1065

Laten wij nu aannemen, dat het mechanisch nuttig effe< van het stoomwerktuig in deze gevallen geweest is

etïectp^ = ind. p.k.

en het nuttig effect van de motoren van het electrisch gemaa bij Zoutkamp met tandradoverbrenging

^_PA = 0.93, electr. p.k.

hetgeen niet ver van de waarheid kan zijn, dan vinden wi het volgende nuttig effect van de pompen alleen:

Centrifug. pomp Lynden: ^-P-k- = -0-65! =0 73 eff. p.k. 0.9

„ Fos: = _£» =060

eff. p.k. 0.9

„ Lemmer; * 1 0.3(6.

eff. p.k. 0.9

„ Zoutkamp: _ °:B87 = 0.577

p eff. p.k. 0.93

Dit beteekent, _ in verband met de onderscheiden opvoerhoogten, dat bij deze pompen aan schadelijke weerstanden de volgende weerstandshoogten (6) verloren zijn gegaan:

t j 0.27 yn ~ÖW X ,568 = L688 m-

Fos 1JW X 1-379 = °-919 m-

y 0.694

Lemmer —— x 0.479 = 1.086 m. rj 0.423

Zoutkamp--_ x 1.117 = 0.819 m.

l'it deze cijfers blijkt dat werkelijk de schadelijke weerstanden van de centrifugaalpompen van „Lemmer" iets grooter zijn dan die van „Fos", waarbij in aanmerking moet worden genomen dat de toevoer- en afvoerpijpen van het groote stoomgemaal „Lemmer" uit den aard der' zaak veel langer zijn dan die van het zeer kleine stoomgemaal van Fos.

De oorzaak van de groote schadelijke weerstandshoogte, die wij voor de oorspronkelijke centrifugaalpomp van het geniaal „Lynden" becijferden, is onlangs door de interessante proeven van ir. J. Gr. Bijl tot het vinden van een gunstiger vorm voor de afvoerbuis van die pomp duidelijk aan het licht gekomen (7).

Dat de schroefpompen van het gemaal „Electra" bij Zoutkamp minder schadelijke weerstandshoogte zouden opleveren dan de centrifugaalpompen, waarmede zij hier zijn vergeleken, was te verwachten in verband met het geringere aantal bochten dat het water in een schroefpomp heeft te maken in vergelijking met een centrifugaalpomp.

Het is duidelijk dat bij de zoo kleine opvoerhoogte van minder dan 0.5 m, zooals die zich op den dag van de beproeving te Lemmer voordeed, zelfs een kleine schadelijke weerstand aanleiding geeft tot een laag cijfer voor het nuttig effect der pompen. De gelegenheid om de proeven te Lemmer nog eens te herhalen bij een grootere opvoerhoogte zal, naar ik hoop, nog wel eens voorkomen. Het is met grond te verwachten, dat bij een opvoerhoogte van 1 m, waarvoor de pompen geconstrueerd zijn, een hoogst bevredigend cijfer voor het nuttig effect zal worden gevonden.

De Machinefabriek „.Jaffa" kan intusschen over de resul- i talen tot dusver bereikt met de belangrijke door haar gebouwde machine-installatie volkomen tevreden zijn.

!

(6i Bij het opstellen van deze cijfers voor de weerstandshoogten had ik in mijn voordracht te Lemmer een vergissing begaan, waarop de heer ir. J. F.Ligtenbekg bij de daarop gevolgde discussie opmerkzaam heeft gemaakt. Hier zijn nu de juiste waarden voor de schadelijke weerstandshoogten gegeven.

(7) De Ingenieur, No. 52 van 27 December 1924, blz. 1035, vlg.

t VERBETERINGSPLANNEN VOOR DE^ELïT RIVIER (CHINA)

dook

[ ic A. G R O O T II O F F.

Tnos. f. H. Ferguson' artikel over „Nederlandsche waterbouwkundige ingenieurs in China" (Zie De Ingenieur van 14 November 1925, No. 46) geeft een welkome, deskundige aanvulling en bevestiging van mijn beschouwingen in De Ingenieur van .U October 1925, No, 42, inzake „Overstroomingsproblemen en Nederlandsche ingenieurs in China".

Het redactioneel naschrift met het officieele Regeeringsoommuniqué van 6 November 1925 betreffende de a.s. missie van een onzer ingenieurs naar de (iele Rivier wekt hoopvolle verwachtingen op, dat er in de beschikbaarstelling van de Boxers indemniteit voor dit doel een nieuw aanknoopingspunt gevonden zal worden om te komen tot meerdere samenwerking tusschen Chineesche autoriteiten en onze waterbouwkundige wereld.

Wenscht men werkelijk een meer permanent contact tot stand te brengen, dan zal men echter moeten breken met den gewonen vorm van invidenteele uitzending en tewerkstelling van een of meer ingenieurs voor het verrichten van opnemingen en het maken van projecten. Want anders is er groote kans voor een herhaling van het bekende Oostersch spelletje met projecten, wat verscheidene Nederlandsche ingenieurs al te vaak meegemaakt hebben, zoowel in „the Far Kast" als in „the Near East", en dat gewoonlijk tot niets nuttigere leidt dan een mm of meer interessaiiten tijd voor de betrokken ingenieurs, terwijl de projecten daarna als No. zooveel in de archiefkasten verdwijnen. Ter illustratie wil ik hier even herinneren aan de Karoeiiirrigatieplanneu voor de vlakte van Ahwaz in Arabistan (Z.W. Perzië), in 1904/05 door ir. I) L Graabt van- Koggen en mij in dienst van de Perzische Regeering ontworpen. Blijkens dit jaar toevallig ontvangen berichten uit Teheran, weet men zich daar in Perzische Regeeringskringeii nog zeer goed het werk van ons („Le barrage d Ahwaz") te herinneren, maar de projecten zijn zoek en in de rijksarchieven niet meer terug te vinden.

Bij de Gele Rivier doet zich het gunstige geval voor dal de fmaneieele basis, de Borersindemniteit, over een aantal jaren loopt, ik meen een 15-tal. De Nederlandsche Regeering heeft het dus vrijwel in de hand om een regeling te treffen die over minstens 15 jaren loopt.

Laat men in den aanvang voorloopig afzien van al te gedetailleerde opnemingen en grootscheepsche projecten, die zooveel geld verslinden en waardoor het totale bedrag hoogstwaarschijnlijk in een kort aantal jaren verwerkt zou worden Trouwens de uitvoering van dergelijke projecten is in den eersten tijd toch niet te financieren.

Laat men liever beginnen met minder technisch werk, n.1. met organisatie, inspectie, oriënteeringsstudiën, gepaard' met waarnemingen van het rivierregime, vaststelling van dijktafels ïndeeling van waterschapsgebieden met dykwachten, buitengewone rivicrcorrespondentie (waarschuwingsdienst) hij hoog water. De Gele Rivier is zoo reuzenlang, dat het mogelijk moet zijn telefonisch of per radio vanuit het bovenstroomgebied de inundatievlaktebewoners tijdig tegen de komende banjirs te waarschuwen. De Nijlwas in de Delta wordt ook dagen, zoo niet weken, van te voren uit de Soedan aangekondigd.

Dit organisatiewerk onder leiding van onze ingenieurs dient geleidelijk aan de hand van de beschikbare middelen opgezet te worden met de hulp van Chineesche ingenieurs uit Delft en Bandoeng, die niet zoo vreemd staan tegenover onze waterstaatszaken.

Aldus komt men tot het instellen van een Chi-neeschen Waterstaatsdienst voor de Gele Rivier, welke als toonbeeld van Nederlandsche ervaring en organisatiegeest veel direct nut voor de bevolking kan stichten en die tevens kan dienen als grondslag voor verdere samenwerking met de Chineesche autoriteiten om te komen tot stelselmatige rivier verbetering.

Zoo ontstaat permanent contact en een band, die minstens 15 jaren door kan loopen. Daarbij is het lang niet uitgesloten, zooals ik van meer dan één zijde vernam van personen, die de toestanden in China van nabij kennen, dat Chineesche autoriteiten, eenmaal het nut van zoodanigen rivierdienst voor de Gele Rivier erkennend, het beschikbare budget zullen aanvullen door plaatselijke belasting- of tolheffing, opdat de

1925 — N°. 50