M. 12

De Ingenieur no. 22. Mijnbouw 2.

31-5-1935

eigenaren van de oppervlakte meerderen waarborg voor vergoeding van mijnschade te geven, zoo vroeg of laat zij daardoor zouden worden getroffen. De verschijnselen in de stad Gosselies waren de onmiddellijke aanleiding tot het toen behandelde wetsontwerp. Thans is er een wetsontwerp ingediend, dat beoogt de door mijnschade getroffenen in Gosselies, zoowel de gemeente zelf als particulieren, van overheidswege in zekere mate tegemoet te komen. De memorie van toelichting van dit wetsontwerp is belangrijk genoeg, om in korte trekken te worden vermeld.

Uitdrukkelijk wordt vermeld, dat deze wet in het bijzonder voor het getroffen Gosselies uitgevaardigd wordt en dus nimmer een precedent zal kunnen wezen voor later.

Het blijkt voorts, dat het gebied, waarin Gosselies gelegen is, in concessie werd uitgegeven bij K.B. van 28 Maart 1868, maar dat toen uitdrukkelijk bepaald werd, dat geen mijnbouw onder de bebouwde kom dier gemeente zou mogen plaats vinden. De ontginnende onderneming heeft herhaaldelijk gerequestreerd, om deze beperkende bepaling opgeheven te krijgen, doch te vergeefs.

Oorspronkelijk werd daarbij niet aan oppervlakteschade door den wretgever gedacht, maar wel aan vernietiging van de watervoorziening, doordat grondverzakking het opdrogen van waterputten zou ten gevolge hebben.

Tijdens den oorlog herhaalde de maatschappij haar verzoek, om onder de bebouwde kom te mogen ontginnen, opnieuw (26 April 1917). De met het toezicht tijdelijk belaste mijningenieur bracht op 29 October daarop volgende zijn rapport uit en de Duitsche gouverneur willigde den 13en November 1917 het verzoek der onderneming in. Een daartegen ingebracht protest van den gemeenteraad werd door den gouverneur afgewezen.

De technische gronden, wraarop bedoelde mijningenieur zijn advies opbouwde, zijn van belang om nader te worden beschouwd.

Na de concessievoorwaarden van 1868 uitvoerig te hebben vermeld, schreef de technische raadsman als volgt:

„Uit hetgeen voorafgaat, blijkt duidelijk dat de verbodsbepalingen en beperkingen, die het lastenboek van 28 Maart 1868 aangeeft, alleen tot doel hadden te vermijden, dat het grondwater, dat de woningen en de nijverheid der stad Gosselies bedient, zou opdrogen en dat de overheden zich niet hebben bekommerd om de schade, die door de ondergrondsche werken aan den bovengrond kon worden berokkend. Trouwens dienaangaande, blijkt uit de rechtspraak van den Mijnraad, dat de eigenaars zich steeds tot de rechtbanken kunnen wenden om vergoeding te bekomen der toegebrachte schade. (!)"

Het ministerieel uitroepteeken is hier ter zake, want hoe kan men in gemoede zich uitsluitend aan concessiebepalingen houden, als deze stammen uit een jaar, dat men in het betreffende gebied nog niet bedacht schijnt geweest te zijn op verzakkingen en de daaruit voortvloeiende schade? En het verwijzen naar uitspraken van rechtbanken door een technisch raadsman is al mede onbegrijpelijk.

Veel meer waarde mag aanvankelijk toegekend worden aan het volgende motief ten gunste der toewijzende beschikking, n.1. „dat dank zij hydraulische demping de schade, die kon toegebracht worden door de ontginning onder de stad, tot een minimum zou herleid zijn."

Dit laatste nu was inderdaad de gedachte van hen, die in den aanvang dezer eeuw de hydraulische opvulling aanbevalen en op het mijnbouwkundig congres ten tijde van de wereldtentoonstelling te Luik in 1905 werd die stelling dan ook met klem naar voren gebracht. Echter is sedert bij toepassing dezer methode in Pennsylvanië afdoende gebleken, hoe door inklinking der opvulling onder een onmiddellijk dak van genoegzamen weerstand er uitgestrekte holruimten tussehen daklaag en vulmassa ontstaan kunnen.

Indien nu, zooals dezerzijds bij bezoek ter plaatse werd vernomen, de houten stutten met kappen achterbleven in de opvulling en zooals uit de memorie van toelichting van het vooraf behandelde wetsontwerp blijkt, de kolenlaag

onder bet stadje een enkelen zuiveren trogvorm heeft, dan is het begrijpelijk, hoe deze omstandigheden kunnen samenwerken tot zeer ernstige gevolgen voor den opstal.

Men kon niet onmiddellijk tot ontginning onder de stad overgaan. De aanleg der werken, noodig in verband met de bevolen hydraulische opvulling, kostte veel geld en tijd. Doch nauwelijks had de winning onder de stad plaats, of de putten in de stad droogden uit en was de gemeente verplicht een waterleiding aan te leggen — Kosten Frs. 2.600.000.—.

Deze vergunning, door de Duitsche overheid tijdens de bezetting verleend, is de eenige van dien aard geweest. De stad Gosselies en haar bewoners beschouwen de gevolgen der verzakkingen als een oorlogsschade en de Belgische Regeering stelt zich op hetzelfde standpunt, te meer, daar er op de ontginnende maatschappij volgens de vigeerende mijnwet geen verhaal meer is, daar deze wegens den crisistijd in liquidatie is moeten gaan.

Behalve breuken in het buizennet der waterleiding, die aanleiding gaven tot enorm waterverlies (55.000 m3 in het laatste jaar) zijn er 1600 huizen in deze stad beschadigd, waarvan een groot aantal in puin moeten liggen en 135 definitief moesten worden verlaten. De Regeering vraagt 10.000.000 francs aan, maar verklaart tevens, dat daarmede lang niet alle schade zal kunnen worden vergoed.

Deze gebeurtenissen houden een les in, welke misschien spoedig bevestiging kan vinden, als de Saarmijnen weer in bezit komen van de oorspronkelijke bezitters, n.1. deze:

Indien door politieke overwegingen mijnen tijdelijk onder een andere overheid worden gesteld, die om welke reden ook niet dat toezicht erop zal uitoefenen, als de inheemsche, zullen voortaan alle verordeningen, welke de veiligheid van personen en opstal betreffen en door de tijdelijke bezetting uitgevaardigd worden automatisch bij herstel van de overheid des lands moeten worden geschorst en aan een nader onderzoek op deugdelijkheid worden onderworpen.

Het moge misschien zonderling schijnen, dat een dergelijke stelling opgeworpen wordt, terwijl de menschheid algemeen van oordeel is, dat er geen herhaling van toestanden als tussehen 1914—'18 in België voorkwamen, mogelijk behoort te zijn. Toch verdient deze stelling meer aandacht dan oppervlakkig schijnen zou. Immers de Volkerenbond kent het stelsel van Sancties. Men herinnere zich de Rubrbezetting, tijdens welke episode de kolenmijnen onmiddellijk in beslag werden genomen en onder beheer gesteld van de invallers. Hierdoor is een herhaling van het geval Gosselies mogelijk. Als dan wederom er 15 jaren en meer zullen kunnen voorbijgaan, alvorens dergelijke gelegenheidsmaatregelen van een bezetting ongedaan kunnen worden gemaakt, zullen de betreffende bewoners van mijnstreken tot in lengte van dagen de gevolgen van den oorlog moeten blijven dragen.

Het onderhavige vraagstuk zij dus in de aandacht der betreffende instanties van de Overheid aanbevolen.

Ir. Z. S. Beyl.

BOEKENNIEUWS.

Deutsches Bergbau Jahrbuch, Jahrbuch der deutschen Braunkohlen-, Steinkohlen-, Kali- und Erzindustrie, der Salinen, des Erdöl- u. Asphaltbergbaus, 26e Jaargang 1935, bewerkt door Dipl. Berging. H. Hirz en Dipl. Berging. Dr. Ing. W. Pothmann, Halle (Saaie). Uitgever Wilhelm Knapp te Halle (Saaie), 358 bladzijden. Prijs R.M. 14.50. In dit werk worden de voornaamste inlichtingen verstrekt over de bovengenoemde mijnbouw-industrieën en mijnbouwondernemingen met al haar nevenbedrijven, de samenstelling' van de verschillende regeeringsbureaux van het Mijntoezicht, de mijnbouwkundige instituten, Technische Hoogescholen, Mijnacademies, Mijnscholen, Mijnraden, enz.; de syndicaten en de met den mijnbouw in verband staande organisaties, zooals de „Verein für bergbauliche Interessen" te Essen, „Berg- und Hüttenmanni-