DE HOLLANDSCHE REVUE

lt<3

vroegere ik en die ons geen belang meer vermag in te boezemen. Ze gaat tenslotte weg, krijgt door middel van een vroegeren vriend een betrekking in Amerika, waar ze met dienzelfden vriend trouwt. En schijnt haar kind te kunnen vergeten.... c. S. L.

Huwelijk. Roman van Jos. Brusse—-van Huizen. —< W. L. en J. Brusse's Uitg. Mij., Rotterdam.

Ken herinnering komt bij ons op, waar lazen we dit ook weer? O ja, „Wahnschaffe" dat is het, maar we meen en ons tooh te berinneren, dat de titel van dezen roman was „Huwelijk". We slaan een bladzijde om en zie daar gaat ons een licht op, we lazen werkelijk Christiaan Wahnschaffe, maar voorgelezen door één van de personen uit dit boek. Op deze bladzijde Wahnschaffe volgt een heel gesprek van vele voor ons onbekenden, een uitwisseling van gedachten over het voorgelezene. dat ons vooralsnog niet op de hoogte brengt met de dramatis personae. We raken gansch verward in de Jannen en Janen, zoodat we aan ook. ais we wat verder in het verhaal beland zijn en 't ons gaat interesseeren, nog eens terug moeten slaan, om het begin te herlezen, dat ons dan pas duidelijk wordt. Een tamelijk onhandig begin dus, wat ons een beetje huiverig doet zijn voor hetgeen volgen gaat. De schrijfster laat ons met haar roman een blik slaan in diverse huwelijken van kinderen uit één gezin. Het meest op den voorgrond tredend is dat van Jan en Jacqueline, waarschijnlijk, omdat het zoo voorbeeldig, zoo smetteloos en volmaakt is. Tè voorbeeldig tè smetteloos, tè volmaakt. We voelen ons werkelijk zoo nu en dan wee worden van de innigheid en teederheid, die daar wordt ten toon gespreid. De schrijfster wil ons een absoluut goed huwelijk laten zien, een huwelijk waarin man en' vrouw geheel harmonieeren, volkomen in elkaar opgaan, zich zoo naar elkaar hebben toegebogen en zich eikaars gedachten en gevoelens hebben eigen gemaakt, dat ze als 't ware één zijn en dit waardeeren we zeer. Er zijn zulke huwelijken en ze zijn de moeite van het beschrijven waard. Maar bij het lezen van wat Jos. Brusse hiervan maakt, komt aldoor een -evoel van gekunsteldheid en gemaaktheid over ons; 't doet ons onecht en te would-be volmaakt aan. Steeds maar weer worden de meest innige en intieme tooneeltjes tusschen de echtelieden, die intusschen al vier jaar getrouwd zijn, haarfijn uitgeplozen, die ronduit gezegd vervelend worden. Een volmaakt huwelijk te beschrijven is een zware taak, 't is of het juist door de beschrijving iets van zijn innigheid en volmaaktheid verliest, een dergelijke verhouding is voor woorden haast te subtiel, we voelen wel dat dit een onderwerp is, dat slechts een waar kunstenaar bevredigend zou kunnen behandelen. Dit gelukkige, stoeiende, vrijende paar tortelduifjes woont in bij een broer van Jan, Bert, medicus die verliefd wordt op zijn schoonzusje, steeds hartstochtelijker, tot hij ten. slotte gansch bezeten is van het idéé, haar tenminste eens één keertje te willen bezitten. Hij heeft in het vorengenoemde gesprek over Wahnschaffe meenen te begrijpen, dat zij de lichamelijke liefde niet zoo telt als al het verdere en dat ze Eva Sorel begrijpt, die zich ook kon geven aan een man, dien ze niet lief had. Bij een onderzoek wordt zij, die slechts voor haar man oog heeft, ruw opgeschrikt, ais Bert zich niet meer beheerschen kan en plots zijn zoolang zorgvuldig verborgen liefde en begeerte in felle woorden uit en haar smeekt hem één keer maar zichzelf te geven. Ze voelt dan natuurlijk wel dat die „diepzinnige" gesprekken over Sorel niet anders waren dan woorden en dat ze dit niet kan. Wat wij intusschen allang begrepen hadden, daar het niets bijzonders en niets nieuws was, zoodat de schrijfster zich vele bladzijden had kunnen sparen. Naast dit huwelijk laat de schrijfster ons een paar anderen zien, o.a. dat van een broer van Jacqueline, Jaan met Ella. In de beschrijving hiervan is ze beter geslaagd, haar stijl is veel minder ge-

Vereeniging „Oost en West"

Korte Voorhout 6, Den Haag, Telefoon M519

De Vereeniging „Oost en West" beoogt het onderhouden en versterken van den band tusschen de Europeesche en Overzeesche deelen van het Rijk der Nederlanden, door het bevorderen van hunne zedelijke en stoffelijke, gemeenrchappelijke zoowel als bijz"rdere belanaen. 356

kunsteld en overdreven hierin, waardoor we het beter aanvoelen. We begrijpen, hoe deze menschen langzamerhand van elkaar afdrijven door allerlei futiliteiten, tot er ten slotte een verwijdering dreigt te ontstaan die niet zoo gauw weer overbrugd zal kunnen worden. En hun verzoening, al komt die dan ook op weinig origineele wijze tot stand, n.1. door en na doodsangst om hun kind, dat zich bij een val zeer ernstig heeft bezeerd, is toch heel gevoelig beschreven en we vergeven de schrijfster haar gebrek aan oorspronkelijkheid. Dan is er verder het huwelijk van Freddy, een zusje van Jacquie, een meisje van het moderne type, sportief, nuchter, eenigszins cvnisch, luxueus aangelegd, met Koen, een veel ouderen rijken man, dien ze dan ook getrouwd heelt uit Berekening. Du huwelijk worot vrijwel een mislukking ofschoon Koen zeer sympathiek is, schijnt Freddy over zijn veertig jaren niet heen te kunnen komen, laat hem dit steeds door voelen en ergert ons niet haar houding. Tegen haar zin wordt ze zwanger, ze krijgt een miskraam en dit wordt haar dood. Pas op, haar sterfbed staat haar mislukte, misnruikte teven haar auioeiijk .voor oogen en krijgt ze berouw, dat niet meer te herstellen valt. Daar we het nooit ondervonden hebben, kunnen we er niet over oordeelen, maar zou een mensch werkelijk als hij stervende is, zooals een blad aan een boom, omdraaien? We betwijfelen het zeer!

Koen wordt later getroost door Miesje, ook alweer een zusje van Jacquie, en daarbij ook haar evenbeeld, die ook evenals zij alles in zich heeft volgens de schrijfster, om met haar man gelukkig te worden. We hopen dus, dat ook hiervan weer zoo'n paar tortelduifjes komt Eigenaardig is het, dat we in dit boek steeds worden geslingerd tusschen een gevoel van onwil en waardeering, onwil om de opgeschroeftheid, onnatuurlijkheid erin, waardeering om de warme gevoeligheid, die er dan weer plotseling doorheen komt. Naast veel onbelangrijks toch ook weer gedeelten, die wijzen op een dieper inzicht, gedachten, die ons bekoren. Haar streven, om te laten zien, dat een volmaakt gelukkig huwelijk in dezen modernen tijd, waarin de echtscheidingen legio zijn, heel goed bestaan kan, is zeer loffelijk, maar de manier, waarop ze dit doet kan ons niet bevredigen noch overtuigen. Deze jong verliefde menschen zonder zorgen zijn zoo weinig levensecht en hebben nog zoo niets ondervonden, we zouden ze over tien, vijftien jaar, nog eens terug willen zien, hoe levensstormen en zorgen hen hebben achtergelaten c S L

Ds. Petrus van Balen, medicenae et juris doctor, Ambassade en Hofprediker in de Gouden Eeuw, door dr. R. J. A. de Vrijer; 156 blz. Kemink en Zoon, Utrecht. De bekende Amsterdamsche predikant teekent ons hier het leven van een man, die zich op vele en veelsoortige terreinen bewogen heeft, en die in allerlei geruchtmakende zaken betrokken werd. Oppervlakkig gezien lijkt 't alsof hier veel dor materiaal bijeengebracht is, maar bij nader toezien verrijst voor ons oog een mensch van vleesch en bloed, zonderling her- en dergeslingerd.

„Een schip op 't strand', een baken in zee", zegt 't _ oude spreekwoord; dit geldt ook voor ds. van Balen, die in z'n levensgeschiedenis ons waarschuwt niet al te veelzijdig te zijn; niet in de breedte te zoeken, wat alleen in de diepte gevonden wordt. Al wordt hier iemand behandeld uit de 17de eeuw, alles is — mutatis mutandis — nog up tot date.

D. B. K.

INRICHTING VOOR MASSOTHERAPIE

Valkenboschkade 457 Prinsengracht 135 's-Gravenhage Amsterdam

Behandeling van ziekten

door middel van massage, vibratie en frictie der zenuwen, volgens de principes van den Zweeaschen dokter H. Kellgren (door oud-leerlingen van Prof. Dentz te Genève) 199 (Desgewenscht medische controle) Spreekuren alle werkdacen van 1.30-2.30