N°. 33 — 1926
694
hoekverandering der bruggen boven den steenen pijler dij het uitkragen en opheffing daarvan.
Hierna werden de langsliggers en het definitieve spoor aangebracht.
De verbinding der beide bruggen boven den steenen pijler geschiedde door een trekstaaf tusschen de bovenranden, terwijl ook de onderranden aan elkaar werden verbonden en de bruggen ieder op hun eigen opleggingen rustten (fig. 1 en 10). Bij uitbouwen der rechtsche overspanning neemt het op de andere overspanning uitgeoefende moment toe, waardoor het rechteruiteinde van de laatste een hoekverandering a ondergaat en, afgezien van de lengteverandering' der hulpstaven, ook het linkeruiteinde van de uitgebouwde overspanning over een hoek a draait. Hierdoor zou, bij scharnierende verbinding 12—0, een hoekverandering a. van einddiagonalen en eindonderrandstaven van beide bruggen t. o. v. de verbinding 12—0 ontstaan (fig. 10 b).
Deze verbinding is echter zeer stijf, zoodat de genoemde staven sterk gebogen zullen worden (4). Het was daarom noodig, deze hoekverandering a, die op verschillende wijze gemeten kan worden, wanneer ze te groot werd, weer op te heffen, door de linkereindoplegging van de middenoverspanning gedurende den vrijen uitbouw eenige keeren te laten zakken (fig. 10 c).
De montage der beide linksche overspanningen, die op steigerwerk plaats vond, met behulp van een houten traveller, gaf geen aanleiding tot bijzondere opmerkingen.
De totaalkosten aan werkloonen bedroegen voor de 3 overspanningen gezamenlijk, inclusief steigerwerken en het koppelen der beide bruggen, waartoe voornamelijk oud ijzer gebruikt kon worden, ongeveer f 35.000 of f 70 per ton, wat voor Zuid-Sumatra, waar anderhalf maal zoo hooge loonen werden betaald als op Java, zeer goedkoop genoemd mag worden.
Termelding verdient nog, dat er, door bijzondere omstandigheden, bij de werklui, waarmee deze montage plaats had, slechts één was, die reeds vroeger een vrijen uitbouw had meegemaakt.
(4) Ook de trekstaven 11'—1' ondergaan een hoekverandering t. o. v. de beide bruggen. Deze hoekverandering is echter veel
kleiner n.1. , 6Ilg^ejJ.—- «, zoodat hierdoor, ook weer door de lengte 11—1
grootere lengte van 11'—1', geen belangrijke buigspanningen optreden.
De Gele Rivier.
Uit Nederlandsche oude archieven.
Het voornemen van de Nederlandsche Begeering om het haar nog toekomende deel van de Boxer indemniteit te besteden aan een studie tot verbetering van de Gele Rivier, — waarvoor harerzijds een bekwaam Waterstaatsingenieur ware uit te zenden — werd in dit tijdschrift uitvoerig besproken.
In afwijking van de mededeeling, dat dit aanbod door de Chineesehe Regeering dankbaar werd aanvaard, dient vernield te worden, dat tot dusverre daaromtrent nog geen regeling werd getroffen.
Opgemerkt werd, dat „wij daardoor in staat worden ge¬
steld onzen naam op waterbouwkundig gebied hoog te houden, iets waarvoor anders de gelegenheid voor goed zou zijn ontnomen" en dat „daardoor vroeger of later onze goede naam voor altijd zal zijn gevestigd".
Deze opmerking vordert minstens de toevoeging, dat de grondgedachte van het aanbod bedoeld is als een „beau geste" jegens China, steunende op hetgeen door ons op waterbouwkundig gebied aldaar reeds verricht is.
In aansluiting daarmede moge de nadere aandacht gevestigd worden op de verrichtingen van de Nederlanders, die zich in vroegere jaren met ihet vraagstuk der Gele Rivier bezighielden en waaruit hun ondernemingsgeest, onder uiterst moeilijke omstandigheden, kan blijken, hoewel de opofferingen, die zij zich getroostten, niet dienovereenkomstig beloond werden.
Naar aanleiding van een noot van den Hoofdredacteur op blz. 161 van De Ingenieur, No. 9 van 1926, luidende:
Dit memorandum, in de Bibliotheek van het Kon. Instituut van Ingenieurs aanwezig, heeft tot titel: „Memorandum relative to the Improvement of the Hwang-Ho or Yellow River in North-China by J. G. W. Fijnje van Salverda, and Report of captain P. G. van Schermbeek and A. Visser on their inspection of the Yellow River and its flooded districts in 1889", 's-Gravenhage, M. Nijhoff, 1891.
In het Tijdschrift van het Kon. Instituut van Ingenieurs, 1891— 1892, Notulen der vergadering van 10 November 1891, vindt men een mededeeling van het lid W. F. Leemans ter inleiding van een mededeeling van het lid P. G. van Schermbeek over zijn reis naar de doorbraken der Gele Rivier.
Ik raad degenen, die belang in de Gele Rivier stellen, ten zeerste aan, een en ander te bestudeeren.
werden door het eerelid van het Kon. Instituut van Ingenieurs ir. W. F. Leemans eenige belangwekkende gegevens verstrekt, waaraan met zijn toestemming het volgende ontleend wordt.
In de Staatscourant van 4 Augustus 1888 werd opgenomen eene nota betreffende de overstroomingen der Gele Rivier, door J. J. B. Heemskerk te Shanghai gericht aan den Minister van Buitenlandsche Zaken.
Naar aanleiding daarvan werd de „Vereeniging tot bevordering van werken in het buitenland door Nederlanders" opgericht, onder voorzitterschap van J. G. W. Fijnje van Salverda, voormalig Baad adviseur voor Waterstaat en Spoorwegen bij het Departement van Waterstaat, Handel en Nijverheid.
Wegens diens vestiging buitenslands belastte zich de ondervoorzitter der vereeniging ir. W. F. Leemans met de leiding der werkzaamheden.
Oprichters der Vereeniging waren J. G. W. Fijnje van Salverda, voorzitter, ir. W. F. Leemans, onder-voorzitter, N. H. Nierstrasz, J. T. Cremer, M. Mees, F. S. van Nieroi', J. J. van Tienhoven van den Boogaard, A. Volker, J. C. van Hattum, P. A. Bos, J. Kooy, H. J. de Marez Oyens, P. G. van Schermbeek en H. J. Hensterman, secretaris-penningmeester.
16 December 1888 scheepten zich te Marseille in de kapitein-ingenieur P. G. van Schermbeek, die reeds een driejarige zending in Japan had vervuld, en A. Visser Gzn.,, uitvoerder van groote werken door A. Volker en P. A. Bos, bijgestaan door den civiel ingenieur B. W. Blt.tdenstein. Na