhr. ir. J.E. van Heemskerck van Beest was deze 1 cement: 0.7 tras: 3 zand: 5 grind. Het wil mij voorkomen, dat tegen een dergelijke mengverhouding voor werken van gewapend beton in zeewater ernstige bezwaren zijn aan te voeren.

Bovenstaande mengverhouding is kennelijk ontleend aan een tabel, voorkomende in het deel „Mortels en Beton van Van der Kloes „Onze Bouwmaterialen". Men vindt, dat 1 maatdeel P.C. + 0.25 water + 0.7 tras + 0.14 water opleveren 0.51 + 0.25 4- 0.36 + 0 14 = 1.26 deeg terwijl 3 maatdeelen zand juist 3 X 0.42 = 1.26 holten bevatten Afgezien van de juistheid dezer methode, schuilt er eenlout in deze' berekening. Slechts een deel van het toegevoegde tras zal vrije kalk uit de P.C. ter binding vinden, terwijl de rest als inerte toeslag werkt, dus volkomen gelijk aan zand. Men behoort dit overtollige tras dus bij het zand te tellen, en vindt dan, dat de in het beton aanwezige mortel niet waterdicht is, en dus het beton ook niet.

Doch aan een trastoevoeging m de verhouding 1: O. lis een verder constructief nadeel verbonden, hetgeen duidelijk blijkt uit de onderzoekingen van ir. E. Jacobs, gepubliceerd m De Ingenieur van 7 September 1912. Als resultaat van buigen afschuivingsproeven op ongewapende balken werd n.1. gevonden:

~ 1 I i B bï .

Mengverhouding | «| *f g J | ]|§ J |

1 Portland cement, ! 75 32.5 2 140 5 28.5 2

2 zand, 2 grind. j 130 30.- 3 50 3 28.5 2

I 160 29.- 5 I 150 7 27.5 4

3/, Portland-cement, j 75 I 16.5 4 150 5.1 22 - 4

i/4 tras, 2 zand, 2 grind.! 130 | 18.- 3 60 2 29.- 3

j 155 j 17. - 2 165 2 j 27.5 l

Ui Portland-cement, ! 85 ! 4.5 '• 1 j 35 4 j 6 5 3

i/2 tras, 2 zand, 2 grind, j 125 j - j — j 45 j | 9.--^ «i