481

1923 — N°. 25

aan de vreemdelingen werden opengesteld. Van 1856—1860 oorlogen met Frankrijk en Engeland en in 1894—1895 met Japan over Korea, waarop toen daarbij de zwakheid van China gebleken was de aanvallen en dreigingen der andere groote mogendheden volgden, die Duitsehland Kiaochow, Engeland Wei Hai Wei, Rusland Port-Arthur en Dairen en Frankrijk Kwangchow en bovendien spoorwegconcessies opbrachten. De boxer-opstand van 1900 was het logisch gevolg hiervan en hieruit volgden weer gedwongen schadevergoedingen en concessies. In 1911 kwam de revolutie die een republiek in plaats van het Keizerrijk stelde, waarvan een aantal voortreffelijke wetten en maatregelen gevolg waren, maar uit den aard der zaak nog niet tot geheele wijziging van China kon voeren.

In den wereldoorlog was China aan Japan overgeleverd, dat zijn 21 eiscb.cn stelde welke bij aanvaarding het volledige voogdijschap van Japan hadden beteekend. China dat in de Vereenigde Staten de natuurlijke bescherming tegen Japan zag volgde dit land in den oorlog, maar was geen onderteekenaar van den vrede van Versailles, omdat daarbij Japan in de Duitsche rechten trad. De Washingtonsche conferentie van 1921, bijeengeroepen om den naijver te beteugelen die in den Grooten Oceaan tot een oorlog zou aanleiding kunnen geven, bracht Kiaochow weer aan China en deed de Japansche invloed in Shantung en de andere invloedssferen te niet, waardoor het aanzien van China weder verhoogd werd.

Als we nu den stand der openbare

werken beschouwen, dan valt de aandacht het eerst op de wegen, die, hoezeer daarover het groote verkeer en het transport plaats vindt van alle goederen die niet de enkele spoorwegen en de kanalen in het Oosten of de groote rivieren volgen volkomen onvoldoende zijn. De oude hoofdwegen zijn vrijwel overal verdwenen; aan moderne verharde wegen is er in en om de steden en voornamelijk bij Peking naar de

Keizerlijke paleizen en de Europeesche vestigingen in de verdïagshavens enkele duizenden kilometers aanwezig maar verder zijn het hoofdzakelijk paden, waar met moeite de kruiwagen langs geduwd wordt en die in de bergstreken voor Europeanen niet altijd begaanbaar zijn. Bij de wegen was tot voor kort Westersche invloed het minst merkbaar, omdat een weg een object is dat zich weinig tot concessie leent. Toch is er in den laatstee tijd eenige wijziging gekomen nu tengevolge var

den hongersnood van 1920—1921, die juist door het gebrek aan wegen niet te bestrijden was, wegen als werkverschaffing met Amerikaansch geld en onder Amerikaansche leiding in de hongersnoodstreken van Honan, Shantung, Chihli en Shausi zijn aangelegd. Dit zijn meest onverharde wegen, wat beter is dan het zou schijnen, omdat in het droge NtfordChina het grootste deel van het jaar deze wegen zeer goed berijdbaar zijn. Ook zijn enkele wegen door meer geavanceerde provinciale autoriteiten, soms door een omnibusmaatschappij, soms ook door een Kamer van Koophandel, tot stand gebracht.

In aanmerking nemend de grootte van het Rijk en de 400 millioen bewoners is natuurlijk de gezamenlijke lengte die thans aangelegd of in project is en die misschien 5 a 6000 K.M. bedraagt onbeduidend t. o. van de behoefte. In een kort verschenen werk „The International Development of China" schat de hekende Dr. Sun Yat Sun, de vader der revolutie van 1911 en tot voor kort president van de Zuidelijke afgescheiden republiek, het aantal noodige wegen op 1.000.000 mijl. Maar om dit ontegenzeggelijk zeer wenschelijke net te verkrijgen, mist men hier als bij zooveel andere wenschelijke zaken een behoorlijke organisatie en in het bijzonder een belastingsysteem. Er is alleen een grondbelasting en provinciale accijnzen likin, die onder Chineesch beheer staan en hiervan wordt de opbrengst aan zoovele openbare en private, nuttige en minder nuttige, belangen gebruikt dat er voor

openbare werken, hoe productief zij zouden mogen zijn, en wegenaanleg in China is ongetwijfeld een productief werk, niets meer over is. De belastingen die onder gemeenschappelijk beheer van Chineezen en vertegenwoordigers van de andere mogendheden staan, zooals de zee-douane en de zoutbelasting zijn reeds te zeer verpand om voor den wegenaanleg gebruikt te worden. De Amerikanen gebruiken den wegenaanleg als een sympathiek middel om in China, waar zij in den economischen en politieken strijd waren achtergebleven, er in te komen.

Ik kom nu tot de kanalen en rivieren en wijs er hier dadelijk op dat een bijzondere moeilijkheid bij de oplossing van het vraagstuk van den waterafvoer en de watertransporten in de zeer ongelijk verdeelde regenval voornamelijk in Noord-China is gelegen waar in de 3 of 4 zomer-regenmaanden ongeveer % van de totale regenhoeveelheid wordt gemeten. Een te veel aan water in den zomer, een te weinig in den winter, waarbij dan nog komt de enorme hoeveelheden slib, die door den regen in de löss-streken naar de rivieren

Haven van Macho,

Schaal 1 :30000. Fig. 1.

en kanalen worden gebracht. De bijna geheele ontbossching van. Noord-China is hier de schuld zoowel van de ongunstige verhouding van den regenval in de verschillende jaargetijden als van het direct naar de rivieren af stroomen van den regen. Een ander punt op het programma voor de openbare werken zou de bebossching van China moeten zijn, waartoe in het begin der republiek reeds maatregelen genomen zijn. ..

Het Groote Kanaal nu diende voor den rijstaanvoer van Zuid naar Noord. Het is aangelegd zonder met afwatermgsbelangen rekening te houden De lengte is 1500 K.M.; het laagste pand ligt aan de Yangtse, het verdeelpand dat 60 M. hooier is in Shantung. Behoorlijk bruikbaar is voornamelijk het stuk van de Yangtse tot Chinkiangpu en de stukken ten Zuiden van de Yangtse. Het bedoelde deel ten Noorden van de Yangtse wordt door stoombooten gebruikt en de sluizen met één hoofd, die het verdere deel van het kanaal voor een behoorlijke exploitatie ongeschikt maken ontbreken hier. Het hoogte-verschil b.v. tusschen de Yangtse en Yangchow is overwonnen door het kanaal in groote bochten te leggen en zoo het verhang te verkleinen. Het kanaal is van 25 tot 60 a 70 M. hreed, de sluizen hebben een doörvaartwijdte van 6 M. Van het Noordelijk deel staan heele stukken droog en de verlegging der Gele rivier heeft bijzonder het Noordelijk deel ongeschikt gemaakt.

Een plan tot verbetering is in 1914 gemaakt door de op-