15-12-1933
De Ingenieur no. 50. Bouw- en Waterbouwkunde 20.
B. 289
Voornoemde kop, welke door zijn constructie in sterke mate zand vangt, zal de LW-lijn vasthouden en naar buiten brengen. De staart dient uitsluitend om te beletten, dat de kop achterloops wordt en moet voldoende diep reiken om de periodieke strandverlaging te kunnen weerstaan.
Een type strandhoofd volgens bovenstaande beschrijving is aangegeven in fig. 22.
Hoewel de toestand van de kust van Nederland in het algemeen niet ongunstig is, zijn er meerdere kustvakken, die belangrijke bedragen voor de instandhouding vorderen, terwijl weinig of niets bekend is van hetgeen in de toekomst is te verwachten. Ditzelfde geldt ook in meerdere of mindere mate voor de overige kustvakken langs het Oostelijk deel der Noordzee.
In verband hiermede is het gewenscht, een grondig inzicht te verkrijgen in de verschijnselen langs de Noordzeekust, waartoe een algemeene studie van die kust met de daarin uitkomende stroomgeulen en scheepvaartwegen noodzakelijk is.
Door deze studie zal kunnen worden bevorderd het tijdig nemen van maatregelen ter voorkoming' van verdere kustafname, het zoo mogelijk vastleggen van aangezande of aangeslibde kustgedeelten, het zooveel doenlijk beperken van het aanzanden of aanslibben van stroomgeulen en scheepvaartwegen naar zee, alsmede het ontwerpen van de meest doelmatige constructies voor de kustverdedigingsWerken.
In de eerste plaats zal deze studie moeten omvatten het verzamelen, onderzoeken, rangschikken en tot vergelijkbare eenheden verwerken van bestaande en periodiek verschijnende gegevens, waartoe zijn te rekenen verhandelingen over uitgevoerde werken, stormvloeden, zandtransport en andere onderwerpen, welke verband houden met bedoeld onderzoek.
Tot de bestaande gegevens behooren verder de oude kaarten, welke in verschillende archieven in groote getale aanwezig zijn en hoewel vaak misteekend, dikwijls belangrijke aanwijzingen bevatten.
Onder deze gegevens vallen voorts de grondboringen, Welke een onmisbaren steun vormen voor de voor deze studie noodzakelijke kennis van den geologischen opbouw van de kust.
De periodiek verschijnende gegevens omvatten o.a. de hydrografische opnamen van de kust met de zeegaten en de zeearmen, de strandmetingen langs de kust, de oeverloodingen langs bepaalde kustvakken en de waarneming van de waterstanden aan diverse peilschalen.
De hydrografische opnamen van onze kust dateeren van omstreeks 1800 en zijn ingesteld om, ten behoeve van de scheepvaart, de vaargeulen naar zee op te sporen, te betonnen en in kaart te brengen. De veranderingen in het kustgebied brengen mede, dat deze opnamen geregeld moeten worden herhaald, hetgeen tot het uitgeven van verschillende kaarten van eenzelfde gebied heeft geleid, Welke kaarten door haar groote nauwkeurigheid en het min °f meer periodiek verschijnen een zeer belangrijk gegeven vormen bij de studie der veranderingen in het kustgebied.
Bij de van Rijkswege omstreeks 1850 ingestelde strandmetingen worden langs de geheele Nederlandsche kust m bepaalde raaien, gelegen op 1 km onderlingen afstand, Jaarlijks gemeten de ligging van den duinvoet, de hoogWaterlijn en de laagwaterlijn, alles ten opzichte van een bepaald punt in die raaien. Deze strandmetingen geven niet alleen een nauwkeurig beeld van de verandering van de kustlijn, doch wijzen ook op een zekere periodiciteit in die verandering en geven voorts onder andere weer de gunstige uitwerking van strandhoofden op den achteruitgang van de kust.
De oeverloodingen geschieden als regel alleen bij die kustvakken, welke een sterken stroomaanval hebben te Verduren, dan wel in het bijzonder door stormvloeden borden geteisterd en waarvan men, met het oog hierop, den toestand van den onderzeeschen oever op geregelde tijden wenscht te controleeren.
Langs de Nederlandsche kust en die der aangrenzende landen wordt op bepaalde plaatsen door middel van registreerende peilschalen het dagelijksche verloop van het getij opgenomen, uit welke gegevens o.m. gemiddelde hoog- en laagwaterstanden worden berekend, hoogste en laagste waterstanden worden bepaald, enz. De registreerende peilschalen in Nederland dateeren van 1850 en latere jaren, terwijl de uitkomsten geregeld worden gepubliceerd.
De studie der Nederlandsche kust zal verder moeten omvatten het verzamelen en verwerken van nieuwe gegevens, welk gedeelte van de studie noodig is voor het algemeen onderzoek, alsmede voor het onderzoek van bestaande of eventueel nieuw aan te leggen werken. Het onderzoek van de bestaande werken heeft ten doel, de doelmatigheid daarvan na te gaan en te kunnen beoordeelen, of het uitvoeren van verbeteringen om technische of economische redenen gewenscht is. Als voorbeelden van dergelijke werken zijn te noemen de dammen van den Nieuwen Waterweg in zee, de stroomleidende dam van het Hellegat, en de strandhoofden op Vlieland, welke werken thans om vorenstaande redenen aan een nader onderzoek worden onderworpen.
Het onderzoek van eventueel nieuw aan te leggen werken is gewenscht in die gevallen, waar men verbetering in den toestand noodig oordeelt, hetgeen o.m. het geval kan zijn bij de afname van een bepaald kustgedeelte, bij de verzanding van een stroomgeul of van een vaarweg, e.d.
Tot voornoemde nieuwe gegevens zijn te rekenen het karteeren van het kustgebied, de dctailloodingen, de stroommetingen met de bepaling van het zoutgehalte, het s.g. en de temperatuur van het water, alsmede het onderzoek van het zand- cn slibtransport. Aangezien over gedetailleerde kaarten van het kustgebied moet kunnen worden beschikt, moet dit gebied in kaart worden gebracht, bij welke opname de luchtfotografie haar groote bruikbaarheid reeds heeft bewezen.
Voorts zullen gedetailleerde loodingen van bepaalde zeegebieden noodig zijn, welke loodingen als regel meermalen moeten worden herhaald.
Het onderzoek zal zich verder moeten bezig houden met het op bepaalde punten verrichten van stroommetingen, waarbij tegelijk het zoutgehalte, het soortelijk gewicht en de temperatuur van het zeewater is te bepalen.
Van zeer groot belang is het onderzoek van het zand- en slibtransport, welk verschijnsel een overheerschenden invloed heeft op de vormveranderingen, die de kust ondergaat. Het is bekend, dat er langs onze kust een zandtransport in Noordelijke richting plaats heeft, doch het staat geenszins vast, waar dit zand vandaan komt en op welke wijze het zich verdeelt over de kust, de zeearmen, de zee-, gaten, de buitenhavens, en de Waddenzee. Voor dit onderzoek zullen o.m. op verschillende punten zandmonsters moeten worden genomen, welke op korrelgrootte en kleur zijn te onderzoeken.
Het zandtransport heeft plaats door het water en over het strand. Het transport door het water is niet direct waarneembaar en wordt, blijkens overigens nog zeer onvolledige onderzoekingen, niet beheerscht door den vrij zwakken kuststroom, maar, zoools reeds is gezegd, uitsluitend door den wind, en daarmede gepaard gaande stroom en golfbeweging in de brandingszone. Het zandtransport langs het strand is daarentegen zichtbaar en blijkbaar niet onbelangrijk, aangezien in korten tijd daarmede een zware stuifdijk kan worden gevormd, waarbij maar een klein deel van het zand wordt vastgelegd — zie fig. 23 en 24.
Het verschijnsel van het zand- en slibtransport is buitengewoon ingewikkeld, omdat het door verschillende sterk wisselende grootheden o.a. de getijbeweging, de golfbeweging, den wind, den toestand van den zeebodem en van het strand en mogelijk nog vele andere min of meer samenhangende factoren, wordt beheerscht, zoodat de oplossing van dit vraagstuk geenszins eenvoudig is.
Op het laatstgehouden scheepvaartcongres in 1931 te