B. 72

De Ingenieur no. 17. Bouw- en Waterbouwkunde 6.

27-4-1934

geen luchtbeweging verdragen, daarin te kunnen onderbrengen.

Bij een koelinstallatie als de onderwerpelijke, is het van groot belang om ten alle tijde vanuit één punt (hier in de machinehal) een goed overzicht van de werking der installatie te verkrijgen. Er is dan ook bij het ontwerpen der machinale inrichting gestreefd naar zooveel mogelijke centralisatie van meet- en bedieningsinstrumenten in de ruime machinehal, alwaar de dienstdoende machinist practisch het geheele koelbedrijf kan overzien, om dit desgewenscht naar de wisselende omstandigheden nader te kunnen instellen.

Zoo zullen aldaar groote schakel- en af leesborden worden opgesteld, waarop o.m. alle temperaturen en vochtigheidsgraden van de koelruimten en vriescellen, voorts de buitentemperatuur, de temperatuur van het koelwater uit de gracht, van de circuleerende pekeloplossing, enz., centraal kunnen worden afgelezen. Voor controle zullen nog verschillende zelfregistreerende meetinstrumenten worden opgesteld.

De lengte van de drie, ten behoeve van de grossiers in groente, fruit, ca. op de pieren van het Oostelijk havencomplex gebouwde pakhuizen, bedraagt ruim 100 m, terwijl de breedte op den beganen grond 10 m en op de le verdieping 12.50 m bedraagt. De le verdieping vormt door haar meerdere breedte aan de voorzijde van het pakhuis een soort luifel ter bescherming van de koopwaren, die door de grossiers gedurende de markturen voor hun pakhuis worden uitgestald.

De pakhuizen zijn verdeeld in vakken van 7 m breedte, waardoor elk pakhuis 15 afdeelingen bevat. Evenals dit bij de pakhuisruimten in de hal is geschied, is ook hier de verdieping langs een geheel afgescheiden trap te bereiken, waardoor de mogelijkheid bestaat de boven- en benedenafdeeling afzonderlijk te verhuren.

Het pakhuis, dat het dichtst bij den ingang van de markt is gelegen, heeft uit architectonische overwegingen aan beide zijden een toren; de 2 volgende pakhuizen hebben slechts aan de zijde, die grenst aan den breeden verkeersweg op het marktterrein een toren, terwijl aan de andere zijde uit economische overwegingen de torens zijn weggelaten en vervangen door opbouwen.

De pakhuizen zijn uitgevoerd als gewapend betonskelet, met vullingen van metselwerk.

De afsluiting van de pakhuizen op den beganen grond geschiedt door houten rolluiken, die een breedte verkrijgen van 2 m, waardoor eventueel een kleine vrachtauto, beladen met groenten ca., in het pakhuis kan worden ondergebracht.

Behalve de vorenbeschreven drie pakhuizen, is op de 5de pier nog een vierde pakhuis van bescheidener afmetingen in aanbouw. De lengte is weliswaar ook ruim 100 m, doch de diepte is gereduceerd tot 8 m, de breedte van elke afdeeling tot 4 m en in plaats van een overstekende le verdieping, is ter beschutting van de uitgestalde goederen een luifel aangebracht.

De ingang van de Markt wordt gevormd door 3 inrijpoorten van 7 m breedte, gescheiden door 2 portiershuisjes en 2 voetgangerspoorten van 4 m breedte.

Het ingangsgebouw, dat ter Westzijde van het ingangencomplex in aanbouw is, omvat een café-restaurant met terras en feestzalen op de le verdieping; voorts op den beganen grond een politiepost, een bijkantoor van een der groote bankinstellingen en een 3-tal winkels.

Op de le verdieping worden de kantoren van het Marktwezen gevestigd; op de 2e verdieping een vergaderzaal, archief en bergruimten.

In verband met het hoogteverschil tusschen de Jan van Galenstraat en het marktterrein, was het mogelijk onder het geheele gebouw een sous-terrain aan te brengen, dat onder het café en de winkels benut wordt voor bergplaats, onder het trappenhuis naar de kantoren van Marktwezen

voor fietsenbergplaats, onder het bankgebouw voor saferuimte en onder den politiepost voor stookkelder voor de centrale verwarming voor het geheele gebouw.

Behalve de hoofdgebouwen, waarvan ik in het voorafgaande in korte trekken de bestemming en de constructie heb pogen te schetsen, moge nog even gememoreerd worden, dat aan de outillage van de markt nog zijn toegevoegd gebouwtjes voor den eier- en boterhandel, die aan de eerste haven van het Westelijk havencomplex gebouwd zullen worden.

Voorts is ten behoeve van de handelaren, die de markt met paard en kar bezoeken, een stal voor 60 paarden geprojecteerd, die in verband met het afnemen der paardentractie een meer semi-permanent karakter zal verkrijgen en in verband met het vermijden van overlast en om hygiënische redenen op het achterterrein is geplaatst.

Zooals reeds in den aanvang is opgemerkt, zal het marktterrein ook aan het spoorwegnet worden aangesloten. Daartoe is aan de Noordzijde van het terrein een emplacement met laad- en losgelegenheid in aanleg, terwijl behalve de hal, tevens 2 pieren zoowel aan de Oost- als aan de Westzijde, van spoorwegaansluiting zullen worden voorzien.

Ten dienste der Ned. Spoorwegen wordt in het hart van het spoorwegemplacement een stationsgebouwtje, bevattende een kantoor, bergplaatsen ca. gebouwd.

Bij den aanleg der bestrating en rioleering is er naar gestreefd, de hygiëne zooveel mogelijk te dienen. Indien de toestand van het terrein dit had toegelaten, waren alle wegen van een gesloten wegdek voorzien. Een groot deel van het marktterrein is evenwel eerst eenige jaren geleden opgehoogd, zoodat aanzienlijke verzakkingen van den bodem kunnen worden verwacht. Uit dien hoofde is de asphaltbestrating beperkt tot de rijwegen om de pakhuizen van het Oostelijk havencomplex, die gebouwd zijn op een grondslag, die reeds sedert lange jaren belast is geweest, terwijl de overige wegen als gefundeerde klinkerwegen zijn uitgevoerd. Bij deze wegen zullen dan weliswaar de bovenbedoelde verzakkingen niet uitblijven, doch het ontstaan van plaatselijke kuilen, die juist bij regenweer zoo hinderlijk zijn, omdat zij zich vullen met water en aanleiding geven tot bespatting der met groente en fruit beladen auto's en karren, wordt vermeden.

Bij den aanleg der rioleering is van de grondgedachte uitgegaan, dat afvoer van hemelwater, dat uit den aard van het bedrijf sterk door afvalstoffen is verontreinigd, naar de haventjes moet worden voorkomen. Uit dien hoofde is de rioleering volgens het gemengde stelsel uitgevoerd.

Voorts moge nog vermeld worden, dat in verband met het vroege uur, waarop de markt des morgens een aanvang neemt, een zeer uitgebreide verlichting op het terrein is aangebracht, waartoe niet minder dan ±170 lichtmasten en ± 200 grootere en kleine lichtpunten aanwezig zijn.

Thans rest mij nog een enkel woord, betreffende de uitvoering van het werk.

In het najaar van 1927 werd een aanvang gemaakt met de terreinwerkzaamheden, bestaande in het sloopen van de oude opstallen van het voormalige beltterrein. Daarna konden de noodige grondverbeteringen ter plaatse van bestaande haventjes worden uitgevoerd en successievelijk zijn de havencomplexen met hun kademuren en de verschillende bouwwerken uitbesteed.

Door de tijdsomstandigheden is het gereedkomen van het geheele complex wat vertraagd, omdat het gewenscht bleek, de bedragen, die voor den bouw noodig waren, over een grooter aantal jaren te verdeelen.

De opening der Centrale Markt zal thans plaats vinden op 14 September a.s., ter gelegenheid waarvan een groote nationale tentoonstelling van land- en tuinbouwproducten, de „A.M.A.T.O.", zal worden gehouden.