2
DE WEKKER.
toch zoo goed als niets, dat -was om gek te worden. Als dat verwenschte goedje toch nog maar zich rustig hield, maar stil wou zitten, zoo dacht bij honderde keeren. Maar wat te doen?
Eens op een zomer achtermiddag, het was smoorheet, stond hij ook weer te zweeten en te zwoegen tussehen zijn zoodje. De hitte, dat is bekend, maakt slaperig; wat wonder, dat er onder de kleintjes eenige waren die de armpjes op de tafel legden en het hoofdje er op en van lieverlede insliepen. Vroeger had hij dat ook wel eens opgemerkt, maar nu was bet alsof hem een lichtstraal opging. Als dat kleine goedje, als ze opgezegd hebben, maar ging slapen, dan werd het veel rustiger en ik kon dan beter met de groote wat werken, zoo dacht hij, en — die gedachte bracht hij dadelijk in praktijk.
„Hoor jelui daar, je kleine dreumissen, daar op de eerste, tweede, derde en vierde bank, je moest maar een beetje slapen, dan krijgen we wat stilte; van jelui leeren komt toch niets meer".
En van dien dag af geschiedde het al zoo. Waren de kleintjes klaar, — klaar! wat kan één meester in zoo'n school dan af- dus klaar maken? — dan heette het: slapen.
Bespottelijk, ongehoord, maar toch waar. De kleinere kinderen, waarvan sommigen zoo jong nog, zoodat zij nog niet op de school thuis hoorden, gingen ter school en — sliepen: ten minste dat was de hoofdzaak. Dat spotvogels daarvan gebruik maakten en die school voor eerstbeginnenden de slaapschool noemden, is voorwaar geen wonder.
Maar nog een anderen naam zou die school zich verwerven.
Enk, één voordeel, een werkelijk voordeel had de erg geplaagde meester door het slaapreglement veroverd: zoo lang de kleintjes sliepen, had hij meer rust en kon beter met de grooten zich onledig houden, 't Is waar, ook daartoe was de tijd veel te kort en het getal nog veel te groot, en wat is er te verwachten van kinderen, die slapende allengs grooter zijn geworden?.... Maar het ging toch iets beter. Lukas wilde +och wel, hoe men ook alles deed om den echten volksmeester in hem te dooden?
Nu gebeurde het eens dat een verstandig burger, die van de slaaphistorie alles af wist, en die het ook wel inzag, dat het niet anders ging, een zeer verstandig en gezond woord tot Lukas sprak; hij zeide n. i: Meester, zoude het wel voor de kleinste kinderen gezond zijn, indien zij zoo lang in de school moeten zitten, daar zij er toch niets meer kunnen profiteren; ik liet ze maar wat vroeger loopen.
Dat zou zoo verkeerd niet zijn, meende Lukas; maar de raad, de schoolcommissie, zullen die geen aanmerkingen maken? Och kom, kreeg hij ten antwoord, ben je dan nu alleen een vreemdeling in Jerusalem ; als gij er maar voor zorgt niet al te wettisch te willen zijn, de wet zoo een beetje te ontduiken, daar wordt hier minder op gelet. Doe het om de heeren die de plaats regeren en inspecteren maar gerust, het kost je immers geen geld; en zijn er hier en daar ook ouders die pruttelen, als de kleintjes wat vroeger in huis komen, dat geeft ook niets, men heeft hier ook middelen om zulke pruttelaars het stilzwijgen op te leggen.—
Lukas was de Lukas van vroegere dagen niet meer; blijf eens onder zulke menschen en onder zulke omstandigheden een geheel mensch, d. w. z. een mensch in de beste beteekenis des woords. Als het dan hier, op de keper beschouwd, niemand schelen kan hoe 't gaat, zon 'k gek zijn mij er een grijs haar om te laten groeien. Wat kan mij 't dan ook schelen. Zoo dacht Lukas en zoo handelde hij dan ook.
De lieve kleinen het slapen gebieden, dat kon hij ■wel, en zij sliepen ook die kleinen, of, ten minste vlijden zij zich als slapenden op de bank, maar ze in slaap te houden, of hen rustig de positie van slapenden te doen bewaren, dat ging buiten zijn macht. Hier werd er een wakker en tuimelde van de bank, ginds begon een ander weer luid te geeuwen. Hier richtte zich een overeind, daar begonnen een paar te spelen, en als het eens zoo ver met de kleinen gekomen was, hielp natuurlijk het bevel om te slapen niet meer.
Lukas keek dan op zijn horologie: ach, nog een geheel half uur dat spektakel, 't is om gek te worden, ik kan zoo niets meer beginnen; hooren en zien vergaat mij; en een paar schreden naar de banken der kleinen doende, sprak hij: hoort spektakelmakers, jelui moet maar afzakken, gaat maar naar huis. Dat bevel had hij niet noodig te herhalen. De kleinen waren op dat punt gemakkelijk te dresseeren. Slapen ! zij sliepen of deden alsof zij sliepen. Afzakken! en onmiddellijk werd dat beantwoord met: dag meester, dag meester. Green wonder dat die school nu ook nog den naam ontving van de af zakker sschool.
Én de andere scholen ? In die plaats waren er toch meer? O ja, een tusschenschool, de groote school genaamd, en dan nog zelfs wel een school, zoo 't heette, voor meer uitgebreid lager onderwijs. Maar met het schilderen van de aanvangsschool had ik reeds de handen vol, hoewel het mij niet het minste hoofdbreken kostte; ik behoefde niets te verzinnen, ik portretteerde slechts, ik boekte slechts/eifew. Evenwel, opdat het verrukkelijk beeld van Nederland sche schooltoestanden zoo duidelijk mogelijk geteekend moge zijn, wil ik ook die scholen met eene enkele pennestreek op 't doek brengen.
Eerst nog een enkel woord over de aanvangsschool. Een kroniekschrijver toch moet zich beijveren trouw en eerlijk te zijn in alles, 't Is waar, het onderwijs op de aanvangsschool was ellendig slecht, maar verstandige ouders in de gemeente, die er alles van wisten, verwonderden zich daarover niet. Het moest wel zoo zijn, het kon niet anders. Te verwonderen was het nog, hoe Lukas het mogelijk maakte, het met de kinderen nog zoover te brengen, en dat de schuld in de eerste plaats niet aan den meester lag, bleek ook genoegzaam, doordien er op de overbevolkte school nog altijd kinderen te vinden waren, die nog vrij goede vorderingen maakten, 't Is waar, het waren de knapste en vlijtigste scholieren, en in den regel genoten dezulken dan ook privaatles. Dat er van den grooten hoop, die het zoo noodig heeft dat de meester er steeds onmiddellijk achter staat, in zulk een school niet veel terecht kwam, is volkomen duidelijk.
Op de tusschenschool was er hulp, ja, daar was een hulponderwijzer; evenwel was het getal kinderen voor die twee meesters te groot. En het onderwijs op die school? Dat kan men zich denken.
Als ik, tegen mijne gewoonte in, eens heel beleefd zal zijn, en daarom van dat onderwijs niet wil getuigen dat het slecht was, zoo kan ik toch nietB anders er van zeggen, — want liegen heb ik mij zelf verboden, — dan dat het — verre van goed ? — neen, het tegendeel van goed was. Dat de arme geplaagde Lukas, zonder er zelf erg schuldig aan te zijn, — lezer, laat n thans een vrij lange tusschenzin niet verdrieten, 't is alweer om aan de eerlijkheid getrouw te big ven; kijk, wanneer iemand, al is hij ook nog zoo schoon en rein, telkens met vuil wordt beworpen en door den drek gehaald, en al deed hij in den beginne ook al het mogelijke om zuiver te big ven, zich weer schoon te wasschen, op den duur, het kan niet anders, blijft er van dat smeer wat aan hem hangen, en het kan ook al weer niet anders, of op zijn beurt zal zoo iemand, in aanraking komende met anderen, van dat vuil wat afgeven, daarmee ook anderen besmetten. Daarom, ik wilde zeggen, en dat was ook zeer juist, en het geldt niet alleen voor Lukas maar ook wel degelijk voor de andere onderwijzers, — dat Lukas zonder er zelf erg schuldig aan te zijn, toch de grootste schuld werd toegemeten, alsof hij de voornaamste oorzaak zoude zijn, dat het op de tusschenschool was, zooals het was.
't Is onze schuld niet, zoo heette het dan daar, maar als men van de aanvangschool telkens heele troepen krijgt die zoo dom als boonenstroo zijn, die bij dozijnen nog niet tot 50 kunnen tellen, maak er dan eens wat van ?" — 't Was hard voor onzen Lukas, maar toch was het van den anderen kant voor hem weer eene heele voldoening, dat er niet weinigen waren, die beweerden dat de kinderen op de aanvangschool nog wat, maar op de tusschenschool in 't geheel niets leerden. Natuurlijk gold dit van den grooten hoop, van de kinderen des volks, van den minderen man. Want ook op de tusschenschool kan nog wel wat geleerd worden, en werd er ook nog wel wat geleerd. Maar al weer waren waren het maar enkelen: de knapsten, de vlijtigsten, en wier ouders bemiddeld genoeg waren, geld te besteden voor avondschool en privaatlessen.
Privaatlessen, o ja, ook bij de tussenschool waren de privaatlesen de boter op 't brood.
En nu de school voor meer uitgebreid lager onderwijs ? Het getal kinderen was daar niet groot: 20 tot 25; meer nooit, soms nog wel minder. Dat was een mooi getal voor één onderwijzer, genoeg, maar ook niet te veel; met een 25tal kinderen kan een knap onderwijzer het wel klaar spelen. — Maar, — o jerum, jerum, jerum, heeft men dan geheel en al plaats, tijd en omstandigheden vergeten ? De aanvangschool en de tusschenschool ?— Ik neem mijn jongen er af, hij leert er toch niets, zoo heette het vaak. — Nu zijn, onder een bestuur en onder toezicht van een plaatselijke schoolcommissie, als waarvan de lezer eenige staaltjes is te weten gekomen, alle dingen mogelijk; behalve goede. Men gedoogde het dan ook dat zelfs nog jonge kinderen, die nog lang de aanvangschool niet moesten verlaten, op de fransche school — zoo noemde men de school voor meer uitgebreid lager onderwijs — werden toegelaten. Waarom niet? Het vaderlijk bestuur zag er zelfs voordeel in voor de gemeentekas; ieder kind toch meer op de fransche school was f 17 winst. Op de hollandsche scholen bedroeg het schoolgeld maar f 3, maar op de fransche school f20; ergo. Maar om 'teven, of zij van de aanvang- of van de tusschenschool kwamen, enkele, heel enkele uitzonderingen niet medegerekend, zij waren voor die school op verre na niet rijp: „Daar heb ik er weer vijf van de hollandsche school gekregen en er is er nog geen een bij die „stoel" kan spellen." Meer verlangt gij toch niet te weten, lezer. Op de fransche school was het soms noodzakelijk, de eerste beginselen van lezen, schrijven en rekenen te onderwijzen; ja om ieder zijn recht te geven, had de meester zich wel in 5 of 6 stukken moeten kunnen verdeelen. Daar zoude men vreemde talen leeren, geschiedenis, natuurkunde en nog zoo veel meer en, men kende nog niet eens zijn moedertaal, en, — 't was heel natuurlijk— leerde ze ook nooit.
Dus ook op de school voor meer uitgebreid lager onderwijs, het onderwijs slecht; en toch! hoe ellendig slecht over 't algemeen, werd ook in die school het bewijs gelevérd, dat de meester wel berekend was voor zijn vak, want ook die school leverde enkele, ja al waren het ook maar heel enkele, zeer knappe jongelui, die later op hoogere burgerscholen en gymnasiën zeer goed, zelfs wel tegen de besten, konden concurreren. Maar, bijzondere aanleg en geld voor privaatlessen waren ook daar alweer vereischten. Waar dat ontbrak, om 't even op welke school, daar was het een ellendige rommel. Ook hier was de onderwijzer door een ontoereikend traktement er op aangewezen, door morgen- en avondschool, en privaatlessen nog op den koop toe, in zijn onderhoud te voorzien.
In 't kort, het onderwijswezen was daar ter plaatse een warwinkel van de ergste soort.
't Was bespottelijk, vermakelijk soms en toch weer erg bedroevend, als men het naging, hoe dat een gebrekkige wet, in de handen van een erg gebrekkig bestuur, niet menschen vormde, maar vervormde. De onderwijzers , waarover wij spraken , waren oorspronkelijk zeer goed voor hun vak. Geen hunner was gedwongen geworden die betrekking te kiezen; zij hadden er dus lust in.Nu is het waar, lust is niet alleen voldoende, ook kennis is een vereischte, en vooral ook takt, talent om met kinderen omtegaan, en ongelukkig de onderwijzer, die onder 't schoolhouden ontdekt dat hem de zoo noodige liefde voor de kinderen ontbreekt. Nu was het niet te ontkennen, die onderwijzers waren ook niet volmaakt. Wie is dat? geen één. De een was rijker aan kennis, de andere aan talent; de een bezat weer grootere liefde voor de kinderen dan de andere. Maar allen toonden, door zekere resultaten, dat zg bekwaam voor hun vak waren, en onder regelmatige toestanden en wijze behandeling aan hunne roeping hadden kunnen voldoen, indien men ze niet als ossen voor de ploeg gespannen had.
Ongunstig werkte dat ook op bun karakter. Van de school alleen konden zij niet leven; er moest worden bijverdiend. Maar wat voor de school een ongelnk was, werd voor hun beurs een geluk. Eenigszins gegoede ouders zagen zich allen genoodzaakt hunne kinderen privaatles te laten geven, en kon het anders, dan dat er onder de onderwijzers
vaak jaloezie ontstond over dat lesgeven? Ook
werden zij door dat lesgeven min of meer afhankelijk van de goede of kwade luim dier ouders; die toch hadden de duiten, en konden er vrij over beschikken welken meester zij verkozen, om aan hunne kinderen privaatlessen te geven. Daarom dan ook zooveel mogelijk vermeden tegen de meeningen, gevoelens, denk- en handelwijze der ouders integaan. Tegenspraak — men kwam spoedig tot de ontdekking — bleek niet voordeelig te zijn. Ja, het is ook zoo, gij hebt gelijk, bleek veel voordeeliger te zijn als een neen, gij dwaalt, het is onrecht.
Wat was daarvan weer het gevolg? De onderwijzers stonden min of meer vreemd tegenover elkander. De school, de volksschool, de staatsschool nog wel genoemd, in wier belang de onderwijzers zich als één hart en ééne ziel moesten gevoelen en zich onderling moesten trachten te steunen en te helpen, och , zij was een wassen neus, een droog stukje brood en meer ook niet; dat was maar al te waar. Maar zij wilden op het brood ook graag een weinig boter hebben en „om den wille van de smeer, likt de kat de kandeleer".
„Die reine Natur", zou onze Duitsche „Nachbar" wel zeggen , en zoo was het ook zeer natuurlijk, dat zij juist ter wille van dat „smeer" minder goed over elkander te spreken waren. Daarom was men ook minder geneigd veel goeds van elkaar (te zeggen; eer het tegendeel. Lieten zich, zoo over en weer, van de ouders klachten hooren over het bedroevend verschijnsel dat de kinderen op school zoo weinig vorderingen maakten, dan klonk het van uit de fransche school: ja zie, daar op de hollandsche scholen daar schuilt de fout; de een is te lui om wat te doen, de andere heeft niet het minste slag om met kinderen omtegaan. Van uit de hollandsche scholen kon men hooren , hoe dat het op de fransche school niets anders was dan geheugenwerk; van buiten leeren , schering en inslag; daarbij was het geen wonder dat het niet vooruit wilde.
In 't gezicht verweet men zich zulks nu wel niet, daartoe was men te beleefd; maar men vermeed elkaar zooveel mogelijk. Elkaar in 't gezicht de waarheid te zeggen, was in die plaats ook geene mode. Dat zette kwaad bloed, bracht nadeel en deed niets geen nut. Ook kreeg men soms wel te hooren: die beroerde kerel, daar geeft hij weer aan die en die privaatles, die eigenlijk toch bij mij moesten zijn: zij zijn toch van mijn school; of ook wel: die lessen mag hg niet eens geven, dat strijdt tegen de wet, daarvoor heeft hij geen acte. En als men dan tot antwoord gaf: welnu, klaag dan, recht moet toch recht blijven, dan heette het: ik zou gek zijn, hij staat veel te goed aangeschreven bg die en bij die, ik weet wel hoe het hier is, als ik mijn wettig recht eisch krijg ik het toch niet en daarenboven, ik zoude nooit weer op traktementsverhooging durven hopen.
Zulke ellendige toestanden bestonden met medeweten, ja met medewerken van het gemeentebestuur; zij bestonden onder het oog van de plaatselijke schoolcommissie, en waren zeer goed bekend aan schoolopziener, inspecteur en bij gedeputeerde staten; dusdanig werkte de wet op 't lager onderwijs van 1857.
Algemeene vergadering van de onderwijzers in het 4e district der provincie Groningen.
Op den 25sten Mei had te't Zandt de jaarlijksche vergadering plaats van de onderwijzers van het 4de district, onder de leiding van den districts-schoolopziener jonkhr. mr. W. C. A. Alberda van Ekenstein. Men zag met genoegen weder eenige leden van plaatselijke schoolcommissiën onder de aanwezigen. —De schoolopziener gaf een kort overzicht van 't geen op het gebied van 't lager onderwijs in 't verloopen jaar in 't district was voorgevallen, daartoe voor ditmaal mededeelende een gedeelte van het verslag door hem aan Ged. Staten ingezonden. De werkelijke toestand van het onderwijs, zoo heette het, werd meestal in officiële rapporten bevredigend genoemd, maar die tevredenheid moet wel van zeer twijfelachtigen aard zijn, zoolang er nog zooveel gebrek aan personeel, zooveel schoolverzuim en zoo weinig gelegenheid tot voortgezet onderwijs was. Evenwel was er vooruitgang. Voortgezet onderwijs was op enkele plaatsen begonnen (Bierum, Uithuizen); schoolgebouwen waren hier en daar vernieuwd of verbeterd (Uithuizermeeden, Bierum, Appingedam, Oosterwijtwerd); maar op andere plaatsen was dit nog hoog noodig (Delfzijl, Farmsum) en in tal van schoollokalen, zelfs nieuwe, waren nog vele gebreken. Menige opmerking op 't gebied van de lagere school, menige wenk van practischen aard, tussehen deze mededeelingen gevlochten, maakten deze toespraak zeer belangrijk voor alle aanwezigen.
Twee belangrijke voorlezingen, die nu volgden, maakten het hoofdmoment der vergadering uit. De eerste was van den heer A. Venhuis, hoofdonderwijzer te Godlinze. Spreker handelde daarin over een thans algemeen heerschend gebrek in de huiselijke opvoeding. In een drietal keurige schetsjes, waarvan het thema aan Tineus was ontleend, gaf hij van den aard en van de gevolgen van dit kwaad eene levendige en aanschouwelijke schildering. De dwaze zucht van vele ouders, om toch hunne kinderen vroeg groot, vroeg rijp te zien, waardoor ze, den gang der natuur vooruitloopende, hunne kinderen het zalig genot van eene schuldelooze kindsheid bederven, hunne kinderen tot oud-menschachtige wezens maken en zich daardoor aan de toekomst van hun kroost bezondigen, werd in welgekozen vorm en schoone taal zoo overtuigend aangetoond, dat men algemeen wenschte dat dit woord in wijdere kringen mocht verspreid worden.
De tweede spreker was de heer L. van Cleeff, secret. van de pl. schoolcommissie te Uithuizen. Deze wees in zijne voordracht de voordeelen aan, voor den onderwijzer gelegen in het beoefenen van een lievelingsvak. — Voorop stellende, dat de onderwijzer in al de vakken van het lager onderwijs goed op de hoogte was en trachtte te blijven, betoogde spreker, dat het breeder opvatten en dieper doordringen in een enkel vak voor den onderwijzer als het ware eene gymnastie voor den geest was, hem beveiligde tegen sleur, hem op intellectueel gebied frisch hield, hem zelfstandigheid,
zelfvoldoening en gevoel van eigenwaarde schonk; dat zulk eene studie ook voor de school en de maatschappij vruchten dragen en hem vormen kan voor eene hoogere betrekking.
Zooals de spreker had gewenscht, lokte deze voordracht discussie uit. Eene dergelijke studie, vond men, was vooral den hulponderwijzer niet aan te bevelen en voor den hoofdonder wijzer lag er gevaar in, om geheel in zulk een speciaal vak op te gaan en eenzijdig te worden of het andere te verwaarloozen. Voor diepe wetenschappelijke studie, meenden anderen, vond de onderwijzer te weinig tijd en hulpmiddelen; terwijl weer een ander meende, dat allicht de school er schade bij zou lijden, of dat de onderwijzer, specialiteit wordende, laag op zijn betrekking zou nederzien. Eenige gedachtenwisseling over deze zaak bracht de meening der meesten langzamerhand tot meer klaarheid en men kwam ten slotte tot de conlusie, dat voor een welontwikkelden onder wijzer de studie van een bepaald vak hoogst aangenaam en vruchtbaar kan zijn, mits het met verstand geschiedde, en zelf beheersching tegen het gevaar van plichtverzuim waarborgde.
De nog overblijvende tijd werd besteed aan de afdoening der huishoudelijke en administratieve zaken van het district.
Akte-examens. Voorjaarszitting 1878. Provincie Zuidholland.
Rekenkunstige vraagstukken.
A. Hulponderwijzers.
1. Een winkelier koopt eene baal rijst a, f 0.21 per Eg. met 5 pCt. overwicht. Bij verkoop in '* klein tegen f 0.25 per Kg. wint hij 20 pCt., daar hij heeft ingemeten. Hoeveel bedroeg de ondermaat ten honderd?
2. Hoeveel bedraagt de som van al de enkelvoudig6 en samengestelde deelers van het getal 420?
3. Het quotiënt van twee getallen bedraagt 15. Vermeerdert men den deeler met 5, dan wordt het quotiënt 121/2. Men vraagt naar deeler en deeltal?
4. Een vat wordt door drie kranen gevuld. Al' ze samen een half uur open staan vult de sterkste kraan het vat verder in 33/4 uur. Stonden ze ee» heel uur te zamen open, dan deed dezelfde kraai het overige in 2'/2 uur. Als de sterkte van de 2« en 3e kraan is als 4:5, in hoeveel uren kan dan iedere kraan het doen?
5. De straatweg tussehen A en B is anderhalf maal zoo lang als het voetpad. Uit A gaat 's morgens 10 uur een looper den kortsten weg en een un' later een rijtuig den straatweg. De looper rust onderweg 2maal een kwartier en het rijtuig eenmaal' De snelheden van looper en rijtuig staan tot elkande* als 2: 4*/2 en het rijtuig komt één uur voor den looper te B. Hoe laat komen zij aan?
B. Hulponderwijzers.
1. Van t wee breuken gaat de teller van de eerste op den teller van de tweede 3 maal, de noemef van de eerste op dien van de tweede 2 maal. He' product dier breuken is T755¥. Welke breuken zijn het»
2. Iemand koopt laken dat bij krimpen 1 el va" de 15 verliest. Hij maakt er f 6 50 per Meter van, en heeft dan eene winst van f64, dat is 21' /3 pCt' Men vraagt naar den inkoop en het aantal Meters?
3. De lengte, breedte en dikte van een balk sta»" tot elkander als 60 :3 : 2. De inhoud is 0.62208 M3! men vraagt naar de afmetingen?
4. A, B. C zullen samen zeker werk verrichtefl' Als zij met hun drieën zes dagen werken doet C alleen het overschietende in 71/2 dag. C doet in el' dagen zooveel als A en B samen in 4 dagen, en 5 doet 1/120 per dag meer dan A. In hoeveel tijd zo" elk afzonderlijk het werk kunnen afmaken?
5. Iemand heeft drie kapitalen uitgezet, te zame" groot f 18.000, respectievelijk tegen 6, 5 en 41/? pCt. zoodat hij gemiddeld 435/36 pCt. trekt. Als d« eerste twee kapitalen tot elkander staan als 4: &i vraagt men hoe groot die ieder zijn?
C. Hulponderwijzers.
1. Een wandelaar, die 5 KM. per uur aflegV gaat een half uur vóór de afvaart der trekschuit uit C. naar D. De schuit vordert 9 KM. per u** en legt onderweg tweemaal 5 minuten aan, terwij' de wandelaar èen kwartier rust. Als de schuit n* 15 min. vroeger dan de wandelaar te D. is, boe lang is dan de weg?
2. Er zijn drie getallen die tot elkander sta»" als 4:6:7. Vermenigvuldigt men ljz van 't eerst8 met 1U van 't tweede en l/15 van het derde, da" is het gedurig product 2100. Welke zijn die ge'\ tallen ?
3. Als zeker winkelier 3°/0 inmeet, wint hg noi 21V4°/o bij een verkoop van f0.50 per Kg. Me» vraagt naar den inkoop?
4. P. arbeidt aan zeker werk 5 dagen, en o' doet Q,. het vierde deel van de rest in 62/5 dag' waarna P. het nu nog overgeblevene in 15 dage» afdoet. In hoeveel dagen kan ieder van hen b«' werk afzonderlijk verrichten?
5. Een kapitaal van 15000 gld. staat gedeelte lip tegen 5, gedeeltelijk a 5V2% uit. Als de eigenaf gelegenheid heeft alles a 6°/0 uittezetten, zal zÖ intrest l1^ maal zoo groot zijn als nu. In wel» deelen is het kapitaal verdeeld?
D. Hulponderwijzers.
1. Van eene partij koren wordt het 3/5 deel IK kocht voor f 12 en de rest voor f10 20 den H^. Men wint op 4 HL. bij den eersten verkoop zooVe als men op 5 HL. van den tweeden verkoop verlig Hoe groot was de geheele partij als de gebe6 winst f126 bedraagt?
2. Een paardrijder en een-voetganger vertrekje tegelijkertijd uit A. naar B. De paardrijder of> 13 KM. per uur, de voetganger legt 5 KM. uur af. De paardrijder vertoeft bij aankomst te * een half uur en gaat dan terug. Waar zullen