48e jaargang T^X t \T "X. T t "f^ t T 6 januari

nummeri lJNvjrLJNlJbUK

1933

R. 1

B. BOUW- EN WATERBOUWKUNDE 1.

INHOUD: Eenige mcdedeelingen betreffende den aanleg van het Julianakanaal, door ir. F. Volker. De chemische grondverkittingsmethode dr. Joosten, door ir. R. J. van Lier.

Eenige mededeelingen betreffende den aanleg van het Julianakanaal

Voordracht, gehouden in de vergadering van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs op 26 September 1932 te 's-Gravenhage

door het lid

ir. F. VOLKER.

Na een algemeen overzicht van den stand van de werkzaamheden wordt een en ander meegedeeld over de thans in uitvoering zijnde werken. Allereerst worden eenige bijzonderheden vermeld over de schutsluis te Born, welke normaal een verval van 11.85 m zal hebben te keeren. Daarna worden beschreven de maatregelen, welke worden genomen om den schadelijken invloed van de mijnverzakkingen zooveel mogelijk te beperken en de constructies, welke met het oog daarop zijn toegepast. Vervolgens wordt een en ander meegedeeld over de doorgraving te Esloo, waar het kanaal over 1600 m lengte door drijf zandlagen moet worden gegraven. Terwij] ten slotte eenige bijzonderheden volgen over de verbouwing en herstelling van

de St. Servaasbrug te Maastricht.

§ 1. Inleiding.

In De Ingenieur van 1927, n°. 24, werden door ir. D. J. Klink onder meer enkele inlichtingen van algemeenen aard, het geheele Julianakanaal betreffende, meegedeeld en werd aangaande den stand der werkzaamheden het een en ander vermeld.

Verdere mededeelingen aangaande de werken nabij Maastricht verschenen in De Ingenieur van 1930, n°. 35.

Omtrent de uitvoering der werken voor het lateraal kanaal Maasbracht—Maastricht werd in het eerstgenoemde artikel bericht, dat daarmede zoowel aan het Noordelijk als aan het Zuidelijk beginpunt was aangevangen. Sindsdien is met de uitvoering regelmatig verder gegaan. Uitgaande van het beginpunt van telling, Maasbracht, zijn de werken in zuidelijke richting voltooid tot ongeveer km 11.300. Uitgezonderd zijnhiervan de deuren en schuiven met haar bewegingswerktuigen en de verlichtingen van de sluizen I en II te Maasbracht en Roosteren; deze onderdeelen zijn thans aanbesteed. Van km 11.300 tot km 15.800 zijn de werken, met inbegrip van de sluis III te Rorn, in uitvoering (zie fig. 1).

Van het Zuiden uit is naar het Noorden gewerkt, te beginnen bij km 33.200. Het gedeelte tusschen km 33.200 en de uitmonding bij Maastricht (km 34.300) kon nog niet tot uitvoering komen, aangezien de Heugemsche overlaat nog niet was afgesloten, terwijl deze afsluiting eerst mocht worden tot stand gebracht na voldoende verruiming van het doorstroomingsprofiel in de oude Maasbrug. Waar voldoende zekerheid kon worden verkregen, dat deze verruiming nog voor den aanstaanden winter zal zijn voltooid, is reeds met de afsluiting van den Heugemschen overlaat, door het dichten van den doorlaat in den weg Maastricht—Vaals, aangevangen. Er zijn daarmede geen beletselen meer aanwezig om ook het gedeelte tusschen km 33.200 en de uitmonding in de Maas, in welk gedeelte sluis IV te Limmel is gelegen, te voltooien. Het bouwen van deze sluis is in September j.1. aanbesteed. Van km 33.200 tot km 24.800 zijn de werkzaamheden voltooid, terwijl van km 24.800 tot km 21.700 de werken in uitvoering zijn.

Rovendien zijn van de tusschen km 15.300 en km 21.700 gelegen bruggen de onderbouwen in uitvoering en zijn de bovenbouwen voor deze bruggen, welke van staal 52 worden vervaardigd, in bewerking.

Van de werken tot bevaarbaar maken van de Maas nabij Maastricht, resten alleen nog de verbouwing en her¬

stelling van de oude Maasbrug, waarmede in de eerste helft van dit jaar is aangevangen.

De totale uitgaven voor het Julianakanaal van Maasbracht tot St. Pieter, met inbegrip van het kanaal door het Hosscheveld, zullen ongeveer 40 millioen gulden bedragen, waarvan thans een bedrag van rond 30 millioen is verwerkt.

De opening van het Julianakanaal voor de scheepvaart zal einde 1934 tegemoet kunnen worden gezien.

Hieronder mogen eenige mededeelingen, betreffende het ontwerp en de uitvoering van de onder handen zijnde werken, volgen.

§ 2. De schutsluis te Born.

a. De ligging van de sluis. De meest gunstige ligging van de sluis, met het oog op het grondverzet voor het te graven kanaal, bleek te vallen in een gebied, waarin geologische storingen voorkomen. Het was op grond van geologische onderzoekingen namelijk bekend, dat ongeveer ter plaatse een tweetal storingen in nagenoeg OostWestelijke richting verliepen.

Nu behoeft het wel geen nader betoog, dat het niet raadzaam is een sluis te bouwen onmiddellijk boven of nabij een storing in den ondergrond.

Ten einde omtrent de ligging van de storingen meerdere zekerheid te verkrijgen, werd door de mijningenieurs prof. ir. C. van Nes en prof. ir. J. A. A. Mekel een gravimetrisch onderzoek ingesteld. De torsiebalans, welke voor dit doel werd gebezigd, werd door de Bataafsche PetroleumMaatschappij te 's-Gravenhage welwillend ter beschikking gesteld. De conclusie van het door hen uitgebrachte rapport luidde, dat ten einde alle gevaar voor verzakkingen te ontgaan, de sluis ongeveer 1150 m benoorden de oorspronkelijk aangegeven plaats diende te worden ontworpen. Daartoe werd dan ook besloten.

Een opschuiving van de sluis in Noordelijke richting was zonder meer moeilijk uitvoerbaar, voornamelijk wel om deze reden, dat daardoor het grondverzet totaal werd gewijzigd. Immers aangezien de sluis te Rorn een verval zal hebben te keeren van niet minder dan 11.35 m, zou voor dit gedeelte van 1150 m in plaats van een diepe ingraving een belangrijke ophooging moeten worden gemaakt. Vandaar, dat om het evenwicht in het grondverzet te herstellen, de as van het kanaalgedeelte tusschen km 11.125 en km 18.500 oostwaarts werd verlegd. Op de overzichtskaart, fig. 1, is onder meer dit kanaalgedeelte