N°. 23 - 1926

474

liet vernieuwingsfonds en het fonds van rollend materieel der buitenlijnen;

d. voorgeschreven stortingen in een vernieuwingsfonds en een fonds van rollend materieel van de stadslijnen en een fonds van werktuigen en gereedschappen.

De winst zal worden aangewend:

a. tot het doen van uitkeeringeii aan de directie en het daarvoor naar het oordeel van den Raad van Beheer in aanmerking komend personeel tot een bedrag, berekend naar een percentage van het exploitatie-overschot, vast te stellen bij besluit der algemeene vergadering van aandeelhouders;

b. een winstuitkeering aan aandeelhouders;

c. tot storting in het reservefonds.

Wat nu de punten b en c betreft is overeengekomen, dat aanvankelijk de winstuitkeering niet grooter zal zijn dan 5 pCt. der bruto-exploitatie-ontvangsten en dat het overige in een reservefonds wordt gestort. Is in het reservefonds een bepaald bedrag aanwezig, dan wordt het meerdere als overwinst aan aandeelhouders uitgekeerd.

Partijen zijn overeengekomen hetgeen in totaal als winst op cle aandeelen wordt uitgekeerd op een bijzondere wijze onderling te verdoelen en wel zoodanig dat telken jare het aandeel van de gemeente in het aan beide partijen te zamen als winst uit te keeren bedrag zich zal verhouden tot dat van de H. T. M. als het totaal der bruto-ontvangsten over dat dienstjaar der „gemeentelijke lijnen" (dit zijn de lijnen die de gemeente inbrengt) zich. verhoudt tot het totaal der brutoontvangsten over dat dienstjaar der H. T. M.-lijnen (dit zijn <!e lijnen der Rijksconcessie die de H. T. M. inbrengt). De bedragen, die door de vennootschap zullen worden uitgekeerd als overwinst of als liquidatie-winst, zullen op overeenkomsige wijze tusschen partijen worden verdeeld, doch nu evenredig aan de totale bruto-ontvangsten over het afgesloten en alle voorafgegane dienstjaren, te beginnen met 1927.

Tot deze verdeeling heeft de volgende overweging geleid. Vooropgesteld is dat de partijen, die samen gaan, beide van oordeel zijn dat, indien nog niets was aangelegd, het alsnog gewenscht zou zijn te beginnen met den bouw van een net van stadslijnen en buitenlijnen als die, welke door partijen thans worden ingebracht. De vennootschap zou daarvoor dan een leening moeten aangaan van gelijke grootte als de obligatiën, welke zij thans voor den inbreng aan partijen verstrekt. Het zou daarom geenszins juist zijn de winstverdeeling van de verhouding der aan partijen uit te reiken obligatiën afhankelijk te stellen. Evenmin zou het juist zijn haar afhankelijk te stellen van cle betrekkelijk willekeurig gekozen verhouding tusschen het nominaal bedrag van het aandeelenkapitaal, dat elke partij bezit.

. Ook de lengte van ieders lijnen kon geen juisten maatstaf voor winstverdeeling opleveren, omdat deze lijnen verschillend van aard zijn. Waar echter beide groepen van lijnen door hetzelfde lichaam worden geëxploiteerd, is ten slotte aangenomen dat bij benadering op beide groepen de totale exploitatiekosten een nagenoeg even groot percentage zullen uitmaken van de respectievelijke bruto-ontvangsten, waaruit volgt dat, afgezien van mogelijke verschillen in de aanlegkosten, ook de winst evenredig aan de bruto-ontvangsten kan worden gesteld. Gerekend volgens het tegenwoordig vervoer, komt cleze winstverdeeling op =t 85 pCt. voor cle gemeente en ± 15 pCt. voor de H. T. M.

Voor de verdeeling van cle liquidatiewinst is gerekend met de bruto-ontvangsten van alle voorafgaande dienstjaren, uit de overweging dat tot deze liquidatiewinst de resultaten over den geheelen duur van de gemeenschappelijke exploitatie hebben medegewerkt.

Op cleze wijze is ondervangen cle groote moeilijkheid, waarop men bij een dergelijke overeenkomst stuit, n.1. het maken van een vaste winstverdeeling. Deze laatste is ongetwijfeld eenvoudiger, doch waar iedere partij uiteraard geneigd is de commercieele waarde van de lijnen, die zij inbrengt, hooger aan te slaan clan cle tegenpartij en over een 43-jarige toekomst natuurlijk daaromtrent niets te voorspellen valt, is de kans op een onjuiste bepaling der winstverdeeling daarbij zeker veel grooter dan bij het gekozen systeem. Moeilijkheden zal dit systeem in de practijk niet kunnen opleveren, daar slechts het administreeren der bruto-ontvangsten van elke lijn afzonderlijk, hetgeen toch steeds geschiedt, daarvoor nooclig is. In cle overeenkomst is bovendien volledig geregeld hoe voor de berekening der bruto-ontvangsten gehandeld zal worden bij exploitatie van diensten, die gedeeltelijk worden uitgevoerd over de lijnen van beide groepen.

Waar de H. T. M. practisch de geheele zeggingschap over haar lijnen uit handen geeft aan een meerderheid in den Raad van Beheer, bestaande uit vertegenwoordigers der gemeente, eischte cle billijkheid in de overeenkomst enkele bepalingen op te nemen ter bescherming van cle rechten van cle minderheid. De voornaamste daarvan betreffen de tarieven. Aangezien daarbij ook het algemeene belang in het oog gehouden moet worden, zijn deze bepalingen tamelijk ingewikkeld. Zeer in het kort komen zij hierop neer dat tariefverhooging verplicht is, indien het exploitatie-overschot onvoldoende is voor het betalen van rente en aflossing der obligatiën en de voorgeschrevene afschrijvingen, tenminste / indien te verwachten is dat door die verhooging het exploitatie-overschot zal stijgen. Bereikt bovendien het vervoer op het stadsnet een bepaalde dichtheid, dan mag bij goede exploitatie nog een winstuitkeering van 5 pCt. der bruto-ontvangsten redelijk verwacht worden. Is nu cleze reizigersdichtheid bereikt, doch blijkt bovenbedoelde uitkeering niet mogelijk, dan zal echter eerst cloor een onpartijdige commissie worden nagegaan of geen verbetering in de wijze van exploitatie mogelijk is, alvorens tot tariefverhooging tot het bereiken van bovengenoemde winstuitkeering behoeft te worden overgegaan.

Omgekeerd zijn ook over verlaging van de tarieven bepalingen opgenomen. De tarieven der buitenlijnen zijn in een vaste verhouding tot het eenheidstarief van de stad gebracht, zoodat, als het stadstarief verhoogd wordt, dit ook met het tarief op de buitenlijnen moet geschieden, behoudens het toezicht der Begeering krachtens de Bijksconcessie.

Een tweede stel bepalingen ter bescherming van cle rechten der minderheid betreft het aanleggen van nieuwe lijnen. Hierdoor zijn waarborgen verkregen tegen de voor het bedrijf nadeelige financieele gevolgen van een te groote uitbreiding van het net door nieuwen aanleg. Het gemeentebelang toch kan op andere wijze gebaat zijn cloor lijnen, welke uit zuiver commercieel oogpunt niet gewenscht zijn; het is billijk hiertegen de minderheid in zekere mate te beschermen. Daarom zal voor een door de gemeente gewenschte uitbreiding met niet rendabele lijnen, wanneer de lengte dezer lijnen een zeker, van cle toename der bevolking afhankelijk, aantal km overschrijdt, een opbrengstgarantie aan de vennootschap moeten worden gegeven.

In de overeenkomst zijn voorts nog verschillende bepalingen betreffende de arbeidsvoorwaarden en rechtspositie van het personeel opgenomen, waarbij de hoofdgedachte is geweest, dat, met inachtneming van zekere minima, de Raad van Beheer deze zal vaststellen, gehoord de vakvereenigingen.

Het thans bij de H. T. M. in dienst zijnde vast en tijdelijk personeel, wnaronder niet mede wordt verstaan de directie, gaat in zijn geheel aan de vennootschap over.

De H. T. M. stort f 1.550.000 in de kas van de vennootschap, om aan het overgaand personeel volledige pensioenrechten te verzekeren over de jaren vóór 1 Jan. 1927 in dienst der II. T. M. doorgebracht, terwijl de vennootschap tevens de baten krijgt van de verzekeringen, welke de H. T. M. voor haar personeel heeft gesloten.

Tot meerdere zekerheid van het nakomen van diverse verplichtingen, o. a. bij het ontstaan van verliezen en bij liquidatie, geeft de H. T. M. een bedrag van f 3.000.000 bij de vennootschap in pand.

De gemeente kan het contract in 193G, 1946 of 1956 tusschentijds beëindigen. Dit dient als een abnormaal geval beschouwd te worden. Een bijzondere regeling van schadeloosstelling is getroffen voor het geval dat de H. T. M. dan niet meer zelf cle buitenlijnen opnieuw zou wenschen te exploiteeren.

Bij het eindigen der vennootschap in 1970 heeft cle gemeente, indien de Bijksconcessie kan worden verlengd of een nieuwe concessie kan worden verkregen, het recht de H. T. M.-lijnen met alles wat daartoe behoort van de vennootschap over te nemen. Verplicht is zij daartoe slechts indien de H. T. M. dit wTenscht en uit de laatste vijf aan de liquidatie voorafgaande jaren blijkt, dat de betrokken lijnen met ten minste normale winst kunnen worden geëxploiteerd.

Geschillen tusschen partijen betreffende de overeenkomst zullen alleen door arbitrage worden opgelost, waarvoor diverse bepalingen zijn opgenomen.

Waar het Gemengd Trambedrijf een jSTaamlooze Vennootschap is en geen directe gemeentedienst, is voor den aanleg en exploitatie der tramlijnen binnen de gemeente uiteraard een speciale publiekrechtelijke vergunning voor het gebruik van de openbare wegen noodig. In deze vergunning (voorstel VI) worden tal van technische zaken geregeld, wrelke zich bij