161

1926 - N°. 9

liet dicliten van de doorbraak zoo spoedig mogelijk zonden kunnen worden genomen, heeft de Minister van Waterstaat de directie van het in de nabijheid gelegen Maas-Waalkanaal voor dit doel beschikbaar gesteld. Mede ten gevolge hiervan was het mogelijk, dat reeds eenige dagen na de doorbraak een contract tot stand kwam tusschen de Aannemingsmaatschappij „den Bosch" en den Dijkstoel van het Rijk van Nijmegen, waarbij aan genoemde aannemersfirma het dichten van het gat onder directie van den hoofdingenieur van het Maas-Waalkanaal werd opgedragen. Het was uit den aard der zaak niet mogelijk in dit contract een aannemingssom te noemen, omdat de omvang van het werk, toen het contract gesloten werd, nog niet bij benadering bekend was. Het contract bevat de bepaling, dat, zoodra de omstandigheden dit zullen toelaten, de aannemingssom in onderling overleg zal worden vastgesteld. Indien dit overleg niet tot een bevredigende slotsom zal leiden, wordt het werk in regie uitgevoerd, terwijl voorts is bepaald, dat, indien in dit geval oneenigheid tusschen de partijen mocht rijzen omtrent de vraag of bepaalde posten moeten worden gerekend tot de feitelijke door den aannemer gedane uitgaven of over de vraag of het bedrag der posten billijk is te achten, partijen zich zullen onderwerpen aan scheidsrechterlijke uitspraak, terwijl in het contract de scheidsrechter werd aangewezen.

Dadelijk na het sluiten van het contract heeft de aannemer de noodige voorbereidende maatregelen getroffen, bestaande o. m. uit het maken van een ongeveer 2 km lang aanvoerspoor en het van sporen voorzien van de terreinen, waar het zand voor den dijk zou worden gegraven. Alhoewel eerst 17 Januari het instroomen van Maaswater ophield, slaagde men er reeds 16 Januari in het hooge gedeelte van de uiterwaard door middel van een in het water gestorte zandkade te verbinden met den dijk. Den 19en Januari was het werk volop aan den gang. Men had toen echter nog veel last van de vorst; vooral ging het graven van zand met groote moeilijkheden gepaard, omdat het zand was afgedekt door een dikke bevroren grondlaag. Het graven van klei bleek beter te gaan, omdat de klei was afgedekt door een dikke ijslaag, welke kon worden verwijderd. De klei onder de ijslaag bleek niet bevroren te zijn, zoodat het graven van de klei geen moeilijkheden opleverde. Slechts was het verwerken van de klei uitermate lastig, omdat de temperatuur zoo laag was, dat de klei tijdens het verwerken bevroor. Intusschen is spoedig daarna de dooi ingetreden, waardoor de uitvoering der werkzaamheden aanzienlijk werd vergemakkelijkt. 26 Januari, dus juist een week nadat de werkzaamheden goed begonnen waren, was men erin geslaagd een doorgaande waterkeering tot 10.50 m -fN.A.P. gereed te maken, hetgeen, vooral indien men de zeer moeilijke omstandigheden waaronder werd gewerkt in aanmerking neemt, als een bijzonder fraaie praestatie van de betrokken aannemersfirma mag worden aangemerkt.

Deze nieuwe waterkeering, welke wordt gemaakt onder het dagelijksch toezicht van den ingenieur van den Rijkswaterstaat H. C. P. de Brtjïn en eenige andere waterstaatsambtenaren, heeft een lengte van 560 m.

De dichting van de gaten te Alphen geschiedt onder directie van het ingenieursbureau Van Hasselt en De Koning door de firma Den Breejen van den Bout te Berg en Dal. Met deze werkzaamheden kon eerst een dezer dagen een aanvang worden gemaakt, omdat de terreinen, waaraan de klei moet worden ontleend, niet eerder waren te bereiken. Het betreffende het dichten van deze gaten gesloten contract komt geheel overeen met dat, hetwelk gesloten werd tusschen het Rijk van Nijmegen en de Aannemingsinaatschappij „den Bosch".

Ten slotte wil ik nog uw aandacht vragen voor een werk van geringen omvang, dat in den nacht van 2 op 3 Januari door den Rijkswaterstaat is uitgevoerd. Den avond van 2 Januari bereikte mij het bericht, dat het Maaswater het dorp Mook binnenstroomde en door de viaduct van den spoorweg Nijmegen—Venlo over den Rijksweg Gelderland dreigde binnen te stroomen (fig. 1). De Minister van Waterstaat, die op die dagen in Nijmegen was, heeft toen opdracht verstrekt om deze viaduct te dichten, aan welke opdracht onmiddellijk gevolg is gegeven. Ik maak hiervan melding, omdat door het dichten van deze viaduct een groote ramp is voorkomen. Immers zou, indien dit niet ware geschied, het Maaswater met geweld door de viaduct het Rijk van Nijmegen zijn binnengestroomd. Niet alleen zou, indien dit geschied ware, waarschijnlijk de viaduct zich begeven hebben en daardoor het spoorwegverkeer tusschen Nijmegen en Cuyk onmogelijk zijn

geworden, doch bovendien zou een groote hoeveelheid water van de zuidoostzijde het Rijk van Nijmegen en den Teerschen sluispolder zijn binnengestroomd, waardoor een zeer groote oppervlakte terreinen, gelegen onder Heumen, Malden, Hatert en Neerbosch, onder water gekomen zouden zijn, welke thans geen overlast van water gehad hebben.

Overstroomingsproblemen en Nederlandsche ingenieurs in China

door

ir. H. VAN DER VEEN, adviseur der Chineesche Begeering

Onder bovenstaanden titel verscheen in De Ingenieur 1925, No. 12, een artikel van ir. A. Groothoff, naar aanleiding van den dezen zomer in Shantung plaats gegrepen dijkbreuk der Gele Rivier. Het artikel wordt voorafgegaan dooide aanhaling van een uitspraak van den Amerikaanschen ingenieur John R. Freeman, dan volgt het bericht der overstrooming, met eenige opmerkingen in verband daarmede, en vervolgens komt er wederom een aanhaling van bovengenoemden ingenieur.

Aangezien steller van bovengenoemd artikel slechts oppervlakkig van het onderwerp, - waarover hij schreef, op de hoogte kon zijn, is het niet te verwonderen, dat er hier en daar onjuistheden voorkomen en in het algemeen geen waar beeld van den werkelijken stand van zaken wordt gegeven. Daar dit niet anders dan aanleiding kan geven tot verkeerde gevolgtrekkingen, meende ik, als de eenige, die over de benoodigde gegevens beschikt, niet te mogen nalaten mijnerzijds iets te laten hooren, waardoor dit euvel kan worden verminderd.

In de eerste plaats dient te worden opgemerkt, dat, wanneer aan het recht van prioriteit nog waarde wordt toegekend, het passend ware geweest niet iets van hetgeen Freeman schreef als motto te gebruiken, doch, en dat met trots, er op te wijzen dat in Nederland, reeds lang vóór er elders aan gedacht was, werd ingezien, dat China een groot arbeidsveld voor ingenieurswerken is, hetgeen bewezen wordt door het feit, dat reeds in 1889 de toen opgerichte „Vereeniging ter bevordering van de uitvoering van werken in het buitenland door Nederlanders" aan ir. J. G. W. Fynje van Salverda opdracht gaf om een grondige studie van de Gele Rivier te maken. Als gevolg daarvan zag in 1891 een memorandum (1) het licht, waarbij alles wat later over hetzelfde onderwerp geschreven werd niet in de schaduw kon staan. Bovendien is het aan ir. Freeman ontleende motto „so coïnmon place", dat geen enkele waterbouwkundige, die China bezocht, en zelfs niet-deskundigen, mits zij de oogen open hadden, niet dezelfde opmerking maakten. Blijkbaar vonden voorgenoemden en m. i. terecht de questie zoo voor de hand liggend, dat er geen ophef over werd gemaakt, waarmede echter in het geheel niet wordt gezegd dat het belang er van niet werd ingezien. Een Amerikaan denkt er echter anders over; bij dien behoort in de eerste plaats ter eigen vereering publiciteit, reclame, wat dan ook dikwijls niet zonder gevolgis, zooals het onderhavige geval weer bewijst.

Ten tweede komt het krantenbericht over de overstrooming ter sprake, hetwelk, zooals meeste persberichten, natuurlijk overdreven is, terwijl bovendien de kortheid ervan nog gelegenheid geeft tot allerlei verkeerde voorstellingen. Menschenlevens waren er bijvoorbeeld, tenminste voorzoover mij bekend is, tengevolge van de ramp niet te betreuren. Evenmin werd de doorbraak van 1887 geëvenaard. Wat werkelijk plaats greep laat zich in het kort als volgt beschrijven:

(1) Dit memorandum, in de Bibliotheek van het Kon. Instituut van Ingenieurs aanwezig, heeft tot titel: „Memorandum relative to the Improvement of the Hwang-Ho or Yellow River in NorthChina by J. G. "W. Fjjnje van Salveeda, and Report of Captain P. G. van Schermbeek and A. Visser on their inspection of the Yellow Rlver and its flooded districts in 1889", 's-Gravenhage M. Nyhoff 1891.

In het Tijdschrift van het Kon. Instituut van Ingenieurs, 1891— 1892, Notulen der vergadering van 10 Nov. 1891, vindt men een mededeeling van het lid W. F. Leemans ter inleiding van een mededeeling van het lid P. G. van Schermbeek over zijn reis naaide doorbraken der Gele Rivier.

Ik raad degenen, die belang in de Gele Rivier stellen, ten zeerste aan een en ander te bestudeeren.