DE VRIJDAGAVOND

251

| WILLYS KNIGHT |

I VIER CYL. 1

gesollwer-

dem de;r alten

Voorzien van de wereldberoemde, geruischlooze schuivenmotor, het zelfde type motor, welke ook in eenige der allerduurste Europeesche wagens gemonteerd is. Geweldige kracht, verhoogde veiligheid en economisch in het gebruik.

Prijzen vanaf f 4500f—

importeur: ANDRÉ J. H. CEURVORST

,,Nicht dacht seiner den!"

„Aus Mund armen

EstherWolff Hört' ich die Worte

Die ich treu im Sinn behalten.

Herz, mein Herz, ström' dies die Fluten

Deiner Klagen und Beschwerden

Doch von ihm sei nie die Rede,

Nie gedacht soll seiner werden!

Alb. Cuypstr. 264-276 - AMSTERDAM - Telefoon 28300

Stunden, Tage, Ewigkeiten Sind es, die wie Schnecken gleiten Diese grauen Riesenschnecken Ihre Hörner weit ausrecken. Niettegenstaande dit lichamelijk lijden bleef zijn geest helder ; de hevigste pijnen konden zijn sterken geest niet breken. Zeven lange jaren was hij nu aan het ziekbed gekluisterd en m 1855 voelde hij zijne krachten verminderen en smeekte hij God dagelijks om verlossing uit dit lijden. Vooral de zorg om Mathilde's toekomst laat hem niet met rust:

An die Engel. Das ist der böse Thanatos Er kommt auf einem fahlen Rosz; -Ich hör den Hufschlag, hör' den Trab Der dunkle Reiter holt mich ab. Er reiszt mich fort, Mathilden soll ich

[lassen,

O! den Gedanken kann mein Herz nicht

[f assen!

Sie war mir Weib, und Kind zugleich Und geh' ich in das Schattenreich Wird Witwe sie und Waise sein! Ich lass' in diesen Welt allein Das Weib, das Kind, das trauend [meinem Mute Sorglos und treu an meinem Herze

[ruhte.

In het aangezicht van den dood gaf hij zich gaarne aan godsdienstige overpeinzingen over. Smartelijk roept hij uit:

„Keinen Kadosch wird man sagen ; „Nichts gesagt und nichts gesungen Wird an meinem Sterbetagen." Ook drukt en hindert hem zeer de veroordeeling zijner rasgenooten.

Handenwringend smeekt hij tot God:

O Gott! verkürze meine Qual Damit man mich bald begrabe

Schon Sieben Jahre mit herben, Qualvollen Gebresten walz Ich mich am Boden. Und kann nicht sterben.

Zoo naderde het jaar 1856, Heine's sterfjaar. Het was der familie en ook zijne vrouw duidelijk, dat zijn dagen geteld waren.

Amalia, zijne vroegere verloofde, diep begaan met zijn martelend lijden, schreef hem een deelnemenden brief. Heine echter was er pijnlijk door getroffen, en het volgende gedicht ontsprong aan zijn gemoed:

Ein Wetterstrahl, beleuchtend plötzlich Des abgrunds Nacht, war mir dein

[Brief,

Er zeigte blendend, heil, wie tief Mein Üngliick ist, wie tief entsetslich.

Selbst dich ergreift ein Mitgefühl! Dich, die in meines Lebens Wildnis So schweigsam standest wie ein Bildnis Das marmorschön, und marmorkühl.

O Gott! wie musz ioh elend sein! Denn s i e sogar beginnt zu sprechen Aus ihrem Auge Thranen brechen Der Stein sogar arbarmt sich mein!

Er schuttert hat mich was ich sah! Auch du erbarm dich mein und spende Die Ruhe mir, O Gott und ende Die schreckliche Tragödia."

De Algoede verhoorde zijne bede. Den I7den Februari 1856 stierf hij met volle bewustzijn.

Hij werd, op zijnen wensch, begaven op het stille kerkhof, aan den voet van Montmartre. Een eenvoudige steen, waarin zijn naam gebeiteld is, wijst zijn laatste rustplaats aan.

Op den sterfdag, jaar op jaar, meer en meer, prijkt zijn graf met een rijken bloemen- en kransentooi. Zijn laatste woorden worden dus bewaarheid : „Ich weisz wirklich nicht ob ich es verdiene dasz man mir einst mit einem Lorbeer-kranz den Sarg verziere." Zij bleken al te bescheiden te zijn, want na zeventig jaren is Heine door de Parijzenaars, zooals uit bovenstaande blijkt, nog niet vergeten.

„Uns trifft nicht weltliche Vernichtung Wir leben fort im Land der Dichtung."

L. VAN DER TONGE, JOODSCH SCHILDER

door jfoseph Gompers, Amsterdam

Lammert van der Tonge werd den 24sten Februari 1871 te Amsterdam geboren en, zooals het te dien tijde bij de middelklasse der Amsterdamsche Joden gebruikelijk was, werd hij, na wat elementair onderwijs genoten te hebben, bij „het" vak gedaan, waar hij in de rijen der diamantsnijders zijn intrede deed. Echter zijn drang naar kunst was tè groot dan dat hij lang bij zijn bak en stokken kon blijven. Tot zijn groot geluk trad, toen hij ongeveer 23 jaar oud was, een groote periode van werkloosheid in, welke hij besteedde met het nemen van teekenlessen bij de twee Joodsche schilders Eduard Frankfort en Maurits Niekerk, welke laatste door zijn vertrek naar het buitenland uit den engeren gezichtskring van het Hollandsche publiek verdween. Daarna bezocht van der Tonge de Rijks-Akademie voor Beeldende Kunsten te Amsterdam. Van het onderwijs dat hij daar genoot, herdenkt hij gaarne de lessen, van Prof. Allebé. Na een moeizame, intense studie aan deze kunstinrichting ging hij, gebruik makend van de thans verkregen wetenschap, hard aan het werk. Voor den wind ging het hem niet erg, en toen hij mededong naar de Koninklijke Subridie was hij zoo rijk, dat hij geen geld bezat om zijn ingezonden werk behoorlijk te encadreeren. Evenwel, niet op het uiterlijk werd gelet, doch op den kern zijner stukken,, met het gevolg, dat hij de subsidie verkreeg, hetgeen hem een flinken steun in de komende jaren verschafte.

Van Amsterdam trok hij nu naar Drenthe om het landschap te schilderen, doch werd alras aangetrokken door het interieur der oude hofsteden, die men in deze streken aantreft. Na nog in, Gelderland gewerkt te hebben, vestigde hij zich in het Gooi, en wel te Laren, waar hij de allereerste Jood was. En hier, in de nabijheid der schoone natuur, omgeven door eenvoudige