bali in 1597. 219
was; ick andtwoorde: omtrent de dartigh jaeren; ende off hij al getrout was, daer ick op andtwoorde: neen; daer den Kijloer seer in verwondert was, dat een Coninck soo lang wacht, om niet in tijts te trouwen, om kinderen te meugen crijgen, die 't Coningrijck soude meugen besitteu, off den Coninck in den crijgh subijtelijck afflijvieh quam te worden.
Den Kijloer vraeghde mij, off het Coningrijck van Chijna grooter was in 't begrijp als ons landt, waarop ick andtwoorde: neen, dan dat ons landt grooter was, ende den Kijloer dede de caert voortbrengen, dat ick hem wijsen soude wat ons landt was. Doen wees ick Nederlandt, Duijtslandt, Oostlandt, Noorwegen- ende een stuck van Moscoviƫn, dan gaff het all den naem van Hollandt 5 ende vroeg mij waer de plaetse was, daer wij van daen met schepen gevaeren waeren, doen wees ick hem de stad van Amsterdam, ende schreeff het op ende vraeghde mij, hoe veel schepen datter wel van daen waeren; ick andtwoorde: wel 4000 schepen als onse sijn, 's jaers van daen vaeren, sonder ontelbaer andere, . die wat cleijnder ende sommige wat grooter als de pijnas sijn. Ende ick verhaelde datter wel op eenen dagh wel 700 schepen van de stadt van Amsterdam affgevaeren sijn. Daer den Kijloer ende de Edellieden seer van verwondert waeren, sulcke menigte van schepen in ons landt te sijn. Ende vraeghde off het in ons landt soo warm is als hier, daerop ick andtwoorde: neen, dan ter contrarij uijtermaete coudt, prineipalijck omtrent dese tijt, alsoo 't er nu in den winter is, als hier te lande; ende ick verhaelde dat het waeter deur de harde coude in een nacht soo hardt word, datter een man over 't water loopen can, alsoo sij het woord vriesen niet verstaen en conden; ende ick seijde dat in vijff off ses daegen soo hardt can worden, dat men der met waegens ende paerden op loopen can, dat sij lieden nauwelijcks gelooven wilden ende dochten onmogelijck sulcx te wesen. Ende deden doen vraegen, hoe 't de schepen doen maeckten, waarop ik antwoorde: soo lange stille blijven liggen in de haevens tot drij, vier maenden; als 't begint te regenen ende de sonne heet begint te schijnen, soo smelt het wederom de hardichheijt, ende dan beginnen de schepen wederom toe te maeeken, om naer alle landen te vaeren. Dan ick verhaelde datter eijlanden sijn die in see liggen, daer 't soo hardt niet en vriest, daer de schepen
15