B. 242
De Ingenieur no. 42. Bouw- en Waterbouwkunde 17.
20-10-1933
slechts enkele daarvan worden besproken. Indien ik hieruit moet opmaken, dat prof. Spbjenger met de overige, niet door hem bestreden, opmerkingen kan instemmen, dan zijn wij het eens inzake de volgende punten:
1°. De toestand van den paalkop heeft grooten invloed op den botsingscoëfficiënt. Men zou dus eiken paal met en zonder kurkezak moeten kalenderen om C te bepalen.
2°. De dynamische puntweerstand Wd is afhankelijk van de valhoogte h (het stukslaan van paalpunten en het grooter worden van Ze\ en van de met de formule berekende Wd bij vergrooting van h). Ik vraag mij echter af, hoe men dan een heiformule kan opstellen, waarin h en z de eenige variabelen zijn en Wd derhalve onafhankelijk van h wordt aangenomen.
3° De slag van het blok plant zich als een trilling voort naar de paalpunt. Dit trillingsverschijnsel is bestudeerd door ir. Canter Cremees en door E. N. Fox. Met Dr. Ing. K. von Terzaghi en Prof. Dr. Ing. G. de Tiiierry kan men instemmen, dat stoot en druk te heterogeen zijn, om daartusschen een parallel te trekken.
Indien prof. Sprenger meent aan een theoretische afleiding van een heiformule de voorkeur te moeten geven — waar ik met een empirische genoegen wenschtc te nemen — dan zal hij zijn uitgangspunt dus anders moeten kiezen: de trillingsleer.
Terzake van de wel bestreden punten zou ik willen opmerken:
1°. Indien men den arbeid, verricht door de paalpunt = Wdz wil stellen, moet men in het oog houden, dat dit de gemiddelde Wd is tijdens de indringing en voorts, dat Wd afhankelijk is van h en dus van z.
2°. Het materiaal, door Haagsma en Krapf verzameld, bewijst alleen, dat men bij grove benadering rechtlijnig verband tusschen h en z mag aannemen. Principieel is er een ander verband. Rechtlijnig verband aannemen wil zeggen, dat men Wd onafhankelijk van h beschouwt, Wd bij eiken slag dus constant veronderstelt, hoe hoog men het blok ook hijscht. Zooals ik aantoonde, is dit laatste niet juist. De fout gaat echter zeer groote afmetingen aannemen, indien men door twee
kalenderingen twee stel waarden voor h en z bepaalt en uit de aldus verkregen twee vergelijkingen Wd oplost. De Wd in de vergelijking met de grootste h is immers grooter dan de Wd in de vergelijking met de kleine h. Men neemt echter aan, dat ze dezelfde waarde hebben!
Uit de door prof. Sprenger opgeteekende grafiek blijkt ook wel, dat bij kleinere waarden van h het verband niet rechtlijnig is. Hoe licht men in dit opzicht tot verkeerde conclusies komt, bewijst de opmerking van mijn geachten opponent, dat in deze grafiek zel bijna constant wordt. Des te erger voor de grafiek. Immers uit de gepubliceerde tabel, op blz. B. 56 (n°. 13 van 1933) blijkt duidelijk het tegengestelde.
3°. De bepaling van E op grond van de elastische terugveering, bedragende 1/l mm per ton, bevredigt mij niet. Volgens de mij ter beschikking staande cijfers zou hiervoor 0,4 mm per ton gesteld moeten worden, waardoor E daalt tot 115.000 kg/cm2 of rond 100.000 kg/cm2, zooals door mij werd voorgesteld.
Deze afleiding van E is echter op grond van de trillingsleer verwerpelijk. Voor zoover mij bekend, is nog niemand er in geslaagd, dit verband nauwkeurig vast te leggen. Ik vraag mij ook af, waarom heipalen zulk een hoogen E moeten hebben als door prof. Sprenger hier wordt becijferd. Het is toch bekend, dat E voor hout in den regel = 100.000 kg/cm2 wordt gesteld, terwijl proefnemingen, uitsluitend voor dit doel ondernomen, een veel lagere waarde opleverden.
De wrijving tusschen paal en grond tijdens het heien werd niet door mij besproken; ik zal prof. Sprenger in zijn beschouwingen hierover niet volgen. De opmerking moet mij echter uit de pen, dat formule 7 zooveel experimenteel te bepalen waarden bevat (z, z', z" en C), dat van de practische toepassing wel weinig terecht zal komen.
Naar mijn meening moet het probleem van den statischen paalwcerstand (proefbelasting) eerst nader bestudeerd worden. Ik hoop het door mij verzamelde materiaal spoedig te publiceeren. Het probleem van den dynamischen weerstand heiformules) zou daaraan kunnen worden getoetst.
Ir. C. Franx.
Een nieuw type schuif voor groote vervallen
door
ir. J. P. JOSEPHUS JITTA.
Beschrijving van een schuif, welke afsluit als een glijdschuif en gedurende de beweging rolt, terwijl zij dan met sterk verminderden druk over de aanslagen schuift.
Nu tegenwoordig de schutsluizen worden geconstrueerd voor grootere vervallen dan voorheen, worden dienovereenkomstig hoogerc cischen gesteld aan de schuiven, welke dienen voor het vullen en ledigen van de schutkolk. Werden vroeger voor vlakke schuiven uitsluitend glijdschuiven toegepast, voor de tegenwoordige vervallen en grootten der schuiven zouden deze veelal een te groote trekkracht vorderen. Daarom worden sinds geruimen tijd de vlakke schuiven in het algemeen zoodanig gemaakt, dat zij gedurende de beweging niet meer glijden, doch rollen. De hoofdtypen rolschuif zijn de Stoney-schuif en de wielschuif. De eerste loopt over een stel rollen, welke los zijn van de schuif en tusschen de schuif en de zitting zijn gekneld. De laatste heeft aan de schuif bevestigde wielen. De genoemde hoofdtypen hebben over het algemeen het nadeel, dat zij doorloopend op de rollen of wielen rusten en dus niet rechtstreeks waterdicht tegen de aanslagen sluiten. De waterdichtheid is dan verkregen door veerende of scharnierende platen of door naalden cd. Deze hebben allen het bezwaar, dat zij geen volkomen afdichting vormen, omdat de spleten in de afdichtingen, b.v. in den vorm van golvingen in de dichtingslijsten, in de naalden of in de aanslagen, wegens den geringen druk, welke erop wordt uitgeoefend, niet worden dichtgedrukt. Bovendien zijn veerende platen veelal te stijf, zoodat zij bij geringe slijtage van de wielen een zoodanigen druk op de aanslagen overbrengen, dat de trekkracht daardoor grooter wordt, dan waarop het bewegingsmechanisme is berekend. Genoemde bezwaren, waarvan het eerste — de quaestie van de waterdichtheid — uiteraard slechts wordt gevoeld, wanneer een volkomen afdich¬
ting gewenscht is, gelden voor doelmatig geconstrueerde glijdschuiven niet.
Betere afdichting dan met behulp van veerende platen, geven de zoogenaamde „Roll-Keilschütze", welke loodrecht op den waterdruk afdichten1), zoodat de volkomenheid van afdichting onafhankelijk is van den waterdruk. Een bezwaar van deze schuiven is, dat er gevaar voor klemloopen van de wigvormige schuif aanwezig is, b.v. wanneer een hard voorwerp, hoe klein ook, bekneld raakt tusschen de schuif en haar aanslagen. Bovendien geldt de zuiverheid van afdichten niet voor de horizontale naden en zal de schuif veelal niet precies sluiten èn onder èn boven èn opzij.
Een ander soort reeds toegepaste schuif, de „Sernitgate" 2), geeft een zeer matige rechtstreeksche afdichting. Deze wielschuif rolt over rails, waarin verdiepingen zijn gemaakt, waarin de wielen komen bij gesloten stand van de schuif. Alsdan is dus de speling tusschen de schuif en haar aanslagen zeer klein. De schuif' moet evenwel doorloopend op de wielen blijven rusten om te voorkomen, dat bij het openen bij het begin van de beweging een groote sleepende wrijving is te overwinnen. Door de schuif op meer dan twee stel wielen op ongelijken onderlingen afstand te laten rollen, worden de uithollingen gedurende het bewegen overbrugd (wanneer een stel rollen boven een stel uithollingen komt, wordt de schuif door de andere stellen rollen gedragen)
*) Die Bautechnik, n°. 53/54 van 1930, artikel van Dr. Ing. Natermann.
2) Zie: Hydro-electric Handbook by WIlliam p. Creager and Joel D. Justin, fig. 206 (anno 1927).