Zóó scherp zag reeds Richard Jones de veranderlijkheid van het geheele sociale leven in, als de productiekrachten veranderen, dat zijn opvatting hieromtrent Marx bij zijn beroemde klassieke formu* leering van het historisch*materialisme in het voorwoord van zijn ge* schrift Zur Kritik der politischen Oekonomie hoogstwaarschijnlijk voor den geest heeft gestaan. Immers Jones' opvattingen uit zijn Textbook hieromtrent luiden:
„Naarmate een maatschappij hare productiekrachten verandert, verandert zij nood» zakelijkerwijze ook hare zeden en gewoonten. In den loop harer ontwikkeling vinden alle klassen eener maatschappij, dat zij met andere klassen door nieuwe verhoudingen verbonden zijn, nieuwe posities hebben in te nemen, door nieuwe moreele en sociale gevaren en voorwaarden van maatschappelijken en politieken bloei zijn omgeven." (Geciteerd bij Marx: Theorien über den Mehrwert III, blz. 493.)
En hoeveel Marx verder van Jones geleerd heeft, volgt uit de vol* gende woorden van Jones uit het jaar 1833:
„Onder de economische structuur der volkeren versta ik die verhoudingen tusschen de verschillende klassen, die in eerste instantie door de inrichting van het grondbezit en de verdeeling van het meerproduct worden bepaald en later in meerdere of mindere mate gemodificeerd en veranderd worden door het optreden der kapitalisten als factoren: zoowel voor de productie en den ruil van den rijkdom als voor de voeding en de tewerkstelling van de arbeidende bevolking."
Wie nauwkeurig wil weten, hoeveel Marx voor zijn theorieën aan zijn voorgangers te danken heeft gehad, hij leze nauwgezet de Theorien über den Mehrwert en hij zal vinden, dat Marx niet de meerwaarde „ontdekt" heeft. Trouwens, zulk een opvating zou op zich zelve reeds anti*Marxistisch zijn.
Marx heeft, zoo zagen wij zoo even, zijn waarde* en meerwaarde* "\ theorie gebouwd op de klassieke burgerlijke economie van Smith tot j Ricardo, op de antikapitalistische economische litteratuur in Engeland van 1820—1840 en op datgene wat zoowel den klassieken als den > anti*kapitalistischen economen uit de arbeidersklasse ontbrak, namelijk ( het inzicht in het historisch karakter der kapitalistische productie* wijze, dat hij aan Ramsay en Jones ontleende. J
Wat is echter dan wel Marx' groote verdienste als econoom ge* weest? Deze, dat hij al die losse bouwsteenen, die door vele nijvere werkers waren bijeengebracht, voor den bouw van één groot geheel wist aan te wenden.
Engels gebruikte in zijn voorwoord, bij het tweede deel van Das Kapital een zeer mooie analogie om Marx' beteekenis voor de econo* mie te schetsen. Hij wijst op de beteekenis, welke de Engelschman Priestley en de Zweed Scheele voor de ontwikkeling der chemische wetenschap hebben gehad. Beiden vonden het element zuurstof, echter
190