A. 54
De Ingenieur no. 6. Algemeen gedeelte 6.
9-2-1934
Als meest volmaakt motortype gaf spr. de dubbelwerkeride tweetakt-machine met drukverstuiving aan, waarmede o.a. de „Caribia" en „Corderilla" zijn uitgerust en waarbij een mech. rendement van 86% werd vastgesteld, (enkelwerkende viertakt met luchtverstuiving 74 %).
Het brandstofverbruik van de hoofdmotoren met hun hulpwerktuigen bedraagt bij de „Caribia" 170 g, d.w.z. aanzienlijk minder dan dat van de andere moderne motortypen, welke in de voordracht genoemd zijn.
De beste stoominstallatie zag spr. in het turbinebedrijf met enkelvoudige overbrenging, waarmede o.a. de „New York" is uitgerust en een gezamenlijk verbruik van hoofd- en hulp werktuigen van 306 g heeft getoond.
Van belang waren tevens de groote verschillen van ketelrendement; dit bedraagt bij Schotsche ketels met kolenstoken 70—75%; waterpijpketels met oliestoken 88—90% (D. „Albert Ballin"); Benscnketel met oliestoken 90—91,5%.
Met betrekking tot de gezamenlijke warmtebenutting stelde spr. vast dat beproefd moest worden, deze door opvoering van de stoomdrukken nog meer te verhoogen.
Stelt men den warmte-inhoud van stoom op 100%, dan verdwijnt:
19,6 % door de hoofdturbine, 55 % door den condensor, 12.94% voor voedingwaterverwaiming, 12.46% voor hulpwerktuigen der hoofdmachine, zoowel als voor de dekwerktuigen, huishoudelijk bedrijf, verwarming en voor restverlies.
De tot verdere verbetering dienende maatregelen, til. hoogere stoomdruk en overeenkomstig hoogere oververhitting, beloven resultaat. De bestudeering van eenige hoogedruk-installaties door de Wagner-Hochdruckturbinegesellschaft had voor de D. „Schwarzwald" een bouwgewichtsvermindering tot 54 kg per pk tot resultaat. Ook behandelde spr. nog de turbo-electrische aandrijving. Met betrekking tot het stoomverbruik beschouwde hij dit tegenover de gewone turbine-installatie als ongeveer gelijk. Ten opzichte van het gewicht is de turbo-electrische voortstuwing ongeveer 10% zwaarder en ook overeenkomstig duurder. Spr. prefereert voor de Noord-Atlantische vaart turbines met tandwieloverbrenging, ondanks de mogelijkheid van betere ruimtebenutting en wellicht geruischloozer bedrijf.
Tot slot werd nog de ombouw van het tegenwoordige motorschip „Milwaukee" (12.000 pk) in een turbineinstallatie met 23.500 pk behandeld, waardoor onder vooropstelling van een verbeterd voorschip, de snelheid van 16 tot 20 Eng. mijlen opgevoerd zal worden. Het gewicht van de bijna 100% grootere installatie is ca. 362 t minder dan van de tegenwoordige en is met 58 kg per pk aangegeven.
De voordracht liet een krachtige voorspraak voor de hoogedruk waterpijpketels met nauwe pijpen uitkomen.
Vorderingen in den bouw van zuigerstoommachines en aftap-stoom-turbine-installaties,
door Prof. Dr. Ing. e.h. BatjeR.
Spr. bepaalde zich tot het vraagstuk van de verbetering van zuigerstoommachine-installaties van middelmatigeen kleinere schepen en in dit verband slechts met de kwestie van het stoomverbruik. Door spr. is vastgesteld dat het aantal met zuigermachines uitgevoerde schepen met een gunstiger stoomverbruik dan 6,5 kg per pk gering is, voornamelijk omdat het aantal van met oververhitte stoom uitgeruste schepen maar klein is (uitgezonderd in Duitschland). De zuinigste stoom-installaties met hooge oververhitting komen op niet minder dan nog 4,6 g per pk. Spr. is van meening dat bij een goed uitgevoerde oververhitte stoom-installatie geen betere resultaten te bereiken zijn, tenzij dat de zuigermachine met een aftap-stoomturbine wordt gecombineerd. Door middel van statistieken werd vervolgens aangetoond, dat tot aan het jaar 1933
reeds 263 van zulke installaties gebouwd zijn, waarvan het grootste aantal in Duitschland en Engeland. Eerst in dit jaar, d.w.z. 17 jaar na publicatie van het systeem, is voor de eerste maal een compoundmachine met a.s.turbine vervaardigd, waarmede deze zoo belangrijke en economische verbetering o.a. ook b.v. voor het stoomvisscherijbedrijf van practische waarde is geworden.
Van bijzonder belang waren de opmerkingen van spr. over een aantal dubbelschroef schepen met quadrupleexp. machines, waarbij door het inbouwen van a.s.turbincs in combinatie met de bestaande quadruple's, het vermogen van 10—13.0CO pk met 4000 pk werd opgevoerd.
Over de resultaten, welke sedert de invoering van de Bauer-Wach-turbine bereikt zijn, uitte spr. zich in het algemeen als volgt:
bij gelijkblijvend vermogen wordt ca. 20% stoombe-
sparing bereikt; bij gelijkblijvend stoomverbruik wordt ca. 25% vergrooting
van het vermogen verkregen. In vele gevallen is 25—30% stoombesparing aangetoond, wat spr. door cijfers bewees. Terecht ziet spr. nog een voordeel in de a.s.-turbine, dat n.1. de mogelijkheid zich voordoet, öm een opvoering van de productie te bereiken, zonder dat de bedrijfskosten toenemen. De a.s.-turbine heeft zich in het bijzonder voor stoommachines van visschersvaartuigen als zeer geschikt en bevredigend aangetoond.
Momenteel zijn 15 nieuwe visschersvaartuigen met dit systeem uitgerust en in 9 gevallen is de a.s.-turbine achter de bestaande zuigeimachine gebouwd; het hierdoor gestegen vermogen laat toe, dat de schepen een geheele vangstreis meer uitvoeren.
De gezamenlijke vangst van deze schepen per jaar is. hierdoor gem. 41,5% gestegen.
Alles tezamenvattende verklaarde spr. op grond van bewezen cijfers, dat met de turbo-compoundmachine een voortstuwingsmachine voor kleinere schepen geschapen is, die met het oog op prijs, gewicht, ruimte en economie door andere voortstuwingsmogelijkheden nauwelijks te benaderen is. Door inbouw van a.s.-turbines bij bestaande zuigermachines, die immers heden nog voor voortstuwing van meer dan de ihelft van alle stoomschepen dienen, wordt een brandstofveTkwisting van grooten omvang tot staan gebracht.
Weerstand van schepen in diep water, door Min. Rat Schlichting.
De grootere scheepsweerstand in ondiep water tegenover die in diep water kan aan twee verschillende oorzaken te wijten zijn, n.1.:
de voortplantingssnelheid van het door het schip opgewekte golfsysteem neemt met toenemende diepte af en bereikt een grenswaarde, die alleen van de diepte afhankelijk is;
de bovensnelheden van de verplaatsingsstroommg aan het schip verhoogen zich en vergrooten daardoor den wrijvingsweerstand.
Wijziging in scheepssnelheden werd voor gelijken weerstand in een gebied onderzocht, dat beneden de kritische snelheid ligt. Daarbij werd aangenomen, dat de golfweerstanden van een schip bij constante golflengte gelijk blijven. Hiervan uitgaande kan volgens sleepproeven, die met kruisermodellen van verschillende grootte bij verschillende diepten genomen zijn, de invloed van de ondiep-water-golfweeTstanden en van de verplaatsingsstroommg gesplitst worden. Metingen van de strooming naast het model maakten het mogelijk, de berekende met de gemeten snelheidsverhooging hiervan te vergelijken. De overeenstemming der resultaten bij snelheden onder de kritische is bevredigend. De aard der weerstanden bij snelheden boven de kritische zijn kenmerkend en geven een basis voor hun vergelijk. Een vergelijking van de berekende met de uit modelproeven en de practijk